Қазақша рефераттар

Қос жарнақты және дара жарнақты тұқымдардың құрылысы

Биология, 6-сынып • Сабақ: 25

§27. Тұқым. Қос жарнақты және дара жарнақты тұқымдардың құрылысы

Бұл сабақта өсімдіктің генеративті мүшесі — тұқым, оның құрам бөліктері, сондай-ақ дара жарнақты және қос жарнақты тұқымдардың ұқсастықтары мен айырмашылықтары салыстырыла оқытылады.

Сабақтың түрі

Ізденіс сабағы

Әдісі

Салыстыра оқыту

Көрнекілігі

«Тұқым» тақырыбындағы электрондық көрсетілімдер

Сабақтың мақсаты

Өсімдіктің генеративті мүшесі — тұқымды және оның құрам бөліктерін танып-білу; дара жарнақты және қос жарнақты тұқымдардың ұқсастықтары мен айырмашылықтарын салыстыру арқылы меңгерту.

Сабақтың міндеттері

Білімділік

Тұқым бөліктерінің қызметін және өзіндік ерекшеліктерін оқушыға нақты әрі түсінікті түрде меңгерту.

Дамытушылық

Өздігінен іздену, қосымша дереккөздерді пайдалану дағдыларын дамыту.

Тәрбиелік

Табиғатты сүюге және аялауға тәрбиелеу.

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру, құрал-жабдықтарды реттеу, зертханалық жұмысқа нұсқаулық беру.

II. Үй тапсырмасын тексеру

  • Жеміс гүлдің қай бөлігінен түзіледі? Ол неше топқа бөлінеді?
  • Шырынды жемістер нешеге бөлінеді? Әр түріне мысал келтіріңдер.
  • Неліктен «құрғақ жеміс» деп аталады?
  • Құлпынай жемісін не себепті шырынды жеміске жатқызбайды?
  • Бұршаққап пен бұршаққынның айырмашылығын түсіндіріңдер.
  • Жидек жеміс пен жидек тәрізді жемістерді сипаттап, мысалмен түсіндіріңдер.

Жұмбақтардың жауабын табу

  1. Ұзын мұртты сарылар, қырман толы дәні бар — бидай.

  2. Аласа тал, тамаша тал, самсап тұр алмасы — қызанақ.

  3. Біреуін жерге беріп, күзде оны тереді — тұқым.

  4. Тіл үйірген дәмі бар, сары алтын түс сәні бар. Шақсаң егер кептіріп, сүйегінің дәмі бар — өрік.

III. Жаңа материалды түсіндіру

Жаңа тақырып зертханалық жұмыс орындау арқылы түсіндіріледі. Оқушылар тұқымның сыртқы және ішкі құрылысына назар аударып, дара жарнақты мен қос жарнақты тұқымдарды салыстырады.

Қос жарнақты тұқым

  • Екі тұқым жарнағы болады.
  • Қабығы суға жібіткенде тез сылынады.
  • Қоректік зат тұқым жарнағында жиналады.

Дара жарнақты тұқым

  • Бір тұқым жарнағы болады.
  • Қабығын суға жібіткенде ажырату қиын.
  • Қоректік зат эндоспермде жиналады.

Ұқсастығы

  • Тұқым жарнағы болады.
  • Қабығы тығыз.
  • Ұрық бөлімдері:
    • сабақша,
    • тамырша,
    • бүршікше.

№15 Зертханалық жұмыс

Тақырыбы

Қос жарнақты және дара жарнақты тұқымдардың құрылысы.

Мақсаты

Қос жарнақты және дара жарнақты өсімдіктердің тұқым құрылысын қарастырып, айырмашылықтарын анықтау.

Құрал-жабдықтар

  • Қос жарнақты және дара жарнақты тұқымдар жинақтамасы
  • Алдын ала суға жібітілген тұқымдар: үрмебұршақ және бидай
  • Өткір ұстара
  • Ұлғайтқыш қол әйнегі (лупа)
  • Қажетті қосымша құралдар

Жұмыстың барысы

  1. Құрғақ және суға жібітілген үрмебұршақ тұқымының пішінін, қабығының түсін, кіндікшесінің орналасуын анықтап, суретін салыңдар.
  2. Жібітілген тұқымның қабығын (қауызын) ептеп сылып, ішіндегі екі жарнағы мен ұрығының орналасуын көрсетіп сурет салыңдар; оқулықтағы суретпен салыстырыңдар.
  3. Ұрық бөлімшелерін лупамен қарап, атауларын жазыңдар.
  4. Бидай тұқымының сыртқы құрылысын, пішінін, ұрық орналасқан бөлігін (үшкірлеу жағында) және жарнағының білінуін лупамен қарап, суретін салып, атауларын жазыңдар.
  5. Тұқымды ойыстау жағынан (сайынан) ұстарамен ұзынынан екіге бөліп, ішкі бөлімдерін талдап, атауларын жазыңдар. Қабығының (қауызының) ерекшелігіне ерекше назар аударыңдар.

Нәтиже

Әрбір тұқымның құрылысын сипаттап жазыңдар және негізгі бөліктерін белгілеңдер.

Ескерту: «Толық нұсқасын жүктеу» сілтемесі бастапқы материалда көрсетілген, қажет болса оны бөлек қосуға болады.