Мұра ашылғаннан кейін мұраны қабылдау мерзімі

Сайыстың өту барысы

«Зерек» — құқықтық сауаттылықты арттырып, тарихи танымды кеңейтетін танымдық формат. Сайыс бөлімдері оқушылардың Конституция, мемлекеттік билік тармақтары және қазақтың дәстүрлі құқық мәдениеті туралы білімін жүйелеуге бағытталған.

I тур — Таныстыру

Командалық

Әр топ өз атауын, ұранын, құрамын және құқықтық тақырыптағы қысқа таныстырылымын ұсынады.

II тур — «Кім? Неше? Қайда? Қандай?»

Тақырыптық талдау

Шарты: әр топ өзіне берілген тақырыпты сұрақтарға сүйене отырып, мазмұнын толық ашып, жүйелі түрде түсіндіреді.

I топ

Қазақстан Республикасының Президенті

II топ

Қазақстан Республикасының Парламенті

III топ

Қазақстан Республикасының Үкіметі

IV топ

Қазақстан Республикасының сот билігі

III тур — Құқық пен қазылық тарихындағы тұлғалар

Сұрақ-жауап

Бұл бөлімде оқушылар құқық тарихына қатысты танымал ойшылдар мен қайраткерлерді таниды, еңбегі мен идеяларын қысқаша сипаттайды.

  1. 1) Заң шығарушы, атқарушы және сот билігін бөлу идеясының авторы; көне дүниенің «тірі энциклопедиясы»; Платонның шәкірті әрі 17 жыл серігі болған кім?

  2. 2) Қазақ тілінде алғашқы құқықтық құжат жобасын жасап, халық арасында таратқан; 1885 жылы өз ұсынысымен билер съезін шақыртып, заң қабылдатқан ақын, философ, гуманист кім?

  3. 3) Алғашқы заң магистрі; құқық тақырыбына құнды еңбектер жазған; Омбы, Семей, Павлодарда заң қызметінде болған; Алаш партиясының мүшесі — ол кім?

  4. 4) Белгілі заңгер, қоғам қайраткері, ағартушы-демократ; 1905 жылы жер туралы заң жобасын жасаған; 1907 жылы Орал облысынан II Мемлекеттік Думаға депутат болып сайланған кім?

  5. 5) Б.з.б. VI–V ғғ. Қытайда өмір сүрген; мемлекет басқару ережелерін жүйелеген ойшыл. «Егер делбені шебер ұстаса, аттар өздері-ақ аңға шауып кетеді…» деген сөздің авторы кім?

  6. 6) «Ойдан шығарылған патшалықты іздестіру… Даланың, айталық, Еуропаның тарихынан да кем түспейтін шиеленісті өз тарихы болды» деген пікірдің авторы кім?

  7. 7) Асанқайғы дәстүрін жалғастырушы; 1693–1787 жылдары өмір сүрген қазақ жырауы; біртұтас орталықтанған мемлекетті қолдаған — ол кім?

  8. 8) Мемлекеттік биліктің үш «дұрыс» (монархия, аристократия, полития) және үш «дұрыс емес» (тирания, олигархия, демократия) формасын жіктеген философ кім?

IV тур — «Ойды аяқта»

Мақал-мәтел

Қатысушылар қанатты сөздер мен мақал-мәтелдердің жалғасын табады. Мақсат — құқық, әділдік, жауапкершілік туралы ойды дәл әрі мәнерлі жеткізу.

1) Заңның құрығы…
2) Өш алғаннан гөрі…
3) Әр адамның құдайы…
4) Жамандық қылсаң, пәле күт…
5) Жазасын татпайтын…
6) Туғанына бұрғаны…

V тур — Капитандар сайысы

Жедел сұрақ

Бұл кезеңде топ басшылары еңбек, азаматтық және конституциялық құқық бойынша қысқа әрі нақты жауап береді.

  1. 1) Заңмен белгіленген апталық жұмыс уақытының қалыпты ұзақтығы қандай?
  2. 2) Мәслихаттардың өкілеттік мерзімі қандай?
  3. 3) Азаматтарға рақымшылық жасау туралы актілерді кім шығарады?
  4. 4) ҚР Парламенті Мәжілісі неше депутаттан тұрады?
  5. 5) Меншік құқығының элементтері қандай?
  6. 6) Міндеттеме тараптары қалай аталады?
  7. 7) Республика Президентінің кезекті сайлауын кім хабарлайды?
  8. 8) Парламент қабылдаған заңдардың Конституцияға сәйкестігін Президент қол қойғанға дейін қай орган қарайды?
  9. 9) Азаматтық құқық қабілеттілігі қай кезден басталады?
  10. 10) Зиянды еңбек жағдайларындағы жұмыстарда істейтін қызметкерлер үшін жұмыс уақытының ұзақтығы қандай?
  11. 11) Әкімшілік жазалаудың ең көп тараған түрі қандай?
  12. 12) Мұраға қалдырудың түрлері қандай?
  13. 13) Конституциялық Сот (немесе Конституциялық Кеңес) өкілеттік мерзімі қандай?
  14. 14) Мұра ашылғаннан кейін мұраны қабылдау мерзімі қандай?
  15. 15) Заң бойынша зейнетке шығу жасы қандай?
  16. 16) Жеке еңбек дауларын қарайтын органдар қандай?
  17. 17) Көшеде жүру ережесін бұзған адамға заңды жауапкершіліктің қай түрі қолданылады?
  18. 18) Түнгі жұмыс уақытының мерзімі қандай?
  19. 19) Кім ҚР Президенті болып сайлана алады?
  20. 20) Қазақтың әдет-ғұрып құқығы қалай аталады?

VI–VII бөлім — Қорытындылау және марапаттау

Қазылар алқасы ұпайларды жинақтап, нәтижені жариялайды. Белсенді қатысушылар мен үздік командалар марапатталады.

Бағалау

Дәлдік, толықтық, сөйлеу мәдениеті, командалық үйлесім.

Нәтиже

Оқушылардың құқықтық сауаты мен тарихи-танымдық көзқарасы нығаяды.

Ескертпе

Сайыс тапсырмаларын сынып деңгейіне қарай күрделендіріп немесе жеңілдетіп, сұрақтардың дереккөздерін (Конституция баптары, тарихи еңбектер, оқулық тараулары) алдын ала нақтылап алған жөн.