Қазақша рефераттар

Темір мен мыс сульфатының әрекеттесуі

«Металдар» тарауын қайталау бойынша химиктер сайысы

Бұл сабақ — металдар тарауын қорытындылап, білімді тәжірибе мен логикалық тапсырмалар арқылы бекітетін сайыс форматындағы жұмыс. Оқушылар топпен әрекет етеді, ал әділқазылар әр кезеңнің нәтижесін бағалап отырады.

Сабақтың мақсаты

«Металдар» тарауын жүйелі түрде қайталау және бекіту.

Сабақтың түрі

  • Сайыс сабақ
  • Білім мен әрекет тәсілдерін кешенді қолдану

Әдісі

Зерттеу әдісі: танымдық тапсырмалар беріліп, оқушы оларды өз бетінше және мұғалімнің бағыттауымен орындайды.

Міндеттері

Білімділік

Оқушылардың «Металдар» тарауынан алған білімін жаңа ұғымдармен толықтыру; металдардың қасиеттерін терең түсіндіру; ерекшеліктері мен айырмашылықтарын ажыратуға үйрету.

Дамытушылық

Зейінді, танымдық белсенділікті және өзіндік пікірді қалыптастыру; логикалық ойлауын және тұлғалық қасиеттерін дамыту.

Тәрбиелік

Бірлесіп жұмыс істеуге, өзгенің пікірін құрметтеуге тәрбиелеу.

Көрнекілік және байланыс

Көрнекілігі

  • Мырыш (Zn)
  • Фосфор қышқылы
  • Темір шеге
  • Мыс(II) сульфаты

Пәнаралық байланыс

Тарих, биология, қазақ тілі, география.

Ұйымдастыру тәртібі

  • Сабақ басында сынып үш топқа бөлінеді: әр топ өз атауын және ұранын таныстырады.
  • Әділқазылар алқасы сайланып, әр бөлім бойынша ұпай есептеп, нәтижені шығарып отырады.
  • Сайыс 7 қадамнан (7 «баспалдақтан») тұрады: әр қадамда топтар жаңа тапсырма орындайды.

Білімді игеруге бағытталған 7 қадам

Әр кезең — бөлек дағдыны тексеретін тапсырма.

1) «Кім жылдам»

Сұрақтарға тез әрі дұрыс жауап беру. Барлық топ мүшелері қатысады.

2) «Мақалды жалғастыр»

Көп нүктенің орнына қажетті сөзді қойып, мақал-мәтелді толық айту.

3) «Химиялық эстафета»

Тізбекті түрлендірулерді және электрондық деңгейдегі орналасуды кезекпен орындау.

4) «Ойлан тап»

Есеп шығару: топта талқылап, бір оқушы тақтаға жазады.

5) «Жұмбақты шеш»

Металдарға қатысты жұмбақтарды шешу.

6) «Тәжірибе»

Қауіпсіздік ережесін сақтай отырып реакцияларды бақылау.

7) «Картамен жұмыс»

Қазақстандағы кен орындары мен өндіріс аймақтарын картадан көрсету.

1-қадам: «Кім жылдам» сұрақтары

Берілген сұрақтарға қысқа әрі дәл жауап берілуі керек.

  1. 1 Адам алақанында балқитын металл қайсы?
  2. 2 Қанның құрамына кіретін металл?
  3. 3 Ең созылғыш металл?
  4. 4 Консерві қалбыры қандай металдан жасалады?
  5. 5 Ең жеңіл металл?
  6. 6 Тығыздығы ең жоғары металл?
  7. 7 Гипс құрамында қандай металл болады?
  8. 8 Темірдің маңызды құймаларын атаңдар.
  9. 9 Сұйық металл?
  10. 10 Аса бағалы металдар?
  11. 11 Екідайлы (амфотерлі) қасиет көрсететін металл?
  12. 12 Ең қатты металл?

2-қадам: «Мақалды жалғастыр»

Әр топ көп нүктенің орнына қажетті сөзді қойып, мақал-мәтелді толық айтады.

1-топ

… еріте білмеген ірітер,
Теріні илей білмеген шірітер.

2-топ

От көмірді жейді,
… темірді жейді.

3-топ

Ескі мата бөз болмас,
Ескі … біз болмас.

3-қадам: «Химиялық эстафета»

Әр топтан бір оқушы шығып, бірінші тапсырманы орындайды да, борды келесі оқушыға береді. Эстафета барлық кезең аяқталғанша жалғасады.

1-топ: түрлендіру тізбегі

Ca → CaO → Ca(OH)2 → CaCO3

2-топ: түрлендіру тізбегі

FeSO4 → Fe(OH)2 → FeO → Fe

3-топ: түрлендіру тізбегі

Zn → ZnO → ZnCl2 → Zn(OH)2

Қосымша тапсырма: электрондық деңгей

Электрондардың деңгейлер бойынша орналасуын жазыңдар.

  • 1-топ

    Кальций

  • 2-топ

    Магний

  • 3-топ

    Алюминий

4-қадам: «Ойлан тап» (есептер)

Топ оқушылары өз орындарында есепті шығарып, бір оқушы жауабын тақтаға жазады.

1-топ

20 г натрий гидроксидін тұз қышқылымен әрекеттестіргенде, қанша грамм тұз түзіледі?

2-топ

Массасы 48 г алюминийді оттекпен әрекеттестіріп, алюминий оксидінің массасын табыңдар.

3-топ

Массасы 43 г кальций оттекпен әрекеттескенде түзілетін кальций оксидінің массасын есептеңдер.

5-қадам: «Жұмбақты шеш»

1-топ

Менделеев ауылындағы 6-көшеде тұрамын.
Әр түнде адамдармен жүздесіп тұрамын.
Мені балқыта алмай қиналды көбісі,
Қазақстан әлемде кенім жөнінен — біріншісі.

2-топ

Қыздырып соқсаң иленеді,
Балға мен төстен именеді.

3-топ

Ақ түйір айналады тыным таппай,
Жүргендей су бетінде орын жақпай.
Аздан соң суға сіңіп жоқ болады,
Оқушым, ойланыңдар — қойма таппай.

6-қадам: Тәжірибе

Мұғалім тәжірибе басталар алдында қауіпсіздік ережелерін міндетті түрде түсіндіреді.

1) Темір мен мыс(II) сульфатының әрекеттесуі

Нәтиже

Темір шегені мыс сульфаты ерітіндісіне біраз уақыт салғанда, мыс түйіршіктері шегенің бетіне шөгеді. Ерітіндіге батырылған бөлігі қызғылт түске боялады.

2) Мырыш пен фосфор қышқылының әрекеттесуі

Нәтиже

Мырыш түйіршігін фосфор қышқылының ерітіндісіне салғанда реакция жүріп, мырыш ери бастайды. Реакция нәтижесінде сутек газы бөлінеді. Газды тексеру үшін сынауық аузына жанған сіріңкені жақындатқанда «пах» деген дыбыс естіледі.

7-қадам: Картамен жұмыс

Қазақстандағы металл кендері мен металл өндірісі аймақтарын картадан табу. Әр топтан бір оқушы шығып, берілген металдың кен орындарын көрсетіп, өндіріс атауын айтады.

1-топ

Алтын

2-топ

Темір

3-топ

Мыс

Әділқазылар қорытындысы кезінде: элементтердің ашылу тарихы

Әділқазылар ұпайларды есептеп жатқанда, бір оқушы элементтердің ашылу тарихына қысқаша шолу жасайды.

  • Алтын — адам баласына тас дәуірінен белгілі.
  • Күміс — б.з.д. 2500 жыл бұрын белгілі болған; Америка мен Австралиядан 1874 жылы Еуропаға әкелінген.
  • Қалайы — қола дәуірінен белгілі; Ежелгі Мысырда шамамен 4000 жыл бұрын табылған.
  • Темір — адамзат қоғамымен бірге дамып, адам мүддесіне қызмет етіп келе жатқан тарихи элемент.
  • Мыс — 9–10 мың жыл бұрын Кипр аралында өндірілген.
  • Сынап — оны алғаш қытайлар мен үндістер пайдаланған. Грек дәрігері Диоскрид атауын «хидр» — «су», «аргирос» — «күміс (сұйық күміс)» сөздерімен байланыстырған.
  • Қорғасын — біздің заманымыздан 3–4 мың жыл бұрын Мысыр мен Римде белгілі болған.

Марапаттау және қорытынды ой

Әділқазылар сайыс нәтижесін шығарып, ең көп ұпай жинаған топты марапаттайды.

Білім деген биік шың — бақытқа сені жеткізер.

Білім деген ақылшың — қиындықтан өткізер.

Жастықтың оты қайдасың,

Жүректі түртіп қозғамай.

Ғылымның біліп пайдасын,

Дүниенің көркін болжамай.

Абай