Ұлы географиялық ашулардың нәтижесі
Дүние жүзі тарихы · 7-сынып
Ұлы географиялық ашулардың нәтижесі
Бұл сабақ Ұлы географиялық ашулар дәуірінің (XV–XVII ғасырлардың ортасы) себептері мен салдарын түсіндіруге, карта және қосымша дереккөздермен жұмыс істеу дағдыларын дамытуға бағытталған.
Сабақтың мақсаты
Білімділік
- Ұлы географиялық ашулардың нәтижелерімен таныстыру.
- Себептері мен зардаптары туралы білімді бекіту.
Тәрбиелік
- Теңіз саяхатшылары мен дәуір туралы ғылыми көзқарасты жетілдіру.
- Өзге халықтардың тарихына құрметпен қарауға тәрбиелеу.
- Ұжымдаса жұмыс істеу мәдениетін қалыптастыру.
Дамытушылық
- Картамен және қосымша ақпарат көздерімен жұмыс дағдыларын дамыту.
Сабақ форматы
- Сабақтың типі
- Жаңа тақырыпты меңгерту
- Сабақтың түрі
- Дәстүрлі
- Әдістері
- Сұрақ-жауап, картамен жұмыс, тест, баяндау
Ресурстар мен байланыс
- Көрнекілік
- Карта, суреттер, сызбалар, слайдтар
- Пән аралық байланыс
- География
- Негізгі ұғымдар
- Ұлы географиялық ашулар, конкистадорлар, отар
Сабақтың барысы
Ұйымдастыру
- Амандасу.
- Кезекшімен қысқаша диалог.
Үй тапсырмасын сұрау
Проблемалық сұрақ
Ұлы географиялық ашулардың XV ғасырда орын алуы кездейсоқ құбылыс па?
Тақтадағы тұжырым
XV–XVII ғасырлардың ортасы — Ұлы географиялық ашулар дәуірі.
1) Неліктен XV ғасырда теңіз саяхаттарына қызығушылық артты?
- Батыс Еуропада халық санының өсуі.
- Қалалардың дамуы.
- Сауданың, әсіресе Шығыспен байланыстың күшеюі.
- Асыл заттар мен әртүрлі дәмдеуіштерге сұраныстың артуы.
- Еуропада ақшаның жетіспеуі.
- Осман империясының Жерорта теңізі аймағындағы үстемдігі нәтижесінде Үндістанға баратын дәстүрлі жолдардың қиындауы.
2) Ұзақ теңіз сапарларына шығуға қандай жаңалықтар мүмкіндік берді?
Навигация
Компас пен астролябияны қолдану, қашықтық пен ендікті өлшеу тәсілдерінің жетілуі; қисық және шаршы желкендер қарсы желде бағытты өзгертуге көмектесті.
Кеме жасау
Каравеллалар (шамамен 30 м ұзын, 8 м енді) көп адамды және мол су-азық қорын алып жүруге ыңғайлы болды; галиондар — көлемі үлкен кемелер.
Картография
Азия, Еуропа, Солтүстік Африка анық көрсетілген, ендік пен бойлық белгіленген карталар пайда болды. Паоло Тосканелли Лиссабон теңізшілеріне арналған, Үндістанға бағыт сызылған картаны жасады.
Жаңа сабақ
Сабақ жоспары
- XIV ғасырдағы әлем туралы көзқарастар.
- Саяхаттармен есімдері байланысты тарихи тұлғалар.
- Еуропалықтардың отарлық иеліктері.
- Ұлы географиялық ашулардың нәтижелері.
Негізгі тұлғалар мен даталар
Бартоломеу Диаш
1488 ж.
Христофор Колумб
1492 ж.
Васко да Гама
1497 ж.
Фернан Магеллан
1519 ж.
Картамен жұмыс
- XV–XVI ғасырлар карталарын қарастыру.
- Ерекшеліктерін анықтау: қазіргі карталардан айырмашылығы неде?
Слайдтармен жұмыс
- Саяхаттардың бағыттарын талдау.
- Тұлғаларды олардың ашқан жолдарымен сәйкестендіру.
Талқылау сұрақтары
1) «Отар» деген не?
Отар — басқа мемлекет басып алған немесе өз ықпалына қаратқан аумақ, ол жердің саяси-экономикалық өмірі метрополияға тәуелді болады.
2) Бұл жерлерді жаулап алу кезеңі қалай аталады?
Бұл кезең конкиста деп аталады.
Дәптерге тапсырма
- Португалдықтардың және испандықтардың отарлық иеліктерін жазып қойыңдар.
- Осы аумақтарды отарлаудың ерекшеліктерін қысқаша белгілеңдер.
- Баяндаудан қандай жаңа мәлімет алдыңдар?
Бекіту
Оң нәтижелер
- Әлем туралы ескі көзқарастар түбегейлі өзгерді.
- Жер туралы жаңа мәлімет алынды: оның пішіні шар тәрізді екені дәлелденді.
- Жаңа жерлер, құрлықтар және олардың тұрғындары туралы деректер көбейді.
- География, астрономия және тарих ғылымдары дамыды.
- Ортақ әлемдік нарық қалыптасты.
- Басты теңіз жолдары теңіздерден мұхиттарға ауысты.
- Лиссабон, Лондон, Амстердам сияқты ірі порттар мен сауда орталықтары күшейді.
- Еуропада жаңа азық-түлік түрлері таралды.
Теріс нәтижелер
- Жаңа отарлар құрылды.
- Жаңа Әлемнің кейбір ежелгі мәдениеттері жойылды.
- «Баға төңкерісі» құбылысы күшейді.
- Көптеген шығын болды: саяхатшылар мен бейбіт халық арасында қаза тапқандар артты.
Қорытынды сұрақ
Енді проблемалық сұраққа қайта оралайық: Ұлы географиялық ашулардың XV ғасырда орын алуы кездейсоқ құбылыс па?
Үйге тапсырма
- Тақырып соңындағы сұрақтарға жауап дайындау.
- Саяхаттардың біріне қатысқан теңізшінің атынан эссе жазу.
- «Ұлы саяхатшылар» тақырыбында буклет әзірлеу.
Қорытындылау және бағалау
Сабақ қорытындыланады, оқушылардың белсенділігі мен қатысуына қарай бағаланады. Бағаларға қысқаша түсіндірме беріледі.