Жақсылыққа жақсылық ертегісін бейне таспадан тыңдату
Сабақтың тақырыбы: Жақсылық жасай білейік
Бұл сабақ оқушылардың қайырымдылық, қамқорлық және жақсылық туралы түсінігін қалыптастыруға бағытталған. Жақсылықтың адамаралық қарым-қатынастағы мәнін ұғындыру, игі іс жасауға баулу және сыйластық мәдениетін нығайту көзделеді.
Мақсаты
“Қайырымдылық”, “қамқорлық”, “жақсылық” құндылықтары туралы түсінік қалыптастыру.
Күтілетін нәтиже
Оқушылар игі істің маңызын түсінеді, көмек көрсетуге және жанашыр болуға ұмтылады.
Құралдар
Суреттер, нақыл сөздер, интерактивті тақта, бейнематериалдар.
Міндеттері
- Жақсылық жасаудың адамдық қарым-қатынастағы мәнін түсіну.
- Жақсы істер жасауға дағдылану, қайырымды әрі қамқор бола білу.
- Жақсылық, адалдық, шыншылдық және сыйластық құндылықтарын бекіту.
Сабақтың барысы
1) Шаттық шеңбері
Оқушылар шаттық шеңберіне тұрып, құрмет пен ізеттілік туралы өлең шумақтарын айтады:
Үлкенге де “Сіз”,
Кішіге “сіз”,
Бар адамға құрметпен,
Бас иеміз.
2) Топқа бөлу
Оқушылар кәмпиттер арқылы топтарға бөлінеді. Әр топ өз атауын, ұранын және шағын әнін ұсынады:
I топ
Достық
II топ
Мейірімділік
III топ
Сыйластық
3) “Өзіңді таны” өлеңімен жұмыс
Мұғалім оқушыларға Ө. Ақылбековтің өлеңін оқып береді:
Жақсы болу – өзіңнен,
Жаман болу – өзіңнен.
Өзіңді-өзің аяла да,
Өзің үйрен, өзіңнен.
Жақсылық көрсең біреуден,
“Мен қандаймын?” деп ойла.
Өзіңді-өзің қолыңа ал,
Өзіңсің – ақыл айнасы.
Тиеді саған мәні бар
“Өзіңді тану” пайдасы.
Ө. Ақылбеков
Ой жинақтау сұрақтары
- “Жақсы болу – өзіңнен, жаман болу – өзіңнен” деген жолдарды қалай түсінесіңдер?
- “Жақсылық көрсең біреуден, ‘Мен қандаймын?’ деп ойла” деген ойға көзқарастарың қандай?
4) Тақырыпты ашу: Жақсылықтың мәні
Мұқағали Мақатаевтың “Адамға деген сенім” өлеңінен үзінділер бейнематериал арқылы көрсетіледі. Оқушылар талқылау барысында мына ойға тоқталады:
Жақсылық жасау — адамдарға, айналаға және табиғатқа қайырымдылық пен қамқорлық таныту, көмек көрсету. Бір-біріне жиі жақсылық жасайтын адамдар жақындай түседі, достық нығаяды, сыйластық артады. Риясыз жақсылық — биік адамгершіліктің белгісі.
Негізгі түйін
Жақсы адам — қол ұшын беруге, жәрдем етуге, жанашырлық танытуға әрдайым дайын адам.
Жақсылықтан үйреніп,
Боламыз біз жақсы адам.
Жамандықтан жиреніп,
Үлгі аламыз жақсыдан.
5) Өлеңмен бекіту
Мұғалім С. Бағайдың өлең шумақтарын оқиды:
Жақынды, досты аялай,
Қанатың сонда талмайды.
Барыңды жұрттан аямай,
Жақсылық жерде қалмайды.
Жайдары жүзбен жарқыра,
Қатыгез болу — сол қайғы.
Қайырымды бол халқыңа,
Жақсылық жерде қалмайды.
С. Бағай
6) Ертегі арқылы ой қорыту
“Жақсылыққа жақсылық” ертегісі тыңдалады. Талқылауға арналған жетекші ой:
Жамандыққа ерсең — жаман боласың, жақсылыққа ерсең — жақсы боласың.
Оқушылар өз пікірлерін айтып, мысалдар келтіреді.
7) Сергіту: “Күлімдеген күн көзі”
Қуанамын мен де,
Қуанасың сен де.
Қуанайық, достарым,
Арайлап атқан күнге.
8) Постер жұмысы: Жақсылыққа қажет қасиеттер
“Жақсылық жасау үшін адам бойында қандай қасиеттер болуы керек?” Оқушылар күннің шуағына жақсы сөздер жазып, постер қорғайды.
Мейірімділік — жүректен,
Мейірімсіздік — білектен.
Жақсылық жасай білейік,
Әрқашанда ізетпен.
9) “Кемпірқосақ сырлары”: Көрініс қою
Оқушылар ертегілер мазмұны бойынша көріністер көрсетеді:
I топ
“Қарлығаш пен Дәуіт”
II топ
“Арыстан мен тышқан”
III топ
“Аю мен тышқан”
10) Мақал-мәтелдермен толықтыру
Оқушылар өздері білетін мақал-мәтелдерді айтады. Төмендегілер талқылауға ұсынылады:
I топ
- Жақсылық ағаш басында, жамандық аяқ астында.
- Ұлың жақсы болса — өрісің кеңейеді, қызың жақсы болса — қонысың кеңейеді.
- Жақсының әрқашанда жолы ашық.
II топ
- Жамандық қылсаң — жасыр, жақсылық көрсең — асыр.
- Жақсы туса — ел ырысы, жауын жауса — жер ырысы.
- Сыйласуға ел жақсы, сырласуға дос жақсы.
III топ
- Жақсының жақсылығын айт — нұры тасысын.
- Достың жақсысынан тонның жаңасы жақсы.
- Жақсылық жүрген жерде таршылық болмайды.
11) “Сиқырлы дәйексөздер”
“Біреуге жақсылық етсең, өз жақсылығыңды міндет етпе.”
Ы. Алтынсарин
“Жақсылыққа жақсылық — әр кісінің ісі, жамандыққа жақсылық — ер кісінің ісі.”
Халық даналығы
Шынайы жақсылық адамдарға деген шексіз мейірімділікпен көрінеді.
12) Жақсы сөз — жақсы тілек
Жақсы сөз — жақсы тілек,
Болайық ізгі ниетті.
Жақсы ойлап кісіге,
Тілейік үлкен-кішіге.
Талқылау
- Айналадағы адамдарға қандай жақсы сөздер айтар едіңдер?
- Қандай жаман қылықтардан аулақ болу керек?
Оқушылар өз ойларын эссе арқылы жеткізеді.
13) Ой түйін: Жақсылық жасау — қиын емес
Жақсылық жасау, қайырымдылықпен айналысу кейде бізге қиын көрінеді: арнайы уақыт бөліп, басқа шаруаны кейінге қалдыру керек сияқты болады. Кейде тіпті жақсылықтың қайтарымын немесе бағалануды күтеміз. Бірақ шын мәнінде — көңілі ақ, адал адам болу және күнделікті өмірде кішігірім көмектің өзін жасау аса қиын емес.
Кері байланыс
Айналамызға қарап, жақсылық жасай білейік: кішкентай ізгі әрекеттің өзі көңілді көтеріп, қарым-қатынасты жақсартады.
АҚШ-та алғыс айту және жақсылық жасауға байланысты мерекелер қоғамда кең тараған. Бұл — жақсылықтың “үлкен-кішісі” емес, оның бар болуының өзі адамды ізгілікке бағыттайтынын көрсетеді.
Өмірде жақсы адамдар көп болсын. Адамдар бір-біріне жақсылық жасаудан жалықпаса, қарым-қатынаста сыйластық, қамқорлық, достық пен сүйіспеншілік нығаяды. Ал қоғамда татулық, бірлік және ынтымақ орнайды.