Натюрморт заттары
Сабақ тақырыбы: Натюрморт жанры
Бұл сабақта оқушылар натюрморт жанрының мәнін түсініп, заттарға қарап сурет салудың негізгі заңдылықтарын меңгереді. Сабақ сайыс түрінде ұйымдастырылып, теория мен тәжірибе өзара байланыста жүргізіледі.
Сабақтың мақсаттары
Білімдік
- Натюрморт жанры туралы түсінік қалыптастыру.
- Заттардың көлемін салыстыра елестетіп, жазықтыққа дұрыс орналастыруға үйрету.
- Сурет салудың негізгі заңдылықтарын меңгерту.
Дамытушылық
- Өнер туындыларын эстетикалық талғаммен қабылдау дағдыларын дамыту.
- Ойлау қабілеті мен орындаушылық шеберлікті жетілдіру.
- Натюрморт туралы білімді тереңдету.
Тәрбиелік
- Төзімділікке, ұқыптылыққа тәрбиелеу.
- Бейнелеу өнерінің эстетикалық құндылығын оқушылар бойына сіңіру.
Сабақ форматы
Түрі
Затқа қарап сурет салу.
Әдісі
Репродуктивті әдіс.
Көрнекілік және құрал-жабдықтар
Көрнекілік
- Слайд: бейнелеу өнеріндегі натюрморт жанры.
- Суретшілердің шығармалары мен репродукциялар.
- Үздік оқушы жұмыстары.
- Сөзжұмбақ тапсырмасы.
Қажетті құралдар
- Интерактивті тақта, электронды маркер.
- Сурет салуға арналған құралдар (қағаз, қарындаш, бояу, қылқалам және т.б.).
- Натюрмортқа арналған заттар жиынтығы.
Пәнаралық байланыс
Тарих, қазақ әдебиеті.
Сабақтың барысы
1) Ұйымдастыру кезеңі
- Оқушылармен амандасу, сабаққа дайындықты тексеру.
- Сыныпта жоқ оқушыларды белгілеу.
- Сабақ тақырыбы мен мақсаттарын хабарлау.
2) Өткен сабақты қайталау (сұрақ-жауап)
3) Жаңа сабаққа кіріспе
Өнердің ең құнды салаларының бірі — бейнелеу өнері. Бұл өнер адамның көркем ойлау қабілетін дамытып, қызығушылығын арттырады. Суретші көзімен қарауды үйренген сайын, жай көзге байқала бермейтін нәзік әсемдікті көре бастайсыңдар.
Бейнелеу өнері дегеніміз не?
Айналамыздағы өмір көріністерін жазықтықта және кеңістікте бейнелеу арқылы суреттейтін өнер түрі.
Бейнелеу өнерінің негізгі түрлері
- Кескіндеме
- Графика
- Мүсін
- Сәулет өнері
- Сәндік-қолданбалы өнер
- Дизайн
4) Топқа бөлу және сайыс форматы
І-топ
Қылқалам шеберлері
ІІ-топ
Ә. Қастеев шәкірттері
ІІІ-топ
Бояулар әлемінің шеберлері
Сабақ сайыс түрінде өтеді: әр топ сұрақтарға жауап беріп, ұпай жинайды. Мақсат — бейнелеу өнері туралы білімді бекіту және қолдану.
Сұрақ
Кескіндеме өнерінің басты құралы не?
Жауап: Түс.
Сұрақ
Табиғаттағы түстер екі топқа бөлінеді. Олар қандай?
Жауап: Жылы және суық түстер.
Сұрақ
Хроматикалық түстерді атаңдар.
Жауап: Қызыл, сары, көк, жасыл және т.б.
Сұрақ
Ахроматикалық түстер қандай?
Жауап: Ақ, қара, сұр.
Сұрақ
Локальді түс дегеніміз не?
Жауап: Нәрсенің өзіне тән табиғи түсі.
Сұрақ
Кескіндемелік түс дегеніміз не?
Жауап: Қашықтық пен жарық әсеріне байланысты түстің өзгеруі.
Сұрақ
Мүсіннің қандай түрлері бар?
Жауап: Монументальды және қондырғылы.
Сұрақ
Түс туралы ғылым қалай аталады?
Жауап: Колористика.
Сұрақ
Анималистік жанр дегеніміз не?
Жауап: Аңдар мен жануарларды бейнелеу.
Сұрақ
Перспективаның түрлерін атаңдар.
Жауап: Жазықтық, ауа, сызықтық, жарық және көлеңке перспективасы.
Сұрақ
Акварель бояуының ерекшелігі қандай?
Жауап: Мөлдір, нәзік болады.
5) Жаңа сабақты түсіндіру: Натюрморт
Натюрморт дегеніміз не?
Натюрморт (фр. nature morte — «өлі табиғат») — бейнелеу өнерінің жанры. Онда бір композицияға топтастырылған тұрмыстық заттар, жеміс-жидек, өсімдік, тағам секілді жансыз нысандар бейнеленеді.
Қарапайым натюрморт
Екі-үш заттан аспайтын, күнделікті тұрмыста қолданылатын қарапайым бұйымдардан құралады.
Күрделі натюрморт
Көп заттың жиынтығынан тұратын, құрылымы күрделірек композиция.
Натюрморт алғаш рет XVII ғасырдың басында Голландияда кеңінен дамыды. Суретші қарапайым тұрмыс көрінісінен де сұлулық пен поэзия таба біледі — бұл нәзік байқағыштық өнердің өзегіне айналады.
Қазақ суретшілері арасында Айша Ғалымбаеваның ұлттық нақыштағы натюрморттары ерекше бағаланады. Сонымен қатар қазіргі қазақ суретшісі Ботакөз Ақанованың натюрморттарын да атап өтуге болады.
6) Сарамандық жұмыс (практика)
- 1 Салынатын натюрморт нұсқасы қойылады.
- 2 Қағаз бетіне орналастыру заңдылықтары түсіндіріледі.
- 3 Сурет салу заттардың симметрия осін белгілеуден басталады.
- 4 Әр заттың пішінін қандай геометриялық денеге ұқсайтынын талдаймыз.
- 5 Орналастыру аяқталған соң, артық көмекші сызықтарды өшіріп, бояуға дайындаймыз.
- 6 Әр заттың түсін сақтай отырып, жарық пен көлеңкені ажыратып бояймыз.
7) Сабақты қорытындылау: сөзжұмбақ
Сабақ соңында үш топқа ортақ тапсырма ретінде сөзжұмбақ беріледі. Бұл бөлім негізгі ұғымдарды бекітуге көмектеседі.
8) Үй тапсырмасы, бағалау және қорытынды әрекеттер
Үй тапсырмасы
Бейнелеу өнері жанрларын қайталау. Есте сақтау қабілетін дамыту үшін натюрморт жұмысын аяқтау.
Бағалау
Әр топтың жинаған ұпай санына сәйкес бағалау жүргізіледі.
Тәртіп
Сабақ соңында жұмыс орындарын жинастыру.