Сөзжасамның тәсілдері жазылған қима қағаз
Сабақтың құрылымы
Бұл жоспар оқушының бұрынғы білімін белсендіру, жаңа ақпаратты топтық жұмыспен меңгерту және тапсырмалар арқылы талдау дағдысын бекіту қағидасына сүйенеді.
Ұйымдастыру кезеңі
Мұғалім қазақ тіл білімінің негізгі салаларына қатысты (лексика, фонетика, морфология, синтаксис) ережелер жазылған қима қағаздарды таратады. Оқушылар қағаздағы ереженің қай салаға тиесілі екенін анықтап, соған сәйкес топтасады.
Әр топтың атауы жазылған көрсеткіштер топ үстелдеріне қойылады.
Білімді өзектендіру: «Миға шабуыл»
Жетелеуші сұрақтар арқылы оқушылардың теориялық дайындығы тексеріледі:
- Сөздер қалай жасалады?
- Жаңа сөз жасаудың қандай қажеттілігі бар?
Түсіну және қолдану
«Оқу және талдау» әдісі арқылы әр топқа мазмұны бөлек қима қағаздар беріледі. Мақсат — мәтінді оқып, негізгі ойды ажыратып, қысқа әрі нақты тұжырым жасау.
1-топ
Сөзжасам ережелері
Ережелерді оқып, тірек ұғымдарды бөліп көрсетеді.
2-топ
Сөзжасамның тәсілдері
Тәсілдерді топтастырып, мысалмен нақтылайды.
3-топ
Сөзжасамның маңызы
Тақырыптың тіл дамуындағы рөлін сипаттайды.
4-топ
Лексикалық жолмен жасалған жаңа сөздер
Лексикалық тәсіл арқылы пайда болған сөздерді түсіндіріп, үлгі келтіреді.
Нәтижені ұсыну
Әр топ «Сөзжасам. Сөздердің лексикалық жолмен жасалуы» тақырыбы бойынша постер дайындап, қорғайды. Таныстырылым кезінде негізгі ұғымдар, дәлелдер және мысалдар міндетті түрде қамтылады.
Анализ және бекіту
356-жаттығудан үзінділер таратылады. Оқушылар жұптық жұмыс барысында берілген сөздерді талдап, олардың лексикалық тәсіл арқылы жасалуын анықтайды және қорытындысын дәлелдейді.
Қадам 1
Мәтінді оқу
Үзіндідегі тірек сөздерді белгілеу.
Қадам 2
Талдау
Жасалу жолын анықтап, дәлел келтіру.
Қадам 3
Қорытынды
Жауапты жұппен салыстырып, нақтылау.
Оқу нәтижесін бағамдау
Сабақ соңында оқушылар сөзжасамның мәнін түсіндіріп, лексикалық тәсіл арқылы жасалған сөздерді таниды және қысқаша талдау жасай алады.