Көлемнің өлшем бірліктерінің арақатынасы
Сабақ жоспары туралы қысқаша мәлімет
- Орын
- Қызылорда қаласы, М. Мәметова атындағы гуманитарлық колледж
- Оқытушы
- Гүлжанат Сәрсен (математика пәні оқытушысы)
- Пәні
- Бастауыш класта математиканы оқыту әдістемесі
- Сабақ тақырыбы
- Сыйымдылық және көлем ұғымдарын оқыту әдістемесі
- Сабақ типі
- Жаңа білім беру сабағы
- Сабақ түрі
- Лекция сабақ
Сабақтың мақсаты
Бұл сабақ бастауыш сыныпта оқытылатын сыйымдылық пен көлем ұғымдарын түсіндірудің әдістемесін жүйелеуге және практикалық тапсырмалар арқылы бекітуге бағытталған.
Білімділік
- Көлем, сыйымдылық және олардың өлшем бірліктерін оқыту әдістемесін жетілдіру.
- Оқытудың міндеттері мен әдістерін таныстыру.
- Практикалық жұмыстарды орындау және есептерді шығару әдістемесін меңгерту.
Тәрбиелік
- Сауаттылыққа, дәлдікке, реттілікке баулу.
- Есепті өмірмен байланыстыра білуге үйрету.
- Жауапкершілікті сезінуге және топпен жұмыс істеуге тәрбиелеу.
Дамытушылық
- Математикалық және логикалық ойлауды дамыту.
- Шығармашылық қабілетті және математикалық тілде сөйлеу дағдысын арттыру.
Кәсіби
- Болашақ бастауыш сынып мұғалімі ретінде тақырыпты оқушыға толық меңгерте алу білігін қалыптастыру.
- Оқушымен тиімді қарым-қатынас жасау дағдыларын дамыту.
Көрнекілік
- 3-сыныпқа арналған көрнекі плакаттар
- Тапсырмалар парақшалары
- «Математика» (Abdikompani, 2005) материалдары
Әдіс-тәсілдер
Пайдаланылған әдебиеттер
- Бантова М.А., Бельтюкова Г.В. Бастауыш класта математиканы оқыту әдістемесі. Алматы: Мектеп, 1978.
- Оспанов Т.Қ., Құрманалина Ш. Математиканың бастауыш курсын оқыту әдістемесі. Алматы, 1996.
- Оспанов Т.Қ. Жаңа буын оқулықтары бойынша бастауыш сыныптарда математиканы оқыту әдістемесі. Алматы: Атамұра, 2005.
- Ақпаева Ә., Лебедева Л. Математика. 3-сынып. 2-бөлім. Алматыкітап, 2010.
Сабақ барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
- Оқушылармен сәлемдесу, түгелдеу.
- Дәрісхананың тазалығын, бор мен сулы сүрткіштің дайындығын қадағалау.
- Сабақтың мақсатын хабарлау: сыйымдылық пен көлем ұғымдарын оқыту әдістемесін таныстыру, практикалық дағдыларды жетілдіру, бастауыш сынып оқушысына өлшем бірліктерімен жұмыс жасатуды үйрену.
II. Жаңа сабаққа дайындық
Ой қозғау (салыстыру)
Тапсырма: «Артық фигураны тап»
Қорытынды: артық фигура — текше, себебі ол көлемді (кеңістіктегі) фигура, ал қалғандары — жазық фигуралар.
Логикалық-тәжірибелік кіріспе
Сұрақ: 3 л және 7 л ыдыстарды қолданып, 5 л суды қалай алуға болады?
Бұл сұрақ өлшеу, құю, салыстыру және әрекеттер тізбегін жоспарлау дағдыларын белсендіреді.
III. Жаңа тақырыпты түсіндіру
- Сыйымдылық және көлем ұғымдары.
- Сыйымдылық пен көлемнің өлшем бірліктері.
- Өлшем бірліктері арасындағы байланыс (тәжірибелік жұмыс арқылы).
- Текше мен тікбұрышты параллелепипед көлемін табу ережелері.
IV. Практикалық тапсырмалар
1) Оқулықпен жұмыс
а) Талдау тапсырмасы
Көлем және сыйымдылық ұғымдарымен байланысты тақырыптарды оқулықтан анықтап, дәптерге жазу:
- 81-тақырып. Көлемді фигуралар — 4-бет (1 тапсырма).
- 102-тақырып. Тікбұрышты параллелепипед және текше. Санның кубы — 51-бет (3 тапсырма).
- 104-тақырып. Дене көлемі — 57-бет (3 тапсырма).
- 105-тақырып. Көлемнің өлшем бірліктері. Көлемді табу — 61-бет (4 тапсырма).
- 106-тақырып. Өлшем бірліктерінің арақатынасы — 64-бет (5 тапсырма).
- 163-тақырып. Периметр. Аудан. Көлем — 182-бет (1 тапсырма).
ә) 3-сынып. 3-тапсырма (59-бет)
Кесте бойынша есеп құрастыру және сұрақтарға жауап беру:
| 1 бөшкенің сыйымдылығы | Бөшкенің саны | Жалпы сыйымдылығы |
|---|---|---|
| Бірдей | 6 бөшке | 80 л |
| ? | ? | 300 л |
Талқылау сұрақтары
- Оқушы тапсырманы орындау үшін нені білуі және нені істей алуы керек?
- Тапсырмадан кейін қандай білік-дағдылар қалыптасады?
б) 3-сынып. 4-тапсырма (62-бет)
Есеп: ұзындығы 50 м, ені 10 м, тереңдігі 2 м болатын хауыздың көлемін тап. Хауыз түбінің ауданын есепте. Бүйір қабырғалары аудандарының қосындысын есепте.
Орындауға қажетті білім
- Тікбұрышты параллелепипед көлемі: V = a · b · h.
- Аудан формулалары және өлшем бірліктерін дұрыс қолдану.
Қалыптасатын дағдылар
- Көлем мен аудан ұғымдарын ажырата қолдану.
- Мәтінді есепті модельдеу және шешімін дәлелдеу.
2) Тәжірибелік жұмыс
Оқушыларға әртүрлі текшелер беріледі. Олар сызғышпен текшенің қырын өлшеп, көлемін есептейді.
Нәтиже
Оқушылар теориялық білімді (текше көлемін табу ережесін) практикада қолдануға үйренеді және қорытынды жасай алады.
3) «Сәйкестікті тап» тапсырмасы
Текшенің берілген қырының ұзындығын оның бір жағының ауданымен және текшенің көлемімен сәйкестендір.
Бір жағының ауданы
Қыры
Көлемі
Талқылау
- Оқушы қандай формулаларды білуі керек (S = a², V = a³)?
- Бұл тапсырма қандай есептеу және салыстыру дағдыларын дамытады?
4) Тест жұмысы
Шамаларды оқытуға байланысты қысқаша тест тапсырмалары:
-
Шамаға жатпайтын ұғым:
A) литр B) аудан C) ұзындық D) масса E) уақыт
-
Сызықтық өлшем бірлігі:
A) км B) см² C) см³ D) дм² E) м³
-
Ыдысқа құйылған сұйықтықтың көлемі ұғымына сәйкес ұғым:
A) ыдыстың сыйымдылығы B) ыдыстың салмағы C) кесіндінің ұзындығы D) фигураның ауданы E) дененің жылдамдығы
-
Парта бетінің ұзындығын өлшеуге қолайлы өлшем бірлігі:
A) дециметр B) миллиметр C) километр D) метр E) сантиметр
-
Бөлменің ұзындығы мен енін өлшеуге қолайлы өлшем бірлігі:
A) метр B) сантиметр C) миллиметр D) дециметр E) километр
-
1 литр судың массасы:
A) 100 г B) 10 мг C) 1 кг D) 500 г E) 10000 г
-
Қыры 4 см текшенің көлемін тап:
A) 64 дм³ B) 16 см³ C) 64 см³ D) 4 см³ E) 8 дм³
-
Көлемі 105 дм³, ұзындығы 5 дм, ені 3 дм тікбұрышты параллелепипедтің биіктігін тап:
A) 5 дм B) 50 см C) 7 дм D) 15 дм E) 3 дм
-
Оқулықтағы блокнот суреті нені білдіретін шартты белгі?
A) әртүрлі тәсілмен есепте B) есеп бойынша өрнек жаз C) сабақтың басталуы D) ізденіске жетелейтін тапсырмалар E) тиімді тәсілмен есепте
-
Өлшем бірлігіне жатпайтын ұғым:
A) километр B) ғасыр C) көлем D) гектар E) минут
5) Логикалық тапсырмалар
- Құндары бірдей тоғыз күміс теңге бар. Олардың сегізі бірдей салмақта, ал біреуі жеңіл. Безбен таразыны екі рет қолдану арқылы жалған (жеңіл) теңгені анықта.
- Әкесі 46 жаста, баласы 10 жаста. Неше жылдан кейін әкесінің жасы баласының жасынан 2 есе үлкен болады?
V. Оқушыларды бағалау
Оқушылар төмендегі көрсеткіштер бойынша бағаланады:
- Оқулықтағы есептерді шығару сапасы;
- Тест жұмысын орындау нәтижесі;
- Логикалық тапсырмаларды орындау деңгейі;
- Сабақтағы белсенділік.
VI. Үй тапсырмасы
Шығармашылық бағыт
«Дене көлемі» тақырыбы бойынша сабақ жоспарын әзірлеу.
Практикалық бағыт
3-сынып математикасынан тақырыпқа қатысты 10 есеп құрастырып, шығару және талдау.
VII. Қорытындылау (рефлексия)
- Бүгінгі тақырып бойынша меңгерілген білімді пысықтау.
- Жетістіктерді атап өту және толықтыру қажет тұстарды анықтау.
- Оқушылардың көңіл күйіне назар аудару.
- Сабақтан алған әсер туралы қысқаша ой бөлісу.
Негізгі түйін
Сыйымдылық пен көлемді оқытуда ұғымды нақты әрекетпен байланыстыру, өлшем бірліктерін саналы қолдандыру және тәжірибелік тапсырмалар арқылы бекіту — нәтижелі әдістеменің өзегі.