Қазақша рефераттар

Мысырдағы өзара сөйлесу тілі араб тілінің бір диалектасы, ресми тілі - жоғары араб тілі деп аталатын тіл

Сабақтың мақсаттары

Білімділік

Ежелгі Египетте жоғары дәрежеде дамыған ғылыми білімдердің негізгі заңдылықтарын түсіндіру; ежелгі Египет өнерінің (сәулет, мүсін, әдебиет) көркемдік деңгейінің айрықша жоғары екенін көрсету. Сондай-ақ адамзат тарихындағы алғашқы мүсіндердің Египетте жасалғанын баяндау.

Дамытушылық

Оқушылардың өнерге қызығушылығын арттыру; ежелгі Египетте математика, геометрия және аспан денелерінің қозғалысын бақылауға негізделген астрономиялық білімдердің болғанын түсіндіру арқылы ой-өрісін дамыту.

Тәрбиелік

Білім мен ғылымның бастауларының бірі ежелгі Египет екенін ұғындырып, білім алуға құштарлық қалыптастыру. Көркемөнер туындыларын сезіне білуге, бағалауға және өнерді сүюге тәрбиелеу.

Сабақ форматы

Сабақ түрі:
аралас сабақ
Әдістері:
түсіндіру, әңгімелеу, сұрақ-жауап, пікір айту
Жұмыс түрі:
топтық жұмыс

Көрнекіліктер

  • слайдтар мен видеоматериалдар
  • карта
  • тест тапсырмалары
  • оқулықтар мен қосымша кітаптар

Сабақ барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

Оқушыларды түгендеу, сабаққа назарын аударту, топтарға бөліп орналастыру.

II. Үй тапсырмасы

Тест тапсырмалары (10 сұрақ).

Жауап кілті төменде берілген

  1. 1) Египетте шағын мемлекеттер қашан пайда болды?

    • а) б.з.б. IV мыңжылдықта
    • ә) б.з.б. I мыңжылдықта
    • б) б.з.б. III мыңжылдықта
    • в) б.з.б. V мыңжылдықта

  2. 2) Египетті алғаш біріктірген патша кім?

    • а) Мардук
    • ә) Менес
    • б) Навуходоносор
    • в) Тутмос

  3. 3) Египеттіктер “тірі өліктер” деп кімдерді атады?

    • а) жазғыштарды
    • ә) қолөнершілерді
    • б) тұтқындарды
    • в) мумияларды

  4. 4) Ніл өзенінің ұзындығы қанша?

    • а) 6565 км
    • ә) 5565 км
    • б) 6995 км
    • в) 5589 км

  5. 5) Жаратушы құдай қалай аталды?

    • а) Анибус
    • ә) Амон
    • б) Сет
    • в) Ра

  6. 6) “Шадуф” деген не?

    • а) егін құралы
    • ә) бөгет
    • б) құдық
    • в) құлды солай атаған

  7. 7) Перғауыннан кейінгі беделді топ кім болды?

    • а) әкімдер
    • ә) сақшылар
    • б) шабармандар
    • в) жазғыштар

  8. 8) Египет әскерінің негізгі бөлігін кімдер құрады?

    • а) құлдар
    • ә) шаруалар
    • б) жаяу жауынгерлер
    • в) тұтқындар

  9. 9) Қолөнершілер көбінесе нені әзірледі?

    • а) перғауынға киім тоқыды
    • ә) асыл тастарды безендірді
    • б) қару-жарақ жасады
    • в) түскі ас әзірледі

  10. 10) Перғауын III Тутмос Сирияға неше рет жорық жасады?

    • а) 11
    • ә) 13
    • б) 19
    • в) 17

Тест жауаптары

1 — а
2 — ә
3 — б
4 — в
5 — ә
6 — б
7 — а
8 — б
9 — ә
10 — в

III. Жаңа сабақ

Тест нәтижелері белгілі болғаннан кейін интернет желісі арқылы Египетке виртуалды саяхат видеосын тамашалаймыз. Бұл бөлім оқушылардың Египет мәдениетімен танысуына көмектеседі.

Тақырып пен жоспар тақтаға жазылады. Сыныпқа қысқаша тарихи шолу жасалып, кейін тақырыпшалар топтарға бөлініп беріледі. Жауап беруге белсенді қатысқан оқушыларға ұпай қойылып отырады. Соңғы топ жалпы тақырып бойынша қорытынды жасайды.

Тақырып: Египеттегі ғылым мен мәдениет

  • Египеттегі жазу
  • Дін
  • Аңыздар
  • Әдебиет
  • Ғылыми білімдердің дамуы
  • Бейнелеу өнері
  • Сәулет өнері
  • Египеттіктердің тұрмысы мен діни нанымы
  • Египет және Қазақстан

Египет және Қазақстан: қазіргі байланысқа қысқаша шолу

Мемлекеттік басқару (мысал ретінде)

Мысыр Араб Республикасында мемлекеттің басшысы әрі қарулы күштердің жоғарғы бас қолбасшысы — президент (арабша “раис”). Мәтіндегі дерекке сай, бұл қызметті әр кезеңде төмендегі тұлғалар атқарған:

  • Хосни Мүбарак — 1981 ж. 13 қазаннан 2011 ж. 11 ақпанға дейін.
  • Мухаммед Мурси — 2012 ж. 30 маусымнан 2013 ж. 3 шілдеге дейін.
  • Адли Мансур — 2013 ж. 4 шілдеден бастап уақытша президент ретінде (102 күн).

Халық және тіл

Халқы
Мәтіндегі дерекке сәйкес, тұрғындар саны 70,5 млн-нан асады және жыл сайын шамамен 1,3 млн адамға өседі. Каир қаласында 17 млн адам тұрады. Тұрғындардың 99%-ы — ежелгі египеттіктердің арабтанған ұрпақтары; этникалық азшылыққа нубийлер, бедуиндер және басқа көшпелі тайпалар жатады. Тұрғындардың шамамен 80%-ы — шаруалар (феллахтар).
Тілі
Күнделікті сөйлеу тілі — араб тілінің жергілікті диалектісі, ресми тіл — “жоғары” араб тілі. Араб жазуы оңнан солға жазылады, ал сандар солдан оңға қарай жазылып, оқылады. Қалаларда және курорттық орталықтарда ағылшын тілі жиі қолданылады; жол белгілерінде ағылшын/латын графикасы да кездеседі.

Ежелгі Египет мәдениеті: жазу, тұрмыс және наным

Жазу

Египетте жазу өнері б.з.б. IV мыңжылдықта пайда болды. Алғашқы жазулар сурет белгілерінен тұрды. Бұл таңбалар иероглифтер деп аталды, ал жазу жүйесі иероглифика деп аталды. Иероглифтердің саны 700-ден асқан, кейінірек бірнеше мыңға дейін көбейген.

Иероглифтерді оқу бағыты бейнелердің қай жаққа “қарап тұрғанына” байланысты: мәтін оңнан солға да, солдан оңға да жазыла береді.

Египеттіктер тасқа, ағаш қабығына, балшыққа және теріге жазған. Ең кең тараған жазу материалы — папирус өсімдігінен жасалған қағаз, яғни папирус.

Тұрмысы мен діни нанымы

Мысырлықтар кең пішілген киім киеді. Қарапайым адамдар көбіне ақ түсті таңдайды. Әйелдердің киімінде әртүрлі түсті сәндік элементтер, әшекей немесе шілтер кездеседі.

Көптеген әйелдер мұсылмандық құндылықтарды ұстанып, шашты жабатын хиджаб және ұзын кең көйлек — галабея киеді.

Ғылыми білімдердің дамуы

Астрономия

  • 365 күндік күнтізбе құрастырды.
  • Су сағатын (су арқылы уақыт өлшеу) ойлап тапты.
  • Жұлдыздарды шоқжұлдыздарға біріктіріп, атау берді.
  • Күн сағаты арқылы күндізгі уақытты анықтады.
  • Түнгі уақытты анықтайтын жұлдыздар кестесін жасады.

Медицина

Египеттіктердің медициналық жетістіктері бүгінге дейін жеткен. Дәрігерлер маманданған: кейбірі көз ауруларын, кейбірі тіс мәселелерін, енді бірі аяқ-қолды емдеуді қарастырған.

Бұл — емдеу тәжірибесінің жүйеленіп, кәсіби бағыттарға бөлінгенін көрсететін маңызды белгі.

Математика және геометрия

  • Пирамидалар тұрғызуда көлемін есептеген.
  • Күрделі геометриялық құрылыстар салған.
  • Архитектура мен бейнелеу өнерінің байланысын тиімді пайдаланған.
  • Дөңгелек көлемін анықтау тәсілдерін білген.
  • Квадрат түбірлерді таба алған.
  • Әртүрлі заттардың көлемін есептей алған.
  • Арифметикалық және геометриялық прогрессияны білген.

Сәулет пен ескерткіштер: уақытпен сырлас мұра

Гизадағы Сфинкс

Гизадағы әйгілі Сфинкс шамамен 5000 жыл бұрын салынған деп есептеледі. Бұл — әлемдегі ең көне әрі ең ірі ескерткіштердің бірі. Оның қандай мақсатта және кім үшін тұрғызылғаны әлі күнге дейін құпия болып қала береді.

Сфинкс — ежелгі өркениеттің символы ғана емес, тарихи сұрақтарға жетелейтін “тірі жұмбақ”.

Жосер пирамидасы (Сатылы пирамида)

Жосер пирамидасы — Мысырдың классикалық сәулет өнеріндегі алғашқы ірі жаңалықтардың бірі. Бұл құрылыс сәулет өнерінде үлкен бетбұрыс жасап, жаңа инженерлік шешімдердің қалыптасуына жол ашты.

Бұрын сәулет кешендері көбіне бір қабатты мастабалардан тұрса, Жосер пирамидасы жеті мастабадан құралған биік кешен ретінде танылды. Сол себепті ол “сатылы пирамида” аталады. Биіктігі шамамен 60 метрге жеткен. Мәтіндегі дерек бойынша, б.з.б. 2630 жылы салынған.

IV–VIII. Қорытынды бөлім

Қорытындылау және бекіту

  • IV. Қорытындылау
  • V. Жаңа сабақты бекіту: “Бақытты сәт” ойыны, сұрақ-жауап
  • VII. Бағалау

Үй тапсырмасы

  • §7–8: оқу, мазмұнын түсінік айту.
  • 36-беттегі сандық таңбалар мен Египет иероглифтерін дәптерге түсіру.