Тікбұрышты үшбұрыштың гипотенузасының квадраты катеттерінің квадратына тең
Сабақтың мақсаты мен міндеттері
Білімділік
Зерттеу және ой қорытындылау арқылы Пифагор теоремасы жөніндегі білімді тереңдету, оны есеп шығаруда дәл әрі орынды қолдану.
Дамытушылық
Логикалық ойлауды дамыту, математикалық тілде сауатты әрі нақты сөйлеу дағдысын қалыптастыру.
Тәрбиелілік
Шығармашылықпен жұмыс істеуге ынталандыру, топтағы өзара жауапкершілік пен қолдауды күшейту.
Сабақ барысы
1) Ұйымдастыру
- Оқушыларды түгендеу.
- Оқу құралдарын тексеру.
- Топқа бөліп отырғызу.
2) Үй жұмысын тексеру
Әр топтан оқушылар шығып, Пифагор теоремасы бойынша қысқаша түсіндіру жасап, өз жұмыстарын қорғайды.
3) Жаңа тақырыпты ашу
Сабақтың мақсатымен таныстыру. Жаңа тақырып «жасырынған сөзді» математиктердің есімдері арқылы табу тәсілімен ашылады.
| Сұрақ | Жауап |
|---|---|
| Параллелограмм ұғымын еңбегінде алғаш дәлелдеген ғалым | Евклид |
| Трапеция ұғымын алғаш енгізген ғалым | Посидоний |
| Үшбұрыштың үш медианасы бір нүктеде қиылысып, ауырлық центрін береді деген тұжырымды айтқан ғалым | Архимед |
| Жылдың 365 күн екенін алғаш айтқан, пирамиданың биіктігін көлеңкесі арқылы есептеп көрсеткен ғалым | Фалес |
| Ежелгі аңыз бойынша, теореманың дәлелін өзі тауып, жаңалығын атап өту үшін өгіз сойып тойлаған | Пифагор |
4) Топтық есептер
Әр топқа есептер таратылады. Әр топтан бір оқушы тақтаға шығып, шешу жолын түсіндіреді.
5) «Өткенге оралайық»: жылдам қайталау
Үлестірмелі қағаздар арқылы сұрақтар беріледі. Топ мүшелерінің әрқайсысы міндетті түрде жауап береді.
Топтық карточка A
- Нүкте, түзу, бұрыш дегеніміз не?
- Ромб дегеніміз не?
- Параллелограмм дегеніміз не?
- Тікбұрышты үшбұрыштың сүйір бұрышы үшін tg және ctg нені білдіреді?
- Пифагор теоремасын тұжырымда.
Топтық карточка B
- Бұрыштың түрлерін ата.
- Квадрат дегеніміз не?
- Үшбұрыштың тамаша нүктелері дегеніміз не?
- Трапеция дегеніміз не?
- Тікбұрышты үшбұрыштың сүйір бұрышы үшін sin және cos нені білдіреді?
Топтық карточка C
- Үшбұрыш дегеніміз не?
- Трапецияның орта сызығы дегеніміз не?
- Квадрат дегеніміз не?
- Тікбұрышты үшбұрыштың сүйір бұрышы үшін tg және sin нені білдіреді?
- Пифагор теоремасына кері теорема қалай айтылады?
Топтық карточка D
- Төртбұрыштың түрлерін ата.
- Квадраттың периметрін қалай табамыз?
- Фалес теоремасы қалай тұжырымдалады?
- Тікбұрышты үшбұрыштың сүйір бұрышы үшін cos және ctg нені білдіреді?
- Пифагор теоремасын тұжырымда.
Топтық карточка E
- Шеңбер дегеніміз не?
- Көпбұрыш дегеніміз не?
- Параллелограммның қасиеттерін ата.
- Үшбұрыштың орта сызығын қалай табамыз?
- Тікбұрышты үшбұрыштың сүйір бұрышы үшін tg және ctg нені білдіреді?
6) Ой сергіту: «Қосындыны тап»
Оқушылардың ой жылдамдығын арттыруға арналған жаттығу: 1–9 сандарының кез келгеніне берілген санды қосып, нәтижесін бірден айту. Мысалы, мұғалім 39 десе, сынып бәрі бірге 40 деп жауап береді. Одан әрі осы тәсілмен жалғасады.
7) Сабақты бекіту: «Достасайық — жоғалғанды іздейік»
Әр топқа қағаздар таратылады: теореманың жалғасын дұрыс тауып, толық тұжырымын құрастырады.
Пифагор теоремасы: Тікбұрышты үшбұрыштың гипотенузасының квадраты катеттерінің квадраттарының қосындысына тең.
8) Үй тапсырмасы
- Пифагор теоремасына қатысты ребустар құрастырып келу.
Сабақтан күтілетін нәтиже
Оқушылар Пифагор теоремасын сенімді қолданады, есептің шартын талдап, шешімін математикалық тілде негіздеп ұсынады.
Қысқа чек-лист
- Теореманы дұрыс тұжырымдайды
- Қай кезде қолданылатынын ажыратады
- Шешімін түсіндіріп, қорғай алады