Қазақша рефераттар

Богород ойыншықтары

Сабақ туралы қысқаша мәлімет

Мектеп және мұғалім

  • Өңірі: Атырау облысы
  • Ауданы: Қызылқоға ауданы
  • Елді мекені: Миялы селосы
  • Мектебі: Х. Досмұхамедұлы атындағы орта мектеп
  • Пән мұғалімі: Төкенова Жайнагүл (бейнелеу өнері және сызу)

Тақырып

Дымков және Богород ойыншықтары

Сабақ түрі және әдістері

  • Сабақ түрі: жаңа сабақ
  • Әдістері: түсіндіру, сұрақ-жауап, тест, суретті жұмбақ «Ойлан, тап»
  • Пәнаралық байланыс: тарих

Құрал-жабдықтар

  • түрлі түсті бояулар
  • қарындаштар
  • өшіргіш
  • сурет дәптері

Мақсаттар

  • Білімділік: Дымков және Богород ойыншықтары туралы түсінік беру; материалдары мен жасалу жолдарын түсіндіру; осы ойыншықтарға тән өрнек элементтерін қағаз бетіне түсіруге үйрету.
  • Дамытушылық: Өрнек элементтерін салдыру арқылы оқушылардың бейнелеуге қызығушылығын арттыру.
  • Тәрбиелік: Эстетикалық талғамды қалыптастыру, ұлттық-мәдени мұраға құрмет сезімін тәрбиелеу.

Сабақ құрылымы

Кезеңдер және уақыт

  1. 1 Ұйымдастыру кезеңі — 2 минут
  2. 2 Қайталау — 5 минут
  3. 3 Жаңа сабақ — 15 минут
  4. 4 Сарамандық жұмыс — 15 минут

Қорытынды бөлім

  1. 5 Жаңа сабақты бекіту — 5 минут
  2. 6 Қорытындылау және бағалау — 2 минут
  3. 7 Үй тапсырмасы — 1 минут

Сабақ мазмұны

I. Ұйымдастыру кезеңі

  • Оқушылармен амандасу.
  • Сыныпта жоқ оқушыларды белгілеу.
  • Оқушылардың құрал-жабдықтарын тексеру.

II. Үй тапсырмасын тексеру (қайталату сұрақтары)

  • Керамика дегеніміз не?
  • Зергер деп кімді айтамыз?
  • Сәндік-қолданбалы өнердің қандай түрлері бар?
  • Оюшы (өрнекші) деп кімді айтамыз?
  • Ою-өрнектің қандай түрлерін білесің?

III. Жаңа сабақ: Дымков және Богород ойыншықтары

Д

Дымков ойыншықтары

Қазақстанда тұратын этностардың бірі — орыс халқы. Олардың терең мәдени мұрасының бір көрінісі — Дымков кәсіпшілігі. Бұл — Ресейдегі саз балшықтан ойыншық жасайтын ең ірі әрі ең танымал орталықтардың бірі.

Дымков кәсіпшілігі Вятка атты көне қалада қалыптасқан. Ерте кезде Вятка тұрғындары көктемде «Свистопляска» деп аталатын мереке өткізген. Сол мерекеге арнап көзешілер саздан ысқырық ойыншықтар мен сылдырмақтар жасаған.

Кейін бұл іс өрістеп, өндірістік деңгейге көтерілді: ойыншықтар арнайы пештер мен ошақтарда күйдіріліп жасалды. «Дымков» атауы «түтін» ұғымымен байланыстырылады.

Өрнек элементтерінің мағынасы

  • Көк толқынды сызықтар — су.
  • Үзілген сызықтар — кесілген бөрененің дөңес шеті.
  • Ортасында жұлдызшасы бар шеңбер — Күн және аспан денелері.

Танымал бейнелер

Су тасушы, күтуші, гусар, үйрек, сиыр, «Барыня» қуыршағы.

Түстік шешім

Жылы және суық түстердің үйлесімі айқын: сары, қызғылт сары, қызыл түстердің ашықтығы көк пен жасылдың аздаған элементтері арқылы күшейеді.

Қазіргі таңда Дымков ойыншықтары Вятка қаласында әлі де жасалады. Ал қала шетіндегі көне Дымков орны ашық аспан астындағы мұражай ретінде сақталған. Бұл — дәстүр сабақтастығының айқын белгісі.

Б

Богород ойыншығы

Сергиево-Посад қаласының маңында, таулы өңірде Богород атты село орналасқан. Ежелден бұл өңір тұрғындары ағаш ойыншық жасап, мүсін оюмен айналысқан.

Тарихи деректерге сүйенсек, Богород ағаш ою кәсібі XVI–XVII ғасырларда пайда болған. Богород ойыншықтары мен шағын мүсіндер көбіне жұмсақ ағаш түрлерінен жасалады.

Негізгі құралдар

  • балта
  • әртүрлі пышақтар

Шеберлер ойларын көбіне таза, боялмаған ағаш бетінде айқын жеткізе білген.

Бұл ойыншықтар арқылы орыс халқының өткен ғасырлардағы тұрмыс-тіршілігін байқауға болады: бикештер, шенеуніктер, гусарлар, шаруалар бейнелері жиі кездеседі.

Қазіргі талапқа сай Богород селосында кәсіптік-техникалық мектеп жұмыс істейді. Оқу орны қажетті механика-техникалық құралдармен жабдықталған, тәжірибелі ұстаздар жас шәкірттерді үйретіп, өнер жолына баулиды.

IV. Сарамандық жұмыс

Оқушылар Дымков ойыншықтарына тән өрнек элементтерін қағаз бетіне салады. Жұмыс барысында білімді бекіту үшін суретті жұмбақ және тест тапсырмалары орындалады.

Суретті жұмбақ: «Ойлан, тап»

Суретті жұмбақтағы аңдар мен құстардың атауларын ата.

Түлкі Піл Қоян Аққу Қолтырауын Аю Ит Бірқазан Тырна Үйрек Мысық Елік Құтан Буйвол

Тест тапсырмалары

  1. 1) Богород ағаш ою кәсібі қай ғасырларда пайда болған?

    • A) XVI–XVII
    • B) XI–XII
    • C) XIX–XX

  2. 2) Богород ойыншығы қандай материалдан жасалады?

    • A) Жұмсақ ағаш
    • B) Саз балшық
    • C) Қыш

  3. 3) Дымков ойыншықтары қай қалада жасалады?

    • A) Самара
    • B) Вятка
    • C) Ростов-на-Дону

  4. 4) Дымков ойыншықтары қандай материалдан жасалады?

    • A) Саз балшық
    • B) Ағаш
    • C) Металл

V. Бекіту сұрақтары

  • 1 Дымков ойыншығы туралы не білесің?
  • 2 Богород ойыншығы туралы не білесің?

VI. Қорытындылау және бағалау

Оқушылардың жұмыстары талданып, орындау сапасына, ұқыптылыққа және өрнек элементтерін дұрыс қолдануына қарай бағаланады.

VII. Үй тапсырмасы

Дымков ойыншықтарының бейнесін салып, оған тән өрнектерді қағаз бетіне түсіру.