Табиғат - біздің анамыз әнін үйрендік
Мақсаты
- Балаларды жергілікті сазгерлердің өмірі мен әндерімен таныстыру.
- Баланың бойында туған жерін танып-білуге, сол өлкенің өнер адамдарын құрметтеп, мақтан тұтуға тәрбиелеу.
- Музыкалық шығарманың мазмұнын түсініп, әуенін өз мәнерінде орындауға үйрету.
- Би қимылдарын орындау барысында денені тік ұстап, әуенге сай қимылдарды алмастыра білуге дағдыландыру.
- Дауыс жаттығуларында жоғары, төмен және кезектес дыбыстарды таза айтуға ықпал ету.
- Аспаптар арқылы ырғақты сезініп, сүйемелмен айтуға үйрету.
Көрнекіліктер мен ресурстар
Қолданылатын құралдар
- Көрнекілік: интерактивті тақта
- Қажетті материалдар: музыкалық аспаптар
Сөздік жұмыс
Жаңа сөздер
аспап, шығарма, киіз үй
Сөздік қор
сазгер, асатаяқ, тайтұяқ
Оқу іс-әрекетінің типі
саяхат
Сабақ барысы (саяхат-сабақ)
1) Ұйымдастыру кезеңі
Балалар музыкалық залда жарты шеңбер болып, көңілді күйде тұрады. Жетекші әуендетіп амандасады: «Сәлеметсіздер ме, балалар!»
Сабақты бастамас бұрын, дене бітімін түзеп, жүріс-тұрысты әдемі ұстауға арналған қысқа қимыл-қозғалыс жаттығулары орындалады.
2) Көңіл күйді ояту: бейнеролик
Балалардың назары интерактивті тақтаға аударылады. Табиғат туралы әсем әуенмен бейнеролик көрсетіледі.
Талқылауға сұрақтар
- Экраннан нені тамашаладық?
- Табиғаттың қандай әсем көріністерін, құбылыстарын байқадық?
Балалар жауап береді. Жетекші жауаптарды толықтырып, мадақтайды.
3) Өткенді еске түсіру: таныс ән
Өткен оқу іс-әрекетінде үйренген ән — туған жерімізден шыққан сазгер Ә. Байсеңгіровтың шығармасы.
Балалар әннің атауын еске түсіреді: «Табиғат — біздің анамыз».
4) «Тосын сый»: кездесуді қайта көру
Жетекші бұрынғы кездесуден естелік ретінде түсірілген бейнежазбаны ұсынады. Балалар бейнероликті тамашалайды.
Бейнежазба мазмұны (қысқаша)
Музыкалық залға сазгер кіреді. Балалар амандасып, қонаққа шақырғандарын айтады және сұхбат жүргізеді.
Сазгер өз өмірі туралы таныстырады: Қазалыда теміржолшылар отбасында дүниеге келгенін, мектепті осы өңірде аяқтап, кейін өнер саласына оқуға түскенін айтады. Балаларға арнап әндер жазғанын атап өтеді: «Анашым», «Қазағымның ұланы», «Табиғат — біздің анамыз» және т.б.
Балалар сазгердің өтінішімен «Табиғат — біздің анамыз» әнін орындайды.
Ән тыңдау/орындау: «Табиғат — біздің анамыз»
Сөзі: Ө. Қазыбеков
Әні: Ә. Байсеңгіров
Кездесу соңында сазгер балаларға алғыс айтып, қоштасады.
5) Аспаптармен жұмыс
Жетекші сазгер алып келген сыйлықты көрсетеді. Балалар аспаптарды танып, атайды: сылдырмақ, тайтұяқ, асатаяқ, даңғыра.
Дауыс жаттығуы (аспаппен сүйемелдеу)
Ән үйренер алдында балалар аспаптарды қолына алып, жетекшінің пианинодағы сүйемелімен дауыс жаттығуын орындайды.
Сылдырмақ
Қолымызда сылдырмақ,
Қоңырау сылдырап.
Сылдыр, сылдыр, сылдырмақ —
Ән айтамыз сыңғырлап.
Тайтұяқ
Құлақ тосып тұр тыңдап,
Дыбыс шықса сыртылдап.
Ойнап тұрған қолдағы —
Тайтұяқтың болғаны.
Асатаяқ
Әсем ырғақ толқыны,
Еске алсаң — шолпыны.
Ойнап тұрған қолдағы —
Асатаяқ болғаны.
Даңғыра
Даңғыраны ұр қатты,
Дәл қайтала ырғақты.
Тоғайда көп тоқылдақ,
Үн естілді тоқылдап.
Жетекші балалардан сұрайды: «Дауысымыз ашылды ма?» Балалар: «Иә, ашылды» деп жауап береді.
6) Жаңа ән: «Туған жердің құстары»
Бүгінгі ашық оқу іс-әрекетінде үйренетін жаңа ән — «Туған жердің құстары».
Өлеңі: Е. Елубаев
Әні: Нұрмаш Алғашбаев
Бұл сазгер де Қазалы ауданында туған. Оның басқа да әндері: «Бүгін қай күн?», «Ақ ботам», «Көгершіндер», «Ару қала — Астана» және т.б.
І шумақ (қайырмасымен)
Туған жердің құстары — ай,
Кетпей қалды басқадай.
Ұшып жүрді тоңса да,
Туған жерді тастамай.
Балалар жетекшімен бірге орындайды. Қалған шумақтары келесі оқу іс-әрекетінде жалғасады.
7) Танымдық бөлім: киіз үй
Экраннан құстардың киіз үйдің төбесіне қонып тұрғаны байқалады. Жетекші киіз үй туралы қысқаша түсіндіреді: ол көшіп-қонуға ыңғайлы әрі жылы баспана; оның шаңырағы, уықтары, есігі болады.
8) Би: «Киіз үй»
Балалар жетекшімен бірге «Киіз үй» биін билейді. Би барысында денені тік ұстап, әуенге сай қимылдарды алмастыруға назар аударылады.
9) Ойын: «Ән салған кім?»
Балалар өздерін киіз үйдің ішінде тұрғандай елестетіп, көңілді әуенмен «Ән салған кім?» ойынын ойнайды.
Жетекші қорытындылайды: балалар ойынға белсенді қатысып, тапсырмаларды жақсы орындады. Сабақ соңында алғыс айтылады.
Қорытынды
Бүгінгі оқу іс-әрекетінде балалар табиғат туралы әсерімен бөлісіп, жергілікті сазгерлердің шығармашылығын еске түсірді, аспаптармен дауыс жаттығуын орындады, жаңа әннің алғашқы шумағын үйреніп, би билеп, ойын ойнады. Белсенді қатысқандары үшін балаларға алғыс білдіріледі.