Негізінде гормоналды дәрілерді бала емізіп жүргенде қабылдау зиянды
Гормоналды дәрілердің пайдасы мен зияны
Әлемде миллиондаған әйел гормоналды дәрілерді қолданады. Фармацевтика қарқынды дамыған сайын, бұл препараттар тек контрацепция құралы ғана емес, қосымша емдік мақсаттарда да қолданылатын көпфункциялы дәрілерге айналды.
Төменде гормоналды таблеткалар туралы кең тараған пікірлер мен мифтерді рет-ретімен талқылаймыз.
1) «Ең бастысы — денсаулыққа зиян»
Гормоналды дәрінің әсерін «пайдалы» немесе «зиянды» деп біржақты кесіп айту қиын. Дәрігерлер оны жүктіліктен сақтанудың тиімді әдістерінің бірі ретінде ұсынады, ал кей жағдайларда гормон жетіспеушілігі бар әйелдерге қосымша ем ретінде тағайындайды.
Әсері әр адамда әртүрлі болуы мүмкін: біреуде жағымсыз әсер байқалса, екіншісінде керісінше жағдай жақсарады. Дегенмен, дұрыс таңдалып, дұрыс қабылданған жағдайда контрацепциялық әсері өте жоғары.
2) «Құрбыма сәйкес келсе, маған да жарай ма?»
Гормоналды препараттарды өз бетінше таңдауға болмайды: олардың түрі көп, ал нақты қайсысы сізге сай келетіні тек медициналық тексерістен кейін анықталады. Дәрігер әр әйелдің денсаулық ерекшелігіне қарай жеке ұсыныс береді.
Қабылдау кезінде қандағы қант деңгейін, қан құрамын бақылап, гинеколог қадағалауында болған дұрыс. Құрбыңызда болмаған мәселе сізде болмайды деп ешкім кепілдік бере алмайды.
3) «20 жасқа толмағандарға болмайды»
Бұл пікір негізсіз. Дәрігерлердің айтуынша, бойжеткендер де гормоналды дәрілерді қолдана алады, бірақ әдетте гормон мөлшері төмен арнайы препараттар ұсынылады.
Кейде гинекологтар мұндай дәрілерді тек контрацепция үшін емес, өзге де емдік мақсаттарда тағайындауы мүмкін.
4) «Кейін ұзақ уақыт бала көтере алмай қаламын ба?»
Көп жағдайда керісінше жағдай байқалады. Статистикалық деректерге сүйенсек, дәріні тоқтатқан алғашқы айларда кей әйелдердің жүкті болу ықтималдығы 1,5–2 есеге артып, егіз немесе үшем көтеру мүмкіндігі жоғарылауы мүмкін.
5) «Бірнеше жыл ішкен соң, 1 айға тоқтатып “демалу” керек»
Бұл — кең тараған қате түсінік. «Ағзаны демалдыру» үшін үзіліс жасау контрацепциялық тиімділікке және жалпы нәтижеге оң әсер береді деген нақты негіз жоқ.
Егер дәрігер тағайындаған препарат сізге сәйкес келсе, оны дәрігердің бақылауымен ұзақ уақыт қолдануға болады.
6) «Бала емізіп жүргенде қабылдауға бола ма?»
Әдетте бала емізу кезеңінде гормоналды дәрілерді қабылдау ұсыныла бермейді. Дегенмен, емізетін аналарға арналған гормон мөлшері аз препараттар (мини-пили) бар.
Мұндай дәрілерді қабылдаудың өз тәртібі болады: әр қабылдаудың арасы дәл 24 сағат болуы тиіс. Уақыт аз ғана өзгерсе, тиімділігі төмендеуі мүмкін. Нақты режимді дәрігермен келісіңіз.
7) «Салмақ қосыла ма?»
Бұл адамның ағзасына байланысты: біреудің тәбеті артып, енді біреуде керісінше төмендеуі мүмкін. Ем бастамай тұрып нақты болжам айту қиын.
Егер салмақ қосу байқалса, дәрігерге қаралып, гормон мөлшері төмен нұсқаға ауысу мүмкіндігін талқылаған жөн. Зерттеулерге сәйкес, әйелдердің шамамен 5–7%-ы алғашқы жылы 2 кг-ға дейін салмақ қосуы мүмкін, кейін көрсеткіш тұрақталып қалуы ықтимал.
8) «Постинор сияқты жедел контрацептивті ішкен дұрыс емес пе?»
Бұл — тәжірибесі аз бойжеткендер арасында жиі кездесетін қателік. Постинор секілді жедел контрацептивтердің құрамындағы гормон мөлшері өте жоғары: кейбірі оны «30 күн бойы ішілетін гормонның бір күнде қабылдануы» деп түсіндіреді.
Мұндай препараттарды ретсіз қолдану мынадай қауіптерге әкелуі мүмкін: етеккір циклінің бұзылуы, жыныстық белсенділіктің төмендеуі, бауыр мен бүйрекке салмақ түсуі, әрі қарай ұрпақ өрбітуге қатысты қиындықтар. Жедел контрацепцияны тек нұсқаулыққа сай және дәрігер кеңесімен қолданған дұрыс.
9) «Бетті безеу басып кетпей ме?»
Көп жағдайда керісінше: кей адамдарда гормоналды препараттар безеуді азайтуға көмектесіп, емдік тәсіл ретінде қолданылады.
10) «Денеге жүн қаптап кетеді»
Мұндай мәселе бұрынғы буындағы кей препараттармен көбірек байланыстырылатын. Қазіргі заманғы гормоналды дәрілердің көпшілігі мұндай жағымсыз әсерлерді барынша азайтатын құрам мен дозалауға ие.
11) «Ішкен сайын цикл өзгеріп, кейде мүлдем келмей қалады»
Көбіне гормоналды препараттар циклді тұрақтандыруға және мазалайтын белгілерді бәсеңдетуге көмектеседі. Дегенмен, бұл мәселе назар аударуға тұрарлық.
Қабылдап жүрген әйелдердің шамамен 2%-ында етеккірдің айқын кешігуі немесе келмеуі байқалуы мүмкін. Мұндай жағдайда препарат сізге сәйкес келмеуі ықтимал, міндетті түрде дәрігерге көрініңіз.
12) «Ісік ауруларының қаупін күшейтеді»
Кей зерттеулерде керісінше қорытынды келтіріледі. Мысалы, канадалық ғалымдар деректеріне сүйенсек, аталмыш препараттарды тұрақты қолдану белгілі бір ісік ауруларының даму ықтималдығын 45–60% төмендетуі мүмкін деген нәтиже бар.
13) «Жыныстық жолмен жұғатын аурулардан сақтай ма?»
Гормоналды препараттар жыныстық жолмен жұғатын инфекциялардан қорғайды деген дәлел жоқ. Олар контрацепция үшін және кейбір гинекологиялық жағдайларда емдік мақсатта қолданылуы мүмкін, бірақ жұқпалы аурулардың алдын алмайды.
Маңызды ескерту
Гормоналды препаратты таңдауды, ауыстыруды немесе тоқтатуды тек дәрігермен ақылдасып жасаңыз. Өз бетіңізше шешім қабылдау жанама әсерлер мен асқынулар қаупін арттыруы мүмкін.