Бейнелеу өнерінің түрлері
Бейнелеу өнері арқылы «мұражайларға саяхат»
Бұл сабақта оқушылар бейнелеу өнерінің негізгі салаларын бір-бірінен ажыратуды үйреніп, әр бағыттың өзіндік құралдары мен ерекшеліктерін түсінеді. Саяхат форматы балалардың қызығушылығын арттырып, сұрақ-жауап арқылы ойлауын белсендіреді.
Негізгі бағыттар
Сурет · Графика · Кескіндеме · Мүсін · Сәндік-қолданбалы өнер · Сәулет
1) Ұйымдастыру кезеңі
Сабақ сәлемдесуден басталады: мұғалім оқушылардың назарын сабаққа аударып, тақырыпты жариялайды. Одан кейін оқушылар силуэт суреттерге қарап отырып «бейнелеу» сөзін құрастырады:
Силуэттер арқылы сөз құрастыру
бесік, ерін, ине, нан, етік, лақ, екі, уық
Соңында сабақтың мақсаты мен саяхат ережесі түсіндіріледі: әр мұражайға кіру үшін тапсырмалар орындалып, сұрақтарға дұрыс жауап беріледі.
2) Сиқырлы кілеммен саяхат: мұражайлар бағыты
Оқушылар «сиқырлы кілемге» жайғасып, бейнелеу өнері туындылары жинақталған мұражайларға сапар шегеді. Әр бөлімде шағын тапсырмалар, көрнекілік (слайд, репродукциялар) және талқылау қарастырылған.
Сурет мұражайы
Тапсырма 1- Сурет дегеніміз не? Ұғымын анықтау.
- Сурет салу құралдарын ата. Қарындаш, өшіргіш, қағаз және т.б.
- Сурет тарихы қайдан бастау алады? Ежелгі үңгір суреттерінен бастап қазіргі өнерге дейін.
- Жұмбақ сурет бойынша жауап табу.
Мұражайға «кіруге» мүмкіндік алғаннан кейін қарындашпен орындалған нобайлар таныстырылады және мұғалім қысқа демонстрация жасайды.
Графика мұражайы
Тапсырма 2- «Графика» сөзінің қазақша мағынасы және түсіндірмесі.
- Сөздің шығу тегі (қайдан шыққаны).
- Қазақстандағы график суретшілерді ата.
- Графикаға қатысты 7 сөз ойлап тап. Мысалы: гуашь, репродукция, акварель, фреска, иллюстрация, композиция, автопортрет.
Назардағы автор
Жеңіс Кәкеновтың графикалық туындылары көрсетіліп, портрет жанрының ерекшеліктері талқыланады.
Кескіндеме мұражайы
Тапсырма 3- Кескіндемеге қажет құрал-жабдықтарды ата. Қылқалам, бояу, палитра және т.б.
- «Живопись» деген не? Мағынасын түсіндіру.
- Кескіндеменің түрлері қандай? Жанрлар мен бағыттарды атау.
- Бояуға қатысты логикалық сұрақ арқылы ой қорытынды жасау.
Кескіндеме туындылары талданып, композиция, түс үйлесімі және көңіл күй беру тәсілдері қарастырылады.
Назардағы автор
Орал Таңсықбаевтің шығармашылығына шолу жасалып, слайд арқылы таныстырылады.
Мүсін мұражайы
Тапсырма 4- Ертеде қазақ жерінде мүсіндер болған ба? Тарихи деректермен байланыстыру.
- Мүсін қалай жасалады? Үдеріс кезеңдерін айту.
- Мүсін неден жасалуы мүмкін? Саз, ағаш, тас, металл және т.б.
- Қазақ мүсіншілері кімдер? Мысал келтіру.
Назардағы авторлар
Ескен Сергебаев және Хакімжан Наурызбаевтың еңбектері туралы қысқаша мәлімет беріледі, негізгі туындылары таныстырылады.
Сәндік-қолданбалы өнер мұражайы
Тапсырма 5- Қазақ қолөнері дегеніміз не? Ұғымын түсіндіру.
- Қолөнердің қандай түрлері бар? Киіз басу, кесте, зергерлік және т.б.
- Ұлттық ою-өрнекті зерттеп, дамуына үлес қосқандар туралы айту.
- Бас киімге қандай ою-өрнектер салынуы мүмкін? Мысалдар келтіру.
Оқушылардың жауаптары толықтырылып, ою-өрнек түрлері слайд арқылы көрсетіледі. Ғ. Иляев пен Т. Басенов еңбектеріне ерекше тоқталынады.
Сәулет өнері мұражайы
Тапсырма 6- «Сәулет» сөзін басқа тілдерге аударып көр. Ұғымды кеңейту.
- Ең ежелгі сақталып қалған сәулеттік құрылыс туралы дерек айту.
- Қазақстандағы 7 кереметті ата. (Талқылау және дәлелдеу.)
- Өзің туған жерде сәулетті құрылыстар бар ма? Жергілікті мысал келтіру.
3) Бағалау және қорытынды
Бағалау
- Белсенді қатысқан оқушыларды марапаттау.
- Оқушылардың білімін салыстыра отырып әділ бағалау.
Ой толғау
Мен не білемін?
Мен не білгім келеді?
Сабақ соңында оқушылар бейнелеу өнерінің түрлерін қайта еске түсіреді. Суретшілердің шығармалары қоршаған ортаны, табиғатты және өмір құбылыстарын танып-білуге көмектеседі, сондай-ақ сұлулықты сезінуге жетелейді.