Қазақша рефераттар

Сәукеле тігуСабақтың мақсаты:Білімділік

Сабақтың мақсаты

Білімділік

Ұлттық бас киімдер туралы мағлұмат беру және сәукеле тігу тәсілін меңгерту.

Дамытушылық

Оқушыларды салт-дәстүрді және ұлттық ерекшеліктерді сақтауға баулу.

Тәрбиелік

Эстетикалық талғамды дамыту, қию-өлшеу және әшекейлі бұйымдармен жұмыс істеу әдістерін үйрету.

Ұлттық бас киімдер: тымақ және сәукеле

Тымақ

Тымақ — ерлердің қысқы бас киімі. Оны аңның немесе малдың терісінен тігеді.

Түрлері

  • Түлкі тымақ
  • Елтірі тымақ
  • Сеңсең тымақ
  • Пұшпақ тымақ

Бұрын қазақ жұрты қай жүздің, қай рудың адамы екенін тымағына қарап та таныған. Сондықтан арғын, жалайыр, найман тымағы, сондай-ақ Торғай, Семей тымағы сияқты өңірлік үлгілер қалыптасқан.

Сәукеле

Сәукеле — ұзатылған қыз киетін аса қымбат, кәделі әрі өте әсем бас киім. Әдетте биіктігі 2–3 қарыстай болып, дөңгелек төбеден жоғары қарай жіңішкере түседі. Үстіңгі жағына үкі тағылады.

Әшекейленуі

Сәукеленің сырты қымбат матамен қапталып, алтын-күміс, інжу-маржан, меруерт, ақық, лағыл сияқты асыл тастармен безендіріледі. Жиегіне бұлғын, құндыз терілерінен жұрын ұсталады.

Құрылымдық бөлшектері

  • Бастан түсіп кетпеуі үшін бау тағылады
  • Екі құлақ тұсына омырауға жететін құлақша тоқылады
  • Артқы жағына жерге жетердей ақ желең (жамылғы) тағылып бекітіледі

Сәукеле — жай ғана бас киім емес. Ол қазақ халқының сән-салтанатының, мәдениеті мен өнерінің озық үлгісі саналатын қымбат этнографиялық мұра. Дәстүр бойынша сәукеле тек ұзатылатын қызға ғана кигізіледі және оны басқа адамға беруге немесе айырбастауға болмайды.

Сәукелені өте шебер әйелдер ғана тігеді. Ұзатылған қыздың дәрежесі мен әулеттің жағдайы сәукеленің жасалуына, әшекейінің молдығына қарап та бағаланған. Мұндай бағалы бас киімді көбіне ауқатты отбасылардың қыздары киген.

Сәукеле жасауға арналған жұмыс жоспары

Оқушылар ұлттық бас киімдер туралы мағлұмат алғаннан кейін, сәукеле жасау үшін бірлесіп жоспар құрады. Төмендегі қадамдар жұмысты жүйелеуге көмектеседі.

  1. 1

    Қажетті құралдарды дайындау

    Қайшы, мата, сызғыш, метр өлшеуіш, ине-жіп, фольга және желім сияқты құралдарды алдын ала әзірлеу.

  2. 2

    Сәукелені жобалау

    Өлшемін белгілеу, пішінін анықтау, бөлшектерін жоспарлау және әшекейлеу тәсілін таңдау.

  3. 3

    Тігу және безендіру

    Жоба мен оқулықтағы нұсқауды басшылыққа алып тігу, кейін қалауы бойынша әдемілеп безендіру.

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

  • Оқушылармен сәлемдесу, сабаққа қатыспағандарды белгілеу.
  • Сабаққа дайындығын тексеру.
  • Назарын сабаққа аудару.

II. Өткен сабаққа шолу

  • Өткен сабақты сұрақ-жауап арқылы қорытындылау.
  • Тақырып: «Ажыратқыш деген не?»
  • Үй тапсырмасын бағалау.

III. Жаңа сабақ

  • Мұғалімнің кіріспе сөзі.
  • Оқушыларды белсенділікке ынталандыру: жұмыс барысында іскерлік, шеберлік, ой-өрісті дамыту.
  • Белсене қатысқан топты марапаттау.

IV. Бекіту

Жаңа тақырып бойынша сұрақ-жауап ұйымдастыру, негізгі ұғымдарды қайталау.

V. Қорытынды нұсқау

Дайын жұмыстарды топтастырып, бір-бірімен салыстыру. Кемшіліктерге талдау жасап, жақсы жұмыстарды мадақтау.

VI. Үй тапсырмасы

Тапсырма

Сәукеле бас киімін жасап келу.

VII. Бағалау

Оқушылардың жұмысы ұқыптылығы, өлшем дәлдігі, тігіс сапасы және безендіру үйлесімі бойынша бағаланады.