Болжалды сан есім
7-сынып қазақ тілі: Болжалды сан есім және салауатты өмір салты
Бұл сабақ жоспары оқушылардың грамматикалық білімін кеңейтіп, мәтінмен жұмыс істеу дағдыларын жетілдіруге және салауатты өмір салты туралы түсінігін қалыптастыруға бағытталған.
Сабақтың түрі
Аралас сабақ
Көрнекіліктер
Оқулық, суреттер, грамматикалық кесте
Әдіс-тәсілдер
Түсіндіру, сұрақ-жауап, әңгімелесу, тіл дамыту
Пәнаралық байланыс
Орыс тілі, қазақ әдебиеті
Сабақтың мақсаттары
Білімділік
- Тақырып бойынша мәлімет беру.
- Оқу техникасын нығайту, аударма жұмысына жүйелі көңіл бөлу.
- Оқушыларды жүйелі сөйлеуге және тақырыпты бірізді баяндауға үйрету.
Дамытушылық
- Жазба тапсырмалар арқылы ойлау қабілетін дамыту.
- Тілдік белсенділікті, жазу мәдениетін және есте сақтау қабілетін жетілдіру.
- Жаңа сөздерді меңгерту арқылы сөздік қорды байыту.
Тәрбиелік
- Тазалыққа, ұқыптылыққа баулу.
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
- Сәлемдесу.
- Оқушыларды түгендеу, келмеу себебін анықтау.
- Оқушылардың назарын сабаққа бағыттау.
II. Өткен сабақты қайталау және пысықтау
Аударма диктанты (орысша → қазақша): төмендегі сөздер мен тіркестерді аударып, дұрыс жазуға дағдыландыру.
- Умывальник
- Полотенце
- Невежа
- Разозлиться
- Крышка
- Важничать
- Умываться
- Мыло
- Не смог молча лежать
- Грязь
- Спор
- Отстать
- Быть побежденным
- Не подходил
- Закончиться
III. Жаңа түсінікті қалыптастыру
1) Кіріспе сөз
Сабақта болжалды сан есімнің жасалу жолдарын меңгеріп, салауатты өмір салты тақырыбындағы сөздік қорды толықтырамыз. Мәтінді оқып, түсініп, аударма жұмысын орындаймыз.
2) Сөздікпен жұмыс
Жаңа сөздерді дұрыс айту, сөз тіркестерін құрастыру және мағынасын нақтылау.
Тапсырма: сөздерді дұрыс дыбыстап оқыңдар; әр сөзбен кемінде бір сөз тіркесін құрастырыңдар.
3) Мәтінді оқу, түсіну, аудару
Мәтін бойынша негізгі ойды анықтау, тірек сөздерді табу және аударма жасау.
4) Болжалды сан есім
Болжалды сан есім — сан мөлшерін нақтыламай, шамамен көрсететін сан есім. Сұрақтары: неше? қанша?
Жасалу жолы (1)
Жұрнақтар арқылы: -дай/-дей, -тай/-тей, -лап/-леп, -дап/-деп, -тап/-теп, -лаған/-леген, -даған/-деген
Мысалдар: жүздей, жүздеп, жүздеген.
Жасалу жолы (2)
шамалы, астам, жуық, жақын сөздерімен тіркесу арқылы.
Мысалдар: жүзден астам, онға жуық.
IV. Жаңа сабақты бекіту
1) Сөйлемдерді аудару және талдау
Сөйлемдерді аударып, болжалды сан есімнің қандай жолмен жасалғанын көрсетіңдер.
Концертке екі жүздей адам жиналды.
Ауылға дейін жүз елуге жуық километр.
Сабақтың аяқталуына бес минуттай қалды.
Қалада үш жүз мыңға жақын тұрғын тұрады.
Оның үйіндегі кітапханасында екі жүздей кітап бар.
Мәжіліс залында алпыс-жетпістей адам жиналыпты.
Ұшаққа жүз шақты адам кірді.
2) Жазылым тапсырмасы
Төмендегі сөйлемдерді толықтырыңдар (кемінде бір болжалды сан есімді қолданыңдар).
Салауатты өмір салтына ...
Кешкі тамақтан соң ...
Ұйқының пайдасы ...
Әр адам жыл сайын ...
V. Сабақты қорытындылау
Тірек-сызбаны пайдаланып, «Болжалды сан есім» және «Салауатты өмір салты» тақырыптары бойынша бірнеше сөйлем құрастырыңдар. Негізгі талап: сөйлемдерде болжалды сан есім міндетті түрде қолданылсын.
Қосымша: құрылған сөйлемдерді жұппен алмастырып, бір-біріңнің жұмысыңды тексеріңдер (сауаттылық, мағына, стиль).