Рахмет әже
Сабақтың тақырыбы: «Асыл әжем»
Бұл сабақ музыка, қимыл-қозғалыс және ертегі элементтерін біріктіріп, балалардың ән айту дағдысын, зейінін және мейірімге негізделген құндылықтарын дамытуға бағытталады.
Сабақтың мақсаты
- Білімділік: ән үйрету арқылы мазмұнын түсінуге, сөзін анық айтуға және ырғаққа ілесуге дағдыландыру.
- Дамытушылық: ертегі-ойын арқылы есте сақтауды, музыканы зейін қойып тыңдауды, танымды және эстетикалық талғамды дамыту.
- Тәрбиелік: музыкаға қызығушылықты арттыру; үлкенді сыйлауға, достыққа, бауырмалдыққа тәрбиелеу.
Көрнекіліктер
- Синтезатор
- Үнтаспа, mini disk
- Компьютер
- Қуыршақ және қосымша материалдар
Әдіс-тәсілдер және типі
Әдістері
Қуыршақ театры, ертегі-сабақ, сұрақ–жауап, түсіндіру, үйрету.
Сабақтың типі
Жаңа сабақты түсіндіру.
Сабақтың өту барысы
1) Ұйымдастыру кезеңі
Балалар залға марш әуенімен кіреді. Музыка ырғағымен адымдау, жүгіру, қапталдап секіру, қос аяқтап секіру сияқты қимылдар орындалып, соңында бір қатарға тұрады.
Амандасу мәтіні
Армысыз, қайырлы Күн!
Армысыз, мейірімді Жер ана!
Армысыз, қайырымды Аспан ата!
Сәлеметсіздер ме, апайлар!
Одан кейін балалар отырады да, дауыс жаттығулары орындалады.
Дауыс жаттығуы
«А-а-а-а», «ля-ля-ля-ля»
Мұғалім «Құттықтаймын, мама, туған күніңмен» әнін айтып, балаларға хормен қайталатады.
Маусымдық байланыс
Балалардан жылдың мезгілі мен ай сұралады. Қазір қыстың соңғы айы — ақпан екені, күн жылып келе жатқаны, алда көктем және аналар мерекесі болатыны айтылады. Үйренген ән сол мерекеде аналарға орындалатыны еске салынады.
2) Ертегі желісі: қуыршақ қыздың мұңы
Біреудің жылаған дауысы естіледі. Балалар тыңдап, оның қуыршақ екенін байқайды. Қуыршақ қыз өзін таныстырады: оның аты — Мерей. Ол әжесінен адасып қалған.
Мерейдің әңгімесі
«Мен тентектеу болдым: әжемнің айтқанын тыңдамадым, түсте ұйықтамадым. Әжем қатты ренжіп, ғайып болды. Мен қуыршаққа айналып кеттім. Егер тәртіпті, ақылды болып әжемді тапсам, қайтадан бұрынғы қалпыма келемін».
Мұғалім балаларға сұрақ қояды: әжелері бар ма, оларды жақсы көре ме, көмектесе ме? Балалар әжелердің мейірімді екенін, оларды сыйлау керегін айтады.
Негізгі ой
Үлкенге құрмет — ізгілік. Жақсы сөз, әдемі ән және мейірімді іс ренішті басып, жүректі жақындатады.
3) Ән үйрену: «Асыл әжем»
Балалар әже туралы «Асыл әжем» әнін үйренеді. Мұғалім әнді өзі орындап көрсетіп, сөзін қайталатып, дұрыс дыбыстау мен ырғаққа мән береді.
Композитор
Әннің композиторы — Н. Тілендиев. Нұрғиса Тілендиев — дарынды күйші, талантты композитор, домбырашы.
Талқылау сұрақтары
- Ән көңілді ме, әлде баяу ма?
- Ырғағы қандай: жай ма, тез бе?
- Сөзін анық айту үшін нені қадағалаймыз?
Балалардан әннің ұнаған-ұнамағаны сұралады. Қуыршақ Мерей де үміттене түседі: «Әжем осы әнді естіп, ренішін ұмытар…».
4) Тыңдалым және таным: ана туралы әндер
Компьютерден әртүрлі суреттер көрсетіледі: әже, қыз, ана бейнелері. Мұғалім балаларға ән тыңдатып, оның кімге арналғанын ажыратуды ұсынады.
Ән тыңдау
«Анамызға мың алғыс»
- Ән не туралы?
- Көңіл күйі қандай?
- Ырғағы тез бе, жай ма?
Кейін «Апатайым — анашым» әні еске түсіріліп, композиторы туралы сұрақ қойылады. Ер балалар алға шығып, белсенді қатысады.
5) Қарлығаштар ізімен: сергіту және би
Мұғалім балалардың назарын ұшып бара жатқан құстарға аударады: бұлар — қарлығаштар. Қарлығаштың қандай құс екені, қайда ұя салатыны жайлы әңгіме өрбиді. Қарлығаш — мейірімді, ақылды, адамға дос құс екені айтылады.
Сергіту минуты
Балалар орындарынан тұрып, қанаттарын жайып, қарлығаштай «ұшып» қимылдайды.
Ата-бабамыз қызды қарлығашқа теңегені еске алынып, халық әні «Қарлығаш» әуенімен ырғақты қимыл және би орындалады.
Ырғақты қимыл
«Қарлығаш» биі
Қуыршақ Мерей би ұнағанын айтып, «Әжем көрсе ғой…» деп толқиды. Балалар оның үмітін күшейтеді.
6) Ойын және шешім: әженің келуі
Балалар «Ізде» ойынын ойнайды. Сол сәтте есік қағылып, Марал әже кіріп келеді.
Диалог (қысқартылған көрініс)
Әже: «Сәлеметсіңдер ме, балалар! Менің қызымды көрдіңдер ме?»
Балалар: «Сәлеметсіз бе, Марал әже! Көрдік, міне!»
Әже: «Қызым қуыршақ емес еді… Мерейім қайда жүр екен?»
Осы кезде оқыс дыбыс естіліп, қуыршақ Мерей қайтадан қызға айналады. Ол жүгіріп келіп, әжесін құшақтайды. Әже балаларға алғысын айтып, бауырсақ әкелгенін жеткізеді.
Қорытынды сұрақтар
- Қандай ән үйрендік?
- Қандай би биледік?
- Қандай ойын ойнадық?
7) Жақсы тілек: көрінбейтін «мақта» дәстүрі
Мұғалім балалардан аналарының, әжелерінің, апайларының сөзін тыңдай ма, оларды жақсы көре ме деп сұрайды. Содан кейін қолындағы үлпілдеген жеңіл мақтаны көрсетіп: «Үп етсең, ұшып кеткелі тұр. Көзге көрінбейді. Ендеше, мамаларыңа жақсы тілектеріңді айтып, бір-біріңе беріңдер. Соңында оны аспанға ұшырамыз — тілегіміз қабыл болсын», — дейді.
Балалардың тілектері
- Ата-анамыз аман болсын!
- Ешқашан ауырмасын!
- Нанымыз көп болсын!
- Деніміз сау болсын!
- Аспанымыз ашық болсын!
- Бәріміз аман болайық!
Сабақ соңында мұғалім балаларды мадақтап, қоштасады. Балалар «Адай» күйінің әуенімен залдан шығады.