Қазақша рефераттар

Аяқ сүйектер

Сабақтың тақырыбы

Адам тұлғасының суреті

А) Теориялық бөлім

Адам тұлғасы туралы теориялық түсінік беру.

Ә) Практикалық бөлім

Адам тұлғасының бірнеше нұсқадағы эскизін көрсету.

Сабақтың мақсаттары

Білімділік

  • Адам тұлғасы туралы толық мәлімет беру.
  • Тұлғаның құрылымын терең зерттеп, меңгерту.
  • Адам тұлғасын салу жолдарын түсіндіру және үйрету.

Тәрбиелік мәні

Оқушыларды қарындашпен сурет салуға дағдыландыру, ұқыптылыққа тәрбиелеу.

Дамытушылығы

Қарындашпен салынған жұмыстар арқылы оқушылардың ой-өрісін, қиялын, зейінін және шығармашылық қабілетін дамыту.

Көрнекіліктер мен құрал-жабдықтар

Сабақтың көрнекіліктері

  • Адам тұлғасын салу кезеңдері бейнеленген плакат.
  • Тақырып жазылған плакат.
  • Тұлғаны салу жолдары көрсетілген үлгілер.

Қажетті құралдар

  • A3 форматты қағаз.
  • Қарындаш.
  • Өшіргіш.
  • Ұштағыш.

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

Оқушылармен амандасу, түгелдеу, құрал-жабдықтарын тексеру және сабаққа дайындау.

II. Жаңа сабақ

Адам тұлғасы ерекше жаратылысымен және құрылысының күрделілігімен ерекшеленеді. Осы күрделі құрылымды дұрыс бейнелеу үшін анатомиялық негізді жүйелеп, бөліктерін айыра білу маңызды. Өйткені сүйектер мен бұлшықеттер адамның сыртқы сымбатына және қимыл-қозғалысына тікелей әсер етеді.

Адам қаңқасы негізінен үш бөлікке бөлінеді:

  • бас сүйегі
  • кеуде бөлігі
  • қол-аяқ сүйектері

Бұл бөліктердің байланысуы әртүрлі: бас сүйектері берік жіктермен жымдасады, кеуде сүйектері шеміршек арқылы байланысады, ал қол-аяқ сүйектері буын арқылы жалғасып, қозғалысы өте белсенді болады.

1) Бас сүйектері

Адам бас сүйегінің негізгі сүйектері: маңдай сүйегі, самай сүйегі, төбе сүйегі, мұрын сүйегі, үстіңгі жақ сүйегі, астыңғы жақ сүйегі.

Бас қаңқасы екі бөлімнен тұрады: ми сауыты және бет бөлігі.

Бастың негізгі мүшелері: көз, мұрын, ауыз, құлақ.

2) Кеуде бөлігі

Бас сүйегінен төмен омыртқа жотасы созылады. Омыртқа жотасының кеуде бөлімінде кеуде қуысына қатысты сүйектер орналасады: қабырғалар, төс сүйек, жауырын және жамбас белдеуі.

  • Омыртқа: 33–34 омыртқа.
  • Қабырға: 12 жұп.

3) Қол-аяқ сүйектері

Қол сүйектері

  • тоқпан жілік
  • кәрі жілік
  • қол басы сүйектері

Аяқ сүйектері

  • ортан жілік
  • асықты жілік
  • табан сүйектері

Қол мен аяқ сүйектері бір-бірімен буын арқылы жалғасады.

4) Тұлға пропорциясы

Адам тұлғасының пропорциясы көбіне бас биіктігімен өлшенеді. Орташа есеппен тұлға 8 бөлікке бөлінеді. Кейбір адамдарда бой ерекшелігіне қарай 7 немесе 7,5 бөлік болуы мүмкін.

  1. Бастың ең жоғарғы нүктесінен иекке дейін.
  2. Иектен төс сүйектің ұшына дейін.
  3. Төс сүйектің ұшынан кіндікке дейін.
  4. Кіндіктен шат сызығына дейін.
  5. Жамбас сүйегінен тізеге дейін.
  6. Тізеден сираққа дейін.
  7. Сирақтан аяқ басы сүйектеріне дейін.

III. Қорытындылау

Тақтадағы адам тұлғасын салу жолдары көрсетілген үлгілерге назар аударайық. Бүгінгі сабақты қорытындылау үшін негізгі ұғымдарды еске түсіріп, сұрақтарға жауап береміз.

Сұрақтар

  1. Адам тұлғасы неше бөліктен тұрады?
  2. Суреттен бас, кеуде және қол-аяқ бөліктерін көрсет.
  3. Бас сүйектерін ата.
  4. Кеуде бөлігіндегі сүйектерді ата.
  5. Адамда қанша омыртқа және қанша жұп қабырға бар?
  6. Қол-аяқ сүйектерін ата.
  7. Адам тұлғасы неше бөлікке бөлінеді? (Суреттен көрсет.)

Жауаптар (қысқаша)

  • Адам тұлғасы үш бөлікке бөлінеді: бас, кеуде, қол-аяқ.
  • Бас сүйектер: маңдай, самай, төбе, мұрын, үстіңгі жақ, астыңғы жақ.
  • Кеуде бөлігі: төс сүйек, омыртқа жотасы, қабырғалар, жауырын, жамбас сүйектері.
  • 33–34 омыртқа, 12 жұп қабырға.
  • Қол: тоқпан жілік, кәрі жілік, қол басы; аяқ: ортан жілік, асықты жілік, табан сүйектері.
  • Тұлға пропорциясы көбіне 8 бөлікке бөлінеді.

IV. Бағалау

Сабаққа белсенді қатысқан оқушылар аталып, сәтті орындалған жұмыстар талданып, бағаланады.

V. Үй тапсырмасы

Адам тұлғасын әртүрлі қалыпта және әртүрлі көріністе (қимыл үстінде, бұрылыс, жанынан) бейнелеу.