Ұйымдастыру бөлімі - Топқа бөлу
Математика • 3-сынып
Тақырып: Массаны өлшеу. Масса бірліктерінің арақатынасы
Бұл сабақта оқушылар масса ұғымын түсініп, масса бірліктерін (т, ц, кг, г) күнделікті өмірмен байланыстыра отырып қолдануды үйренеді.
Мақсаты
Заттың қасиетін сипаттайтын шамалардың бірі — масса туралы түсінік қалыптастыру және оның өлшем бірліктерімен таныстыру.
Күтілетін нәтиже
- Есеп құрастыру дағдылары дамиды, ой-өрісі кеңейеді.
- Топта пікірмен санасу және бір-біріне көмектесу мәдениеті қалыптасады.
Сабақ форматы
Әдісі
Түсіндіру, сұрақ-жауап
Түрі
Жаңа сабақты меңгерту
Көрнекілігі
Сызбалар, суреттер, таразы түрлері
Сабақтың жүру барысы
I. Ұйымдастыру бөлімі
Оқушылар 5 баладан тұратын шағын топтарға «Броундық қозғалыс» ойыны арқылы бөлінеді. Әр топ өз атауын таңдап, қағазға жазып, сыныпқа таныстырады.
1-топ
Сұңқар
2-топ
Тұлпар
3-топ
Тапқырлар
4-топ
Жалын
II. Үй тапсырмасын тексеру
- Оқушылар үй жұмысын топ ішінде талқылайды.
- Бір оқушы тапсырманы дауыстап оқиды, қалғандары тексереді.
III. Өткенге шолу
Сұрақ 1
Дм, см, м, км — қай шаманың өлшем бірліктері?
Сұрақ 2
Екі қаланың арақашықтығын есептеу үшін ұзындықтың қай өлшем бірлігі тиімді?
Сұрақ 3
Тақтаның ұзындығын өлшеуге қай бірлік ыңғайлы?
Сұрақ 4
Дәптердің енін өлшеуге қай бірлік қолайлы?
IV. Жаңа сабақ
1) «Зейінділік» ойыны
Берілген әріптер тізбегінен «а» әрпінен басқа барлық дауысты дыбыстарды сызып тастаймыз. Қандай сөз шығады? — «масса».
Талқылау сұрақтары
- Массаның қандай өлшем бірліктерін білесіңдер?
- Заттың салмағын өлшеу үшін қандай құрал қолданылады?
Қысқаша түсіндіру
Ертедегі адамдарда қазіргі таразы сияқты өлшеу құралы болмаған. Олар «зілдей», «қаңбақтай» сияқты салыстырмалы ұғымдармен ғана ауыр-жеңілді сипаттаған. Кейін сусымалы заттарды (қант, ұн, күріш, тұз, құм) дәл өлшеу қажет болғанда таразы пайда болды.
Таразы қалай жұмыс істейді?
Қай табақтағы зат ауыр болса, сол жағы төмен түседі; жеңіл жағы жоғары көтеріледі.
Масса өлшем бірліктері
Тонна
т
Өте ауыр заттарға
Центнер
ц
Ауылшаруашылық, жүк
Килограмм
кг
Күнделікті өлшеулер
Грамм
г
Ұсақ заттарға
2) Ауызша жұмыс
Төмендегі заттарды өлшеу үшін қай өлшем бірліктері қажет болатынын анықтаңдар.
1-топ
- Піл
- Сырға
- Бірнеше кәмпит
2-топ
- Сақина
- Ұшақ
- Бір жәшік алма
3-топ
- Машина
- Асқабақ
- Алқа
4-топ
- Кеме
- Аю
- Бірнеше алмұрт
V. Оқушы қызметі
а) Топпен жұмыс (№2)
Өлшем бірліктерін түрлендіріңдер (г ↔ кг ↔ ц ↔ т).
1-топ
- 2 кг = 2000 г
- 3 ц = 300 кг
- 50 ц = 5 т
2-топ
- 4 т = 4000 кг
- 6 т = 60 ц
- 700 кг = 7 ц
3-топ
- 1 т = 1000 кг
- 5 ц = 500 кг
- 4 кг = 4000 г
4-топ
- 1000 кг = 1 т
- 4 ц = 400 кг
- 2 т = 2000 кг
Топтық тапсырмалар (№3)
1-топ
Қораптардың қайсысы бос?
2-топ
Ұн салынған қапшық қанша тартады?
3-топ
Қай сөмкедегі заттың массасы 5 кг?
4-топ
Қиярдың салмағы неше кг?
ә) Кенеттен сұрау (№4)
Не артық: 99 кг ма, әлде 1 ц ме?
Не кем: 11 ц ме, әлде 11 кг ма?
Үлкен шаманы ата: 7 кг, 800 г
Кіші шаманы ата: 600 кг, 20 ц
Үлкен шаманы таңда: 80 ц, 80 кг, 80 г
Кіші шаманы таңда: 10 ц, 2 т, 1000 кг
б) Тақтамен жұмыс
№5
Мазмұнды есептер шығару.
№6
Көбейтіндіні көбейткіштің квадратымен немесе кубымен алмастыр.
Тапсырмалар
- 5 × 5
- 6 × 6 × 6
- 4 × 4 × 1
Тапсырмалар
- 7 × 7 × 7
- 2 × 2
- 5 × 5 × 3
- 10 × 10 × 10
- 4 × 4
- 6 × 3 × 3 × 3
- 8 × 8 × 8
- 9 × 9
- 5 × 6 × 6 × 6
Сергіту сәті
Оң қолымда бес саусақ.
Сол қолымда бес саусақ.
Қосып қалдым екеуін,
Болып шықты он саусақ.
в) Өз бетімен жұмыс
Бірліктерді айналдырып, нәтижесін сәйкес өлшеммен жазыңдар (кг, т, ц, г).
кг-мен өрнекте
- 5 т = … кг
- 50 ц = … кг
- 2 ц 50 кг = … кг
- 3000 кг = … кг
- 1 т 4 ц = … кг
- 80 ц = … кг
- 2000 г = … кг
- 30 ц = … кг
- 2 т 3 ц 5 кг = … кг
- 7000 кг = … кг
т-мен өрнекте
- 400 кг = … т
- 6 т = … т
- 2 т 500 кг = … т
- 800 кг = … т
- 1 т = … т
ц-мен өрнекте
- …
Ескерту: бастапқы мәтінде бұл бөлімнің тапсырмалары толық берілмеген.
г-мен өрнекте
- 7 кг = … г
- 9 кг = … г
- 5 кг = … г
- 3 кг 0 г = … г
- 8 кг = … г
г) Жұппен жұмыс
1) Қабырғасы 10 см шаршының периметрін тап.
2) Ұзындығы 5 см, ені 3 см тіктөртбұрыштың ауданын тап.
3) 5 буыннан тұратын сынық сызық сыз.
4) 9 және 5 сандарының көбейтіндісінен 20-ны кеміт.
5) Көбейтудің ауыстырымдылық қасиетін пайдалан: 20 × 5.
6) Қалдықпен бөл: 26 : 5 = 5 (1 қал.), 31 : 6 = 5 (1 қал.), 19 : 7 = 2 (5 қал.).
7) См-ге айналдыр: 4 дм = … см; 6 дм 2 см = … см; 3 м = … см; 5 м 2 дм = … см.
8) Амалды орында: 250 + (50 − 25) = …; 400 + (240 + 160) = …
VI. Қорытынды
Сабақты «Иә — жоқ» ойыны арқылы қорытындылаймыз: масса, өлшем бірліктері және түрлендіру бойынша негізгі ұғымдарды жылдам қайталап, бекітеміз.
VII. Үй тапсырмасы
№7, 18-бет.
VIII. Бағалау
Әр топтың көшбасшысы өз тобындағы оқушылардың жұмысын критерий бойынша бағалайды (қатысу белсенділігі, дәлдік, топтық өзара көмек).
Автор туралы мәлімет
Мектеп
Атырау облысы, Жылыой ауданы, Құлсары қаласы, №19 жалпы орта білім беретін мектеп
Мұғалім
Тулеуова Зарина Нурлибековна
Бастауыш сынып мұғалімі