Солтүстік Еуропаның монархиялық елдерін ата
Пән және сабақ туралы мәлімет
Пән
Дүние жүзі тарихы, 9-сынып
Тақырып
Солтүстік Еуропа елдері
Сабақ түрі
Жаңа білімді игеру сабағы
Сабақтың мақсаты
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезеңде Солтүстік Еуропа елдері — Дания, Норвегия, Швеция, Финляндия және Исландияның саяси, экономикалық және әлеуметтік дамуына сипаттама беру.
Сабақтың міндеттері
Мазмұндық міндет
Соғыстан кейінгі онжылдықтарда Солтүстік Еуропа елдерінің қарқынды дамуының себептерін талдау.
Сыни ойлау
Солтүстік Еуропа елдеріне тән ортақ белгілер мен айырмашылықтарды анықтау.
Топтық жұмыс
Қосымша құжаттармен бірлесе жұмыс істеу, тарихи оқиғаларды талдау және жинақтау дағдыларын дамыту.
Қосымша бағыт: оқушылардың тарих пәніне қызығушылығын арттыру.
Көрнекіліктер мен ресурстар
- Дүниежүзінің саяси картасы
- Солтүстік Еуропа елдері туралы слайдтар
- Тулар мен елтаңбалардың суреттері
- Жалпы сипаттама кестесі
- Суреттер, оқулықтар және анықтамалық материалдар
Сабақ әдістері
Баяндау, талдау, зерттеу.
Пәнаралық байланыс
География пәні.
Сабақтың құрылымы
- 1 Ұйымдастыру кезеңі
- 2 Қызығушылықты ояту
- 3 Мағынаны тану (жаңа білімді меңгеру)
- 4 Ой-толғаныс
- 5 Үй тапсырмасы
Қызығушылықты ояту сұрақтары
- Шетелдік Еуропа туралы не білесің?
- «Үлкен жетілікке» кіретін елдерді ата.
- Табиғат жағдайлары мен шаруашылығына байланысты Еуропа қандай аймақтарға бөлінеді?
Жаңа сабақтың жоспары
- 1) Солтүстік Еуропа елдеріне жалпы сипаттама
- 2) Дания
- 3) Норвегия
- 4) Швеция
- 5) Финляндия
- 6) Исландия
- 7) Қорытынды
Негізгі мазмұн: соғыстан кейінгі Солтүстік Еуропа
Аймақтың жалпы сипаты
Солтүстік Еуропа елдеріне Дания, Норвегия, Швеция, Финляндия және Исландия жатады. Бұл мемлекеттердің тарихи ортақ негіздері көп, географиялық тұрғыдан негізінен түбектер мен аралдарды алып жатыр. Аймақтың өзіндік ерекшеліктері бүгінгі күнге дейін сақталған.
Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі жағдай
- Дания мен Норвегияны Германия 1940 жылы басып алды.
- Швеция бейтарап саясат ұстанды.
- Финляндия 1939 жылғы 30 қараша мен 1940 жылғы 12 наурыз аралығында кеңес–фин соғысына қатысты; кейін Үштік пактіге қосылып, Германияның одақтасына айналды.
Соғыстан кейінгі ынтымақтастық
Соғыстан кейін елдер арасындағы мемлекетаралық байланыстар айтарлықтай тереңдеді. Бұл үрдісті 1951 жылы түрлі салалардағы өзара іс-қимылды үйлестіру мақсатында құрылған Солтүстік Кеңес жеделдетті. Дегенмен сыртқы саясатта бір ғана бағыт болмады.
- Норвегия, Дания — НАТО мүшелері.
- Швеция — бейтарап ел.
- Финляндия — КСРО-мен келісімді байланыстарға сүйеніп, сыртқы саяси қадамдарда сақтық танытты.
Ішкі саясат және әлеуметтік модель
Бұл мемлекеттерде социал-демократиялық партиялар маңызды рөл атқарды. Әсіресе Швецияда социал-демократтар ондаған жылдар бойы билікті басқарды. Дания мен Норвегияда да олардың ықпалы жоғары болды, бірақ Швециядағыдай тұрақты үстемдікке айналмады: үкімет құру барысында социал-демократтар либералдар және консерваторлармен одақтасудан бас тартқан жоқ.
Даму факторы
Жаппай қару-жарақ өндірісіне кең көлемде қатыспау.
Нәтиже
Демократиялық жүйенің орнығуы және жоғары даму деңгейі.
Әлеуметтік жетістіктер
Білім, денсаулық сақтау, әлеуметтік қамсыздандыру жүйелерінің тиімділігі.
Өмір сапасының көрсеткіштері
- Жеке табыс деңгейінің жоғары болуы
- Тұрғын үйлердің сапасы мен инфрақұрылымның дамуы
- Қылмыс деңгейінің салыстырмалы түрде төмен болуы
- Орташа өмір сүру ұзақтығы: ер адамдар — 76 жас, әйелдер — 81 жас
Құқықтық үйлесім және еркін қозғалыс
Қазіргі кезеңде елдердің құқықтық құжаттары өзара үйлестірілген. Бес елдің азаматтары өз қалауы бойынша басқа мемлекетке қоныс аударып, сол жерде еңбек етіп, әлеуметтік кепілдіктерге ие бола алады. Сонымен қатар осы елдер шеңберінде еркін жүріп-тұруға елеулі кедергілер жоқ.
Еуропалық ықпалдастықтағы орны
Солтүстік Еуропа елдері Еуропадағы экономикалық ықпалдастық үрдісінен шет қалған жоқ: 1980-жылдары құрлықтағы өзгерістердің бел ортасында болды. Еуропа Одағына 1973 жылы Дания, 1995 жылы Швеция мен Финляндия толық құқықты мүше ретінде қабылданды. Сондай-ақ Скандинавия елдері 1991 жылғы Маастрихт келісіміне қатысып, XXI ғасыр басында Еуропада экономикалық, валюталық және саяси одақтың қалыптасуына қолдау көрсетті.
Оқу әрекеттері: топтық жұмыс және талдау
Топтарға бөлу және қорғау
Сынып 5 топқа бөлінеді. Әр топ Солтүстік Еуропаның бір елін таңдап, сол ел бойынша білімін қорғайды.
1-қадам
Ту мен елтаңбаны іліп, аумағын картадан көрсету.
2-қадам
Реферат (шағын баяндама) қорғау.
3-қадам
Жалпы сипаттама кестесін толтыру.
Кесте бағандары
Оқулық және анықтамалықпен жұмыс
«Ұқсастық пен даралық» стратегиясы бойынша Солтүстік Еуропа елдерінің ортақ белгілері мен айырмашылықтарын табу.
«Жұлдызды сәт»: жылдам сұрақтар
Әр сұраққа қай топ тез әрі дәл жауап береді?
- Солтүстік Еуропадағы аумағы ең кіші мемлекет қайсы?
- Солтүстік Еуропада екі мемлекеттік тілі бар елді ата.
- Республика деген не? Аймақтағы республикалық басқарудағы елдерді ата.
- Монархия деген не? Солтүстік Еуропаның монархиялық елдерін ата.
- КСРО-мен соғысқан Солтүстік Еуропа елі қайсы?
- Унитарлы мемлекет деген не?
- Ең солтүстікте орналасқан астана қай елдікі?
- Солтүстік Еуропаның қай елінің өкілдері Қазақстанда жұмыс істеп жүр?
- Екінші дүниежүзілік соғыс жылдарында қай ел бейтарап саясат ұстанды?
- Солтүстік Еуропа елдерінде қандай саяси күштер (партиялар) маңызды рөл атқарды?
Қорытынды, бағалау және үй тапсырмасы
Қорытынды
Сабақ соңында Солтүстік Еуропа елдерінің соғыстан кейінгі дамуына ықпал еткен факторлар, олардың сыртқы саясаттағы бағыты, әлеуметтік мемлекеттің қалыптасуы және Еуропалық ықпалдастықтағы орны жинақталып талданады.
Үй тапсырмасы
§26
Бағалау
Оқушылардың жұмысы сабақ соңында бағаланады.