Қазақша рефераттар

Саңырауқұлақтар бойынша сұрақтар

Павлодар облысы, Май ауданы, Көктөбе жалпы орта білім беретін мектебі

Биология пәні мұғалімі: Тлеумова Айсулу Жолдыбаевна

Сайыс сабағы

Сабақтың тақырыбы: «Жүзден жүйрік, мыңнан тұлпар»

Сабақтың мақсаттары

  1. 1 Оқушылардың өсімдіктердің құрылысы, маңызы және ерекшеліктері туралы білімін тереңдету.
  2. 2 Өсімдіктерді қорғауға, табиғатты сүюге, ұқыптылыққа, ұжымшылдыққа, шығармашылық ізденіске, өз бетінше жұмыс істеуге және татулыққа тәрбиелеу.
  3. 3 Танымдық ойындар арқылы ойлау, сөйлеу және есте сақтау қабілеттерін дамыту.

Сабақ туралы қысқаша мәлімет

Сабақтың типі
Сайыс сабақ
Сабақтың түрі
Дәстүрлі емес
Оқыту әдістері
Түсіндірмелі, баяндау, сұрақ-жауап, интербелсенді тақта
Негізгі идея
Еңбекқорлыққа, адалдыққа, ой-өрісті кеңейтуге және әсемдікке тәрбиелеу.

Кіріспе сөз

Қайырлы күн, аяулы ұстаздар, қызғалдақтай қыздар, қадірлі ұлдар және бүгінгі кешіміздің қонақтары! Оқушылардың ой-өрісін кеңейтіп, есте сақтау қабілетін шыңдайтын, білімді жастарды анықтайтын, білімге қызығушылығын арттыратын «Жүзден жүйрік, мыңнан тұлпар» сайысымызды бастайық!

Сайыс 7-сыныптар арасында 3 топ қатысуымен өтеді және 9 кезеңнен тұрады.

Сайыстың құрылымы

Қатысушылар

  • I топ: Жас биологтар
  • II топ: Білгірлер
  • III топ: Микробиологтар

Кезеңдер тізімі

1) Таныстыру

Ұран мен эмблеманы қорғау.

2) Үй жұмысын қорғау

Алдын ала дайындалған буклеттер.

3) «Кім тапқыр?»

Жеміс-көкөніс арқылы сұраққа жедел жауап.

4) «Сиқырлы сандықша»

Сурет таңдап, тақырып бойынша сұрақтарға жауап.

5) «Көбелекті құтқару»

Жұмбақ шешу арқылы тапсырмаларды ашу.

6) «Ойлан тап!»

Бейнетаспадан қарапайымдыларды анықтау.

8) «Өсімдіктер экологиясын білесіз бе?»

Өсімдіктің тіршілік ету ортасын жылдам табу.

9) «Ойлы болсаң озып көр!»

Топ басшыларына арналған әріптік тапсырма.

Ескерту: мәтіндегі бастапқы нөмірлеуде 7-кезең көрсетілмеген; құрылым түпнұсқаға сай берілді.

Жүргізуші сөзі (ашылу)

Көзге түсер жүйріктер бағасымен,
Суда ағар таулардың саласымен.
Қара қылды қақ жарар алдарыңда,
Таныстырайық әділ қазы алқасымен.

Қазылар алқасын таныстыру

Тек сәттілік, қатысыңдар сайысқа,
Мықты болсаң, қабырғаңмен қайыс па.
Оқу керек, білім керек қашанда,
Ол болмаса, сайыс деген сайыс па?

Сайысты бастауға үндеу

I кезең — Таныстыру

Әр топ өз ұранын және эмблемасын таныстырып, қорғайды. Сөз кезегі топ жетекшілеріне беріледі.

II кезең — Үй жұмысын қорғау

Бұл кезеңде алдын ала берілген тапсырма — белгілі тақырыптар бойынша дайындалған буклеттер қорғалады.

III кезең — «Кім тапқыр?» ойыны

Бағалау тәртібі

  • Бірден дұрыс жауап: 5 ұпай
  • 2-көмек сұрағы: 4 ұпай
  • 3-көмек сұрағы: 2 ұпай

Үстел үстіндегі табақта жемістер мен көкөністер бар. Жауап солардың ішінде кездеседі.

Сұрақтар (жауаптарымен)

I топ

  • а) Ежелгі Египетте пирамида салған құлдарды ауыртпау үшін тамақтандырған өсімдік.
  • ә) Фитонцидтері көп, тұмау кезінде қолданады.
  • б) Жуаның «туған інісі».

Жауабы: Сарымсақ

II топ

  • а) Отаны — Оңтүстік Америка. Шырыны асқазан ауруына ем.
  • ә) Спирт, крахмал алынады; мал азығы ретінде де қолданылады.
  • б) «Көзшелерін» кесіп алу арқылы көбейеді.

Жауабы: Картоп

III топ

  • а) Бет күтімінде маска жасауға, сепкіл кетіруге пайдаланылады.
  • ә) Құрамында 98% су бар.
  • б) «Огурцы» сөзінің қазақша атауы.

Жауабы: Қияр

IV кезең — «Сиқырлы сандықша»

Сандықшаның ішінде 3 сурет жасырылған. Әр топ басшысы бір суретті таңдап алады. Таңдалған суретке байланысты сұрақтар қойылады. Жауаптар нақты әрі шапшаң болуы тиіс.

Саңырауқұлақтар бойынша сұрақтар

  1. Микология — саңырауқұлақтарды зерттейтін ғылым.
  2. Өсімдікке тән белгісі: бір орыннан қозғалмайды; өсе береді; қоректі бүкіл денесімен сіңіреді.
  3. Пеницилл мен аспергилл — зең саңырауқұлақтары.
  4. Улылары: боз арамқұлақ, шыбынжұт, көңілкеш, жалған түбіртек.
  5. Ең улысы — боз арамқұлақ.
  6. Зиянды бактериялардың өсуін тежейтін дәрілер — антибиотиктер.
  7. Паразиттері: ақұнтақ, қастауыш, тат, қаракүйе (өнімді 10–30% төмендетуі мүмкін).
  8. Екі ағзаның пайдалы селбесуі — симбиоз.
  9. Жеуге жарамдылары: қозықұйрық, ақ саңырауқұлақ, бүріскі, көңқұлақ, жерқұлақ, түлкіжем.
  10. Зеңнен алынатын антибиотик: пенициллин.

Бактериялар бойынша сұрақтар

  1. Пішіндері: таяқша, шар, үтір, оралма тәрізді.
  2. Микроағзаларды зерттейтін ғылым — микробиология.
  3. Алғаш рет ашқан — Антон Левенгук.
  4. Жұқтыратын аурулар: оба, сіреспе, туберкулез, іш сүзек, баспа, топалаң.
  5. Алдын алу: тазалық сақтау; қайнамаған/лай суды ішпеу; киімді таза ұстау; ағзаны шынықтыру; тағамды көгеруден сақтау.
  6. Спора қолайсыз жағдайда түзіледі (қорек, ылғал аз; температура күрт өзгерсе).
  7. Маңызы: ірімшік жасау, сүт тағамдарын ашыту, тері илеу, сүрлем дайындау, мата/былғары өндірісі.
  8. Тірі ағзадан қоректенетіндері — паразиттер.
  9. Өлі ағзаларда тіршілік ететіндері — сапрофиттер.
  10. Қолайлы жағдайда бөліну әр 20 минут сайын жүруі мүмкін.

Балдырлар бойынша сұрақтар

  1. Түс беретін хлоропластар — хроматофор.
  2. Өкілдері: хлорелла, хлорококк, хламидомонада, кладофора, ульва, ламинария, саргассум, коралина, порфира, плюмария.
  3. Қағаз өндірісінде пайдаланылатын жасыл балдыр: кладофора.
  4. Қоректік орта: агар-агар.
  5. Түстеріне қарай: жасыл, қызыл, қоңыр.
  6. Топырақтағы маңызы: оттек бөледі; шіріп, топырақты құнарландырады.
  7. Судағы маңызы: CO₂ сіңіріп, O₂ бөледі; суды тазартады; қоректік тізбектің негізі.
  8. Қоңыр балдырлар: теңіздер мен мұхиттарда.
  9. Зерттейтін ғылым: алгология.
  10. Ғарышқа ұшырылған біржасушалы жасыл балдыр: хлорелла.

V кезең — «Көбелекті құтқару»

Жұмбақ: «Ұшып жүрген гүл көрдім, қонғанда ұстап үлгердім»

Өрмекшінің торына көбелек түсіп қалыпты. Торға «жапырақ», «гүл», «тұқым» ұяшықтары да ілініп қалған. Әр ұяшықта жұмбақ жасырылған: дұрыс жауап берілген сайын көбелек тордан босайды. Әр топтан бір оқушы жұмбақты оқып, жауап береді; қажет болса, топ мүшелері көмектеседі.

Жұмбақтар (жауаптарымен)

  1. Аналық та, аталық та бір гүлде...

    Жауабы: Қосжынысты

  2. Атауына «қыз» деген тағы бар...

    Жауабы: Қызғалдақ

  3. Алуан түсті жайқалып тұр далада...

    Жауабы: Гүл

  4. Бір орында топтасқан майда гүлдер...

    Жауабы: Гүлшоғыр

  5. Баласын тізіп соңына, сүңгіп жүріп үйретті...

    Жауабы: Үйрек

  6. Жаздай інге тығылып жатқан қызыл түлкіні...

    Жауабы: Сәбіз

  7. Жуан ұшы жіпшенің ұстап тұрар гүліңді...

    Жауабы: Гүлтабан

  8. Тастамайды басынан ақ қалпағын...

    Жауабы: Саңырауқұлақ

  9. Түрі шар сияқты, түсі қан сияқты...

    Жауабы: Шие

  10. Аспай піскен, қайнамай түскен...

    Жауабы: Жеміс

  11. Жеп көріп ем өзін мен, жас шығарады көзімнен...

    Жауабы: Пияз

  12. Аласа талда алуан алма...

    Жауабы: Қызанақ

  13. Үстіне тігіп көк шатыр, астында қызыл дәу жатыр...

    Жауабы: Қызылша

  14. Жайлы, жұмсақ төсегім, домаланып өсемін...

    Жауабы: Орамжапырақ

  15. Аласы бар, қарасы бар, ағы бар; пышақ тисе қып-қызыл болып жарылар...

    Жауабы: Қарбыз

VI кезең — «Ойлан тап!»

Әр топқа бейнетаспа көрсетіледі. Бейне арқылы қандай қарапайымдылар екені анықталады:

  • 1) Жасыл эвглена

  • 2) Амеба

  • 3) Кірпікшелі кебісше

VIII кезең — «Өсімдіктер экологиясын білесіз бе?»

Бұл кезеңде өсімдіктердің тіршілік ететін экологиялық ортасын анықтау дағдысы тексеріледі. Шеңбер ішінде мына ұяшықтар бар: су, батпақ, дала, шөл-шөлейтті, ағаш діңі, таулы жер.

Әр топтан бір оқушы шығады. Өсімдіктің атауы айтылғанда, 3 секунд ішінде оқушы өсімдік мекендейтін ортаға сәйкес ұяшыққа тұруы керек. Қателескен немесе үлгермеген оқушы ұпай алмайды. Кезең екі айналымнан тұрады.

Айналымдағы өсімдіктер

  • 7А: шымтезек, қына
  • 7Б: балдыр, сексеуіл
  • 7В: бәйшешек, саңырауқұлақ

Дұрыс сәйкестендіру

  1. Қына — таулы жер
  2. Сексеуіл — шөл-шөлейтті
  3. Шымтезек — батпақ
  4. Бәйшешек — дала
  5. Саңырауқұлақ — ағаш діңі
  6. Балдыр — су

IX кезең — «Ойлы болсаң озып көр!»

Бұл кезең топ басшыларына арналған. Үш ұяшық беріледі, әр ұяшықтың артында әріп жасырылған. Топ басшылары ұяшықтарды таңдайды. Жүргізуші сұрақ оқиды, ал жауап тек қолдағы әріптен басталатын сөз болуы керек.

Әріптер

  • 1-әріпҚ
  • 2-әріпА
  • 3-әріпМ

Сұрақтар

  1. 1) Жануардың аты
  2. 2) Дос қандай болу керек?
  3. 3) Осы залдан қандай зат көріп тұрсың?
  4. 4) Оқушылардың құралы
  5. 5) Осы мектептегі мұғалімнің аты
  6. 6) Өсімдіктің аты
  7. 7) Қаланың аты
  8. 8) Биологиялық термин
  9. 9) Далада не бар?
  10. 10) Мұғалімдерің қандай?
  11. 11) Сен қандайсың?

Қорытынды

Ұшқыр ойға серік болсын шеберлік,
Сөз кезегін қазыларға берейік.
Арамызда тапқыш достар көп екен,
Солардың біз нәтижесін көрейік.

Нәтижені жариялау үшін қазыларға сөз беріледі

Ғылымның сырын ұғына,
Шығыңдар білімнің шыңына.
Дарындылық пен тапқырлық,
Жеткізеді сіздерді
Биология сырына.

Сайысты аяқтау сөзі

CRITICAL RABBIT ERROR: stream_socket_client(): Unable to connect to tcp://45.86.81.61:5672 (Connection timed out) #0 /var/www/6_temp_zharar.kz_2/vendor/php-amqplib/php-amqplib/PhpAmqpLib/Connection/AbstractConnection.php(253): PhpAmqpLib\Wire\IO\StreamIO->connect() #1 /var/www/6_temp_zharar.kz_2/vendor/php-amqplib/php-amqplib/PhpAmqpLib/Connection/AbstractConnection.php(720): PhpAmqpLib\Connection\AbstractConnection->connect() #2 /var/www/1_cheetah/corp/RabbitPublisherBig.php(41): PhpAmqpLib\Connection\AbstractConnection->channel() #3 /var/www/1_cheetah/corp/RabbitPublisherBig.php(126): Corp\RabbitPublisherBig::channel() #4 [internal function]: Corp\RabbitPublisherBig::flush() #5 {main}