Түйе тұрып

Тақырыбы: Үй жануарлары

Бұл оқу іс-әрекеті балалардың үй жануарлары туралы білімін кеңейтуге, дыбыстарды дұрыс айтуға, толық сөйлеммен жауап беруге дағдыландыруға бағытталған. Сонымен қатар компьютерлік технологияларды қолдану арқылы жұмыс істеу дағдыларын жетілдіріп, белсенділігін арттырады. Ең маңыздысы — үй жануарларына қамқорлық сезімін тәрбиелейді.

Негізгі мақсаттар

Үй жануарлары туралы білімді толықтыру.
Дыбыстарды дұрыс айту, толық сөйлеммен жауап беру.
Компьютерлік технологиямен жұмыс істеу іскерліктерін дамыту.
Қамқорлық пен жауапкершілік сезімін тәрбиелеу.

Қажетті құрал-жабдықтар

Компьютер, проектор, экран.
Үй жануарларының суреттері мен маскалар.
Доп, жіп.
Құрастыруға арналған матадан қиылған пішіндер, шнур.

Нәтиже күтілімдері

Балалар жануарлардың пайдасын мысалмен айта алады.
Жануарлардың дыбыстарын дұрыс атайды.
Топпен ойында белсенді қатысып, ойды толық жеткізеді.

Іс-әрекеттің басталуы: амандасу және шеңбер

Сұрақ-жауап арқылы көңіл күйді көтеру

Тәрбиеші балаларға: «Таңертең көзімізді ашып, терезеден қарасақ, ең алдымен нені көреміз?» — деп сұрайды. Балалар: «Күнді, күннің шуағын, нұрын көреміз» — деп жауап береді.

Кейін балалар қонақтарға жылы лебіз білдіріп, сәлемдеседі: «Саламатсыздар ма!»

Шеңбердегі өлең-ырғақ

Балалар үлкен шеңбер құрып, алақан соғып, оң және сол жақтағы баламен амандасады. Шеңбердегі әрекет бірлік пен татулықты бекітіп, ортақ жұмысқа серпін береді.

«Достармен бірге біз күлімдейік, күлейік. Қолды созып күнге біз, шат көңілмен жүрейік.»

Ертегі-ойын: «Төлдер айтысы» (слайд және дыбыстар)

Тәрбиеші балаларға экранға назар аударуды ұсынады. Музыка ырғағымен және кейіпкерлердің дауыс эффектілерімен сүйемелденген слайд көрсетілімі басталады. Ертегі барысында әр жануар өз пайдасын айтып, мақтанады.

Түйе

«Адам баласына пайдам шаш етектен! Көшсе — көлікпін, сүтімнен шұбат ішеді, жүнімнен түрлі киім тоқиды», — дейді түйе.

Жүк тасиды, көшке көмектеседі.
Шұбат береді, жүні тұрмыста қолданылады.

Ешкі

«Адамдар біздің сүтімізді ішіп, түбітімізден киім жасайды. Мені жақсы көреді», — дейді ешкі. (Дыбысы: мә-мә-мә)

Сүті пайдалы, түбіті жұмсақ.

Жылқы

«Ешкі, сен босқа мақтанба… Ер қанаты — өзің», — деп, жылқы өз қызметін айтады. Адамдар етінен қазы-қарта, шұжық жасайды, қымыз ішеді; алыс ауылдарға жеткізеді. (Дыбысы: кісінейді)

Көлік, спорт, еңбекке серік.
Қымыз — дәстүрлі сусын.

Сиыр және қой

Сиыр: «Бізден шелек-шелек сүт, май, ірімшік алады» — дейді. (Дыбысы: мө-мө-мө)

Қой: «Киім-кешек, төсеніш, мата — бәрі де жүнімізден» — деп жауап береді. (Дыбысы: маңырайды)

Сиыр — сүт өнімдерінің көзі.
Қой — жүн, киіз, тұрмыстық бұйымдарға пайдалы.

Иесінің түйіні: әрқайсысының өз орны бар

Түйе итке: «Ей, салпаң құлақ, неге үндемейсің?» — дейді. Сол сәтте иесі сөзге араласады: «Төлдерім, босқа таласпаңдар. Әрқайсыңның өз орындарың бар. Адам үшін бәрің де керексіңдер. Ит сендерді күзетпесе, қасқыр қауіп төндіреді», — деп түсіндіреді.

Ит: «Аф-аф-аф»

Бекіту: дыбыстар, сергіту және шағын тапсырмалар

«Не қалай дыбыстайды?»

Итүреді
Түйебоздайды
Жылқыкісінейді
Сиырмөңірейді
Қоймаңырайды
Ешкібақылдайды

Сергіту сәті (қимыл-қозғалыс)

1) Атқа жақсы қараймын, жал-құйрығын тараймын. Мінсем сол атқа, қонаққа да барамын.

2) Ботақаны нардың, жарға неге бардың? Тілерсегің дірілдеп, секіре алмай қалдың.

3) Қошақаны қойдың, қайда қалып қойдың? Бұлтиып тұр бүйірің, қай өрістен тойдың?

4) Пеш түбінде мысық отыр, екі көзін қысып отыр. Тышқан етін жегісі кеп, тісі оның қышып отыр.

Үйін табуға көмектес

Слайд бойынша балалар жануарларды өз мекеніне орналастырады:

Сиыр, жылқы, ешкі, қой, түйе — қорада.
Ит — үйшікте.
Мысық — үйде.

Дидактикалық ойындар: мақал-мәтел, құрастыру, ассоциация

«Домалақ жіп» (мақал-мәтелдер шеңбері)

Балалар шеңбер жасап отырады. Жіпті бір-біріне лақтырып, үй жануарлары туралы мақал-мәтел айтады. Әр бала жіптің бір ұшын ұстап тұрады — осылайша бірлік пен байланыс көрнекі түрде байқалады.

Жылқы — малдың патшасы, түйе — малдың көшбасшысы.
Мал өсірсең, қой өсір — өнімі оның көл-көсір.
Мал төлімен көрікті, гүл жерімен көрікті.

Кейін тәрбиеші тыйым сөздерді айтып, жіпті кері орайды (мысалы: «Малға теріс қарап мінбе»). Шеңбер сияқты достықтың да берік болуы тілінеді.

Қосымша тапсырмалар (слайд және қол жұмысы)

«Жасырынған жануарды ата»

Слайдтағы жануардың бөлігінен қай жануар екенін табу.
Шнурмен құрастыру

Пішіндерді шнур арқылы біріктіріп, бейне құрастыру.
Ассоциация құру

Жануардың ерекшеліктерін тізбектеп айту.

Ассоциациялар үлгісі

Түйе

Шөлге төзімді
Екі өркеші бар
Жантақ жейді
Жүк тасиды, керуен бастайды
Шұбат береді

Жылқы

Жүйрік
Көкпарға қатысады
Бәйгеге шабады
Арбаға жегіледі
Қымыз береді

Қой

Момақан, жуас
Жүнінен киіз жасайды
Байпақ басады
Тон тігеді

Сиыр

Екі мүйізі бар
Сүттен айран, құрт жасайды
Сүт өнімдері мол

Сөйлеуді дамыту: «Суреттер сөйлейді» және жұмбақ

Сызба бойынша сөйлем құрау

Балалар сызба-суреттерге қарап, сөйлем құрайды. Мақсат — ойды жүйелі жеткізу және толық сөйлеммен жауап беру дағдысын бекіту.

Жұмбақ шешу (слайд)

Слайдта берілген жұмбақтар арқылы балалар жануарлардың белгілерін таниды, сөздік қорын байытады және логикалық ойлауын дамытады.

Қорытынды бөлім: «Төрт түлікті шақыру» рөлдік ойыны

Бақташы атаның келуі

Бақташы ата балаларды еңбегі үшін мақтайды: «Төрт түлік мал еңбек еткен адамның ғана қарнын тойғызады, азығын сыйлайды. Сендер төрт түлік туралы көп біледі екенсіңдер», — дейді.

Ойын шарты

Бақташы ата төлдердің маскаларын таратады. Балалар маска киіп, кейіпкерлердің рөліне енеді. Шақыру сөздерін естігенде тиісті төлдер жүгіріп келіп жиналады:

«Пұшай-пұшайт» — қошақандар.
«Шөре-шөре» — лақтар.
«Құрау-құрау» — құлындар.
«Аухау-аухау» — бұзаулар.
«Көс-көс» — ботақандар.

Сыйлық және шақыру

Бақташы ата жайылымға қайтатынын айтып, қоржынынан мал сүтінен жасалған тағамдар әкелгенін жеткізеді. Балаларды дәмнен ауыз тигізіп, жайылымдағы малдарды көруге шақырады.

Соңында бәрі қоштасып шығып кетеді, ал экранда өрістегі малдар туралы шағын фильм көрсетіледі.