Халықтың тығыздығы
Сабақ құрылымы
Сабақ оқушылардың алдынғы білімін белсендіруге, жаңа ұғымдарды топтық жұмыс арқылы меңгертуге және қорытынды рефлексия жасауға бағытталған.
Негізгі ұғымдар
Халық саны • Тығыздық • Демография • Демографиялық саясат
1) Ұйымдастыру және қызығушылықты ояту
- 1 Оқушыларды шағын топтарға бөлу.
- 2 Сұрақ-жауап арқылы алдыңғы тақырыптарды еске түсіру.
2) Ой шақыру: білімді белсендіретін сұрақтар
Оқушылардың есте сақтауын және байланыс құруын күшейту үшін төмендегі сұрақтар қойылады:
- 1. Жер шарында неше климаттық белдеу бар?
- 2. Қоңыржай белдеуде қандай зоналар таралған?
- 3. Мұзды шөл зонасы қай климаттық белдеуде орналасқан?
- 4. Қазақстан қай географиялық белдеуде және қандай зоналарда орналасқан?
- 5. Экология ғылымы нені зерттейді?
- 6. Елімізде табиғатты қорғау мақсатында қандай заңдар қабылданған?
3) Ассоциация: «Адамзат» ұғымы
«Адамзат» сөзіне ассоциация құру арқылы оқушылар халық, қоныстану, мәдениет және ресурстар арасындағы байланыстарды анықтайды.
4) Мағынаны ашу: топтық зерттеу бағыттары
1-топ
Жер бетіндегі халық саны және оның өсуі
Халық санының өзгеру себептері мен тарихи үрдістерін талдайды.
2-топ
Халықтың тығыздығы
Тығыздық ұғымын формула арқылы түсіндіріп, есеп шығарады.
3-топ
Демографиялық саясат
Мемлекеттердің халық санына әсер ету тетіктерін және мақсаттарын талқылайды.
5) Практикалық тапсырмалар
1-топ: Халық санына әсер ететін факторлар
Қолайлы жағдайлар
- Жұмсақ климат, су ресурстарының молдығы
- Егіншілікке қолайлы жер, өндіріс пен инфрақұрылым
- Жұмыс орындары, қауіпсіздік, қызмет көрсету саласы
Қолайсыз жағдайлар
- Қатты суық/ыстық, құрғақшылық
- Шөл, таулы аймақтар, табиғи апаттар қаупі
- Экологиялық проблемалар, су тапшылығы
2-топ: Халық тығыздығын есептеу
Формула: Тығыздық = халық саны / жер көлемі
Өлшем бірлігі
адам/км²
Дүниежүзі
- Халық саны
- 7 млрд адам
- Жер көлемі
- 149 млн км²
Есептеңдер: 7 000 000 000 / 149 000 000
Қазақстан
- Халық саны
- 17 млн адам
- Жер көлемі
- 2,7 млн км²
Есептеңдер: 17 000 000 / 2 700 000
3-топ: Картамен жұмыс және пікірталас
- Дүниежүзі картасынан халық тығыз қоныстанған аймақтарды көрсету.
- Талқылау: Жер шарында халық саны үздіксіз өсе бере ала ма? Бұл адамзат үшін қауіпті болуы мүмкін бе?
Сергіту сәті
Қимыл-қозғалыс арқылы ұлттық ұғымдарды қайталау: «Уық, кереге, шаңырақ».
6) Талдау сұрақтары
- 1) Демографиялық саясат не үшін жүргізіледі?
- 2) Қай материкте тұрақты халық жоқ?
- 3) Адамдардың қоныстануы қай материктен басталған?
7) «5 жол өлең» стратегиясы
Оқушылар негізгі ұғымды қысқа әрі дәл сипаттау үшін бес жолдан тұратын өлең құрастырады.
Мысал
- 1. Халық
- 2. Көпұлтты, бірұлтты
- 3. Өседі, көбейеді, көшеді
- 4. Халқы көп ел — Қытай.
- 5. Ел
8) Қорытындылау: «Негізгі 10 сөз»
Оқушылар бүгінгі сабақтан ең маңызды деп есептейтін 10 сөзді атап, оларды қысқаша түсіндіреді.
9) Рефлексия және сызба құру
Оқушылар мұғалімнің бағыттаушы сұрақтары арқылы сабақты қорытындылап, тақырып бойынша сызба құрайды:
ХАЛЫҚ
халық саны • халық тығыздығы • демография
Үй тапсырмасы және бағалау
Үйге тапсырма
§51. «Жер — халық мекені» тақырыбында эссе жазу
Эсседе халықтың таралуы, тығыздығы және демографиялық үрдістер туралы ойды мысалдармен негіздеу ұсынылады.
Бағалау
- Оқыту үшін бағалау (қалыптастырушы бағалау)
- Оқуды бағалау (жиынтық/нәтижелік бағалау элементтері)