Поэмада Оқығанмен диалогке түскен кім
Сабақтың мазмұны мен құрылымы
Бүгінгі сабақта қазақ әдебиетінің көгінде жарық жұлдыздай жарқ етіп, қысқа ғұмырында терең із қалдырған Сұлтанмахмұт Торайғыровтың шығармаларын танып-білуді жалғастырамыз. Нақтырақ айтқанда, «Таныстыру» поэмасына тоқталып, ой бөлісіп, пікір алмасамыз. Сабақтың табысты өтуі үшін әр оқушыдан белсенділік, ықылас және топпен бірлесе жұмыс істеу күтіледі.
Оқу нәтижелері
Барлығы меңгереді
- Поэма мазмұнын түсінеді.
- Кейіпкерлерге мінездеме береді.
- Топта жұмыс істеу дағдысын қалыптастырады.
- Өзін-өзі бағалауды үйренеді.
Кейбіреулері орындайды
- Қорытынды ойларын саралап, дәлелдейді.
- Шығарманың құрылымын талдайды.
І. Психологиялық ахуал қалыптастыру
Мұғалім оқушыларды ортаға шақырып, сабақтың сәтті өтуіне бағытталған қысқа сергіту ұйымдастырады. «Суреттерге қарап сәлемдесу» тәсілі арқылы оқушылар бір-біріне жылы қарым-қатынас білдіреді.
-
Алақан
Қос қолдап амандасу.
-
Достар
Құшақтасу немесе арқадан/иықтан қағып қолдау білдіру.
-
Күн
Қолды жоғары көтеріп амандасу.
-
Смайлик
Бас бармақ арқылы бір-біріне жақсы көңіл күй тілеу.
Топқа бөлу: «Қоржындағы заттар» тәсілі
- 1 Әр оқушы өзіне тиесілі бір затты мұғалімге береді (қалам, дәптер, күнделік, пенал және т.б.).
- 2 Мұғалім заттарды қоржынға салып, араластырады.
- 3 Заттар бес-бестен парталарға қойылады.
- 4 Оқушылар өз заты тұрған партаға барып, сол арқылы топқа бірігеді.
Топ басшыларын анықтау: «Бармақ» әдісі арқылы жедел келісімге келу.
Зейінді шоғырландыру: «Сөйлем құра» тапсырмасы
Мақсат — бір-біріне байланысы жоқ ұғымдарды жылдам байланыстырып, ойды жүйелі жеткізу. Оқушыларға берілген үш сөзден мүмкіндігінше көп сөйлем құрастыру ұсынылады.
Мысал
Сөздер: өзен, қарындаш, аю
- Аю қарындаш алып, өзеннің суретін салды.
- Аю өзен жағасында отырып, қарындашты кемірді.
Тапсырмаға арналған сөз тіркестері
- Теледидар, кенгуру, ноутбук
- Кітап, машина, жаңбыр
- Піл, арқан, өрт
- Таңертең, сарай, мысық
Бағалау: бағалау парағы таратылады; оқушы тапсырма соңында өзін-өзі бағалайды.
Поэма туралы жалпы мәлімет: «Интервью» әдісі
Сұрақтар «Не? Қандай? Қалай? Нені? Қашан? Не істеді?» үлгісімен қойылады. Мақсат — негізгі деректерді нақтылап, поэманың идеялық өзегіне бағыттау.
| Сұрақ | Жауап / Талқылау |
|---|---|
| 1) Ақын «Таныстыру» поэмасын қай жылы жазды? | 1918 жыл |
| 2) С. Торайғыров поэманы қай жерде жазды? | Абай елінде |
| 3) Поэмада «Оқығанмен» диалогке түскен кім? | Қара қазақ |
| 4) Поэмада қай аймақтың көшбасшы адамдары туралы сөз болады? | Семей облысы |
| 5) Ақынның Алаш ісіне адалдығын білдіретін өлеңін ата. | «Алаш ұраны» |
| 6) Әлихан Бөкейханов туралы не білесің? | Оқушы жауабы (қысқаша дерек пен көзқарас айту). |
| 7) Әлімхан Ермекұлы кім? | Оқушы жауабы (тарихи тұлға рөліне талдау). |
| 8) Халел Ғаббасұлы кім? | Оқушы жауабы (қоғамдық қызметіне тоқталу). |
| 9) Назипа мен Нұрғали Құлжановтар туралы не айтасыңдар? | Оқушы жауабы (еңбегі мен тұлғалық қыры). |
| 10) Поэмада ақын надандардың кімді түсіне алмайтынын көрсетеді және неге шақырады? | Надандардың Шәкәрімді және оның ой-пікірін толық түсіне алмайтынын көрсетіп, оның ақыл-ойын ұғуға шақырады. |
| 11) Қазіргі кезде С. Торайғыров сияқты қазақтың танымал азаматтарын таныстырып жүрген ақын-жазушылардан кімдерді білесіңдер? | Оқушы жауабы (мысал келтіріп, дәлелдеу). |
Негізгі ой: «Таныстыру» поэмасы — тұлғаларды таныстыру арқылы елдік сана, бірлік және білім құндылығын көтеретін шығарма. Сабақ барысында оқушылар дерек пен пікірді қатар ұштастырып, мәтінге сүйеніп сөйлеуге дағдыланады.