Қазақша рефераттар

Бағалау сабақ барысында белсенділік танытқан оқушыларды бағалап баға қою

Сыныбы

5-сынып

Сабақтың тақырыбы

§ 58. Ұлттық теңге — мақтанышымыз

Сабақтың түрі

Аралас сабақ

Сабақтың әдістері

  • Сұрақ–жауап
  • Топтық жұмыс
  • Тірек сызбаларымен жұмыс

Көрнекіліктер

  • Қазақстан Республикасының картасы
  • Тақырыпқа байланысты суреттер
  • Слайдтар

Сабақтың мақсаты

Білімділік

Оқушыларға Қазақстанның ұлттық валютасы — теңге туралы, оның шығу тарихы мен негізгі қасиеттері жайлы мәлімет беру; теңгенің ел экономикасындағы орнын түсіндіру.

Дамытушылық

Оқушылардың теңге жөніндегі білімін тереңдету, өз бетінше іздену дағдыларын және шығармашылық әрекеттерін дамытуға жағдай жасау.

Тәрбиелік

Елдің мәдени-экономикалық құндылықтарын құрметтеуге тәрбиелеу; тәуелсіз Қазақстанның жан-жақты дамуына үлес қосуға ынталандыру; ұлтжандылық пен азаматтық жауапкершілікті қалыптастыру.

Сабақтың өту барысы

I. Ұйымдастыру

1 минут
  1. Амандасу.
  2. Сынып тазалығын тексеру.
  3. Оқушылардың назарын сабақ барысына аудару.

II. Үй тапсырмасын сұрау

15 минут

I. Миға шабуыл (сұрақ–жауап)

1) Рәміздер дегеніміз не?

Мемлекеттерді бір-бірінен ажыратып тұратын нышан-белгілер.

2) Батыс Түрік қағанатының туы қалай аталған?

Қош жалау.

3) Көне түрік байрақтарында негізінен қандай аң бейнеленген?

Қасқыр.

4) Уыз ханның алтыннан құйылған рәмізі қалай аталады?

Бөрілі ту.

5) Ежелгі тулардың тарихынан мол мәлімет беретін аса құнды дерек қалай аталады?

Таңбалы тас.

6) Найман тайпасының ұраны қандай?

Қабанбай.

7) Қазақстан Республикасының елтаңбасының авторлары кімдер?

Ш. Уәлиханов, Ж. Мәлібеков.

8) Қазақстан Республикасының туының авторы кім?

Ш. Ниязбеков.

9) Әнұранның авторларын ата.

Ж. Нәжімеденов, Н. Назарбаев, Ш. Қалдаяқов.

10) Қандай жағдайда тулар көтеріліп, мемлекеттің әнұраны орындалады?

Екі жағдайда: 1) мемлекет басшысының сапары кезінде; 2) олимпиада жеңімпаздары анықталғанда.

II. Терминдердің мағынасын ашу

Тарих
Зерттеу, оқиғалар жайлы әңгіме деген мағына білдіреді.
Геральдика
Елтаңбаларды зерттейтін ғылым саласы.
Вексиллология
Туларды зерттейтін ғылым саласы.
Сфрагистика
Мөрлерді зерттейтін ғылым саласы.
Герб
Белгілі бір айшықты белгісі бар мемлекеттің негізгі таңбасы, нышаны.

III. Цифрлы диктант

  • 1) Қазіргі кездегі дүние жүзіндегі мемлекеттер саны: 224.
  • 2) «Он оқ будун» рәміздік белгілері Батыс Түрік қағанатында қабылданды: 635 жылы.
  • 3) Таңбалы таста салынған суреттер саны: 2000-ға жуық.
  • 4) Қазақ АКСР-інің елтаңбасы қабылданды: 1925 жылы.
  • 5) Қазақ КСР-інің елтаңбасы қабылданды: 1937 жылы.
  • 6) Елтаңбадағы жазу латын әрпінен кириллицаға ауыстырылды: 1940 жылы.
  • 7) Жоғарғы Кеңес Қазақстан Республикасының елтаңбасын бекітті: 1992 жыл.
  • 8) Қазақстан Республикасының Туы бекітілді: 1992 жылы маусым.
  • 9) Тұңғыш әнұран қабылданды: 1992 жылы желтоқсан.

IV. Талқылау

Рәміздердің айшықты белгілері нені білдіреді? Оқушылар өз ойларын дәлелмен айтып, мысалдар келтіреді.

III. Жаңа сабақты түсіндіру

20 минут

Жоспар

  1. Нумизматика дегеніміз не?
  2. Теңгенің шығу тарихы.

Негізгі ұғым

Нумизматика — табылған теңгелер мен ақша жасауға қолданылған материалдар бойынша ақша айналымының тарихын зерттейтін ғылым.

Нумизматиканың негізін салушы — веналық коллекционер, оқымысты И. И. Эккель (1734–1798).

Латын тіліндегі «pecunia» сөзі «ақша» деген мағына білдіреді.

Айырбас сауда үлгілері

Меланезия

Акула тістері

Моңғолдар

Кірпіш шай

Көшпелілер

Мал және мал терісі

Теңгенің шығу тарихы

Әр елдің өз ұлттық ақша бірлігі, яғни валютасы болады. Қазақстан өз төл ақшасын жасау үшін 1990 жылы теңгенің үлгісін дайындайтын арнайы жұмыс тобын құрды.

Алғашқы ұлттық теңгелерді шығаруды ағылшынның «Harrison» фирмасы жүзеге асырды. 1993 жылы 15 қарашада ұлттық теңге айналымға енгізілді.

Әр мемлекеттің ақшасы — оның ұлттық тарихын, мәдениетін және ерекшеліктерін танытатын маңызды нышан. Төл теңгемізде ұлт қайраткерлері, батырлар, хандар және басқа да тарихи тұлғалар бейнеленді.

Алғашқы банкноттардағы тұлғалар

Номинал Тұлға
1 теңге Әл-Фараби
3 теңге Сүйінбай
5 теңге Құрманғазы
10 теңге Шоқан
20 теңге Абай
50 теңге Әбілқайыр хан
100 теңге Абылай хан

Қазіргі кезде аталған қағаз ақшалардың бір бөлігі металл ақша түрлерімен ауыстырылды, әрі жаңа ақша түрлері де енгізіліп келеді.

IV. Сабақты қорытындылау

1) Тарихи басқатырғыш

Төмендегі әріптерден сөз құрастырыңыз:

  • ҢЕЕГТ
  • РОЛЛАД
  • НИЕ
  • ЬБРУЛ
  • МУС
  • ВЕОР

2) Ақпараттық парақ

Ұлттық валюта атауы
Теңге
Туған жері
Қазақстан
Туған күні
15.11.1993
Авторлар тобы
М. Әлин, Х. Ғабжалилов, Т. Сүлейменов
Алғашқы шығарылған орны
Англия, «Harrison and Sons»
Номиналдары
1, 2, 5, 10, 20, 50, 100, 200, 500, 1000, 2000, 5000, 10000

Ескерту: «Жасы 19 жыл» деген дерек уақытқа байланысты өзгеріп отырады.

V. Бағалау

Сабақ барысында белсенділік танытқан оқушылар бағаланады, қорытынды бағалар қойылады.

VI. Үй тапсырмасы

§ 58 тақырыбын оқу. Теңгенің тарихы мен маңызын қысқаша конспект жасау, «Теңге — ел тәуелсіздігінің нышаны» тақырыбында шағын мәтін жазу.