Жолда жүргенде бағдаршамға мұқият қараңдар
Ашық тәрбие сағаты: «Жол апаты айтып келмейді»
Бұл тәрбие сағаты оқушыларға жолда жүру мәдениетін қалыптастырып, қауіпсіздік ережелерін саналы түрде ұстануға үйретуді көздейді. Әңгіме тек көшедегі тәртіппен шектелмей, теміржол, әуе және жер үсті көліктеріндегі қауіпсіздік талаптарын да қамтиды.
Білімділік мақсаты
- Оқушыларды жолда жүру ережелерімен таныстыру.
- Бағдаршам сигналдарын меңгерту.
- Көшеде дұрыс жүруге үйрету.
- Теміржолда, әуеде және жерде қауіпсіз жүріс-тұрыс қағидаларын түсіндіру.
- Жол-көлік оқиғаларының алдын алу.
Дамытушылық мақсаты
- Көшедегі мінез-құлық пен өзін-өзі ұстау мәдениетін дамыту.
- Жол ережесіне қатысты жауапкершілік сезімін күшейту.
- Байқағыштық пен дұрыс шешім қабылдау дағдыларын қалыптастыру.
Тәрбиелік мақсаты
- Сабырлылыққа және тәртіптілікке тәрбиелеу.
- Қиын жағдайда мейірімді болып, көмек көрсете білуге баулу.
- Өмір қауіпсіздігіне жауапкершілікпен қарауға үйрету.
Көрнекіліктер
Сабақтың барысы
1) Ұйымдастыру және психологиялық дайындық
Шағын өлең-жолдар:
Біз әдепті баламыз,
Біз ерекше боламыз.
Қонақтарды көргенде:
«Сәлеметсіздер ме?» — деп амандасамыз.
2) Сұрақ-жауап: көлік не үшін қажет?
Мұғалімнің сұрақтары
- — Ата-аналарымыз қайда барады?
- — Олар немен жүреді?
- — Көліктер не үшін қажет?
Оқушылардың ықтимал жауаптары
- Жұмысқа, базарға, көрші ауылға, басқа қалаға барады.
- Жеңіл көлік, газель, автобус, пойыз, ұшақпен жүреді.
Венн диаграммасы идеясы: «Көліктің пайдасы» және «қауіп-қатері»
Пайдасы
- Алысқа жеткізеді.
- Қыста тоңдырмайды, жазда ыстықтатпайды.
- Киім лас болмайды.
- Музыка тыңдауға болады.
- Ішінде отырып тамақтануға мүмкіндік бар.
Қауіп-қатері және шығыны
- Қымбатқа түседі (сатып алу, бөлшек, жанармай).
- Жол-көлік оқиғасына себеп болуы мүмкін.
Қорытынды: көлік әрдайым пайдалы бола бермейді — қауіпсіздік ережесі сақталмаса, ол қауіптілікке айналады.
3) Теміржол қауіпсіздігі
Жұмбақ
Қатар жатқан қос білек,
Үстінен келер күш үдеп.
Жауабы: теміржол.
Негізгі ережелер
- Пойыз толық тоқтағаннан кейін ғана міну керек.
- Терезеден бас шығаруға болмайды.
- Пойыз тоқтағаннан кейін ғана түсу керек.
- Секіріп түсуге болмайды.
Теміржолда да апаттар кездеседі. Жыл сайын көптеген адам жарақат алады. Сондықтан теміржол маңында әрдайым сақтық қажет.
4) Әуе көлігіндегі тәртіп
Жұмбақ
Құстан аумайды,
Көктен заулайды.
Жауабы: ұшақ.
Ұшақтағы қауіпсіздік қағидалары
- Ата-анаңның қасында болу керек.
- Орындықта тыныш отыру және белбеуді тағу қажет.
- Салонда жүгіруге, ретсіз жүріп-тұруға болмайды.
- Жолсеріктің нұсқауларын мұқият тыңдау керек.
Ережені бұзу қай жерде болса да қауіпті. Әсіресе әуе кеңістігінде тәртіп — қауіпсіздіктің негізі.
5) Бағдаршам: көрініс және негізгі ой
Жұмбақ
Бұйырмапты бас та, ауыз да, құлақ та,
Бақырайған үш көзі бар бірақ та.
Жауабы: бағдаршам.
Көрініс: Бағдаршамның сөзі
Бағдаршам: Сәлеметсіңдер ме, балалар!
Мұғалім: Сіз кімсіз? Неге көңілсізсіз?
Бағдаршам: Мен — Бағдаршаммын. Ауа райы қолайсыз болып, қатты желден шамдарым сынып қалды. Енді көше тәртібі бұзылып, көліктер мен жаяу жүргіншілер ережені сақтамай жүр.
Талқылау: экраннан не байқаймыз?
Көшеде адамдар мен көліктер қалай жүру керегін білмей, бір-біріне кедергі келтіреді. Оқушылар көрініске қарап, тәртіптің не үшін қажет екенін өздері қорытындылайды.
Негізгі ой
Бағдаршам — ортақ тіл. Ол болмаса, қозғалыс реттелмей, қауіп күрт өседі.
Көрініс: «Жол апаты айтып келмейді»
Арыстан: Есек, қайда барасың?
Есек: Базарға бара жатырмын.
Арыстан: Аяғыңа не болды?
Есек: Жол апатына ұшырадым.
Арыстан: Бағдаршамға қарамадың ба?
Есек: Досыммен сөйлесіп келе жатып байқамай қалдым.
Арыстан: Болашақта жол полициясының кеңесін ұмытпа, оны бәріне жеткіз.
Жол полициясының кеңесі
- Жолда жүргенде бағдаршамға мұқият қараңдар.
- Ата-анаңның рұқсатынсыз және еріп жүруінсіз жолға шықпаңдар.
- Жолда доп ойнамаңдар.
Ескерту: жол апаты айтып келмейді.
6) Жол апатының негізгі себептері
Оқушылардың жауаптары
- Жүргізуші мас күйінде көлік жүргізсе.
- Қатты шаршап, ұйықтап кетсе.
- Көлік техникалық ақаулы болса.
- Жол ережесін бұзса.
- Бағдаршамға мән бермесе.
Мұғалімнің қорытындысы
- Мас күйінде көлік жүргізуге болмайды.
- Қатты шаршағанда міндетті түрде демалу керек.
- Қала ішінде жылдамдықты асырмау қажет.
- Ақаулы көлікті дер кезінде жөндету керек.
- Апат кезінде алғашқы көмек көрсетуді білу маңызды.
Маңызды
Жедел жәрдем келгенге дейін көліктегі алғашқы көмек қобдишасы көмектеседі. Ең бастысы — өз қауіпсіздігіңді қамтамасыз ету және үлкендерге дереу хабарлау.
7) Бағдаршам түстері: есте сақтайық
Қызыл
Қызыл көзі жанғанда,
Бір қадам да баспа алға.
Сары
Сары көзі жанғанда,
Асықпа да, аңғар да.
Жасыл
Жасыл көзі жанғанда,
Жолдан өт, бірақ сақтан да.
Қол еңбегімен байланыс
Оқушылар қағаздан дөңгелек қиып, бағдаршам макетін дайындайды. Бұл тапсырма ережені есте сақтауға көмектесіп, жауапкершілікті күшейтеді.
Бағдаршамның ойы: «Сендердің жасаған бағдаршамдарыңды көше қиылыстарына қоямын. Осы белгілер сендерді қауіптен сақтайды».
Қорытынды ұран
Үлкен біздің қаламыз — есте сақтап аламыз.
Қызыл, жасыл, сары шам — көшеде тұр бағдаршам.
Қорытынды
Бағдаршам — біздің досымыз. Ол қозғалысты реттеп, жол апатының алдын алуға көмектеседі. Жол белгілерін білу, көлік түрлерін ажырату және қоғамдық орындарда тәртіп сақтау — қауіпсіз өмірдің маңызды бөлігі.
Сабақ соңында мұғалім оқушыларды фотостендтермен, жол белгілерінің түрлерімен, көліктердің түрлерімен, оқушылар шығармашылығымен және баспасөз материалдарымен таныстырып, жалпы қорытынды жасайды.