Архимед тобы

Сабақтың тақырыбы

«Қысым қызықтары»

Мақсаты

1) Теорияны практикамен ұштастыру

Оқушылардың теориялық білімін тәжірибемен байланыстыру, танымдық белсенділігін арттыру, өзін-өзі бағалауға үйрету. Оқушы өз жетістігін сезініп, әлсіз тұстарын сын көзбен талдауға дағдыланады.

2) Ой-өрісті кеңейту және білімді бекіту

Осы тарауда меңгерген ұғымдар мен шамаларды жүйелеу, есте сақтауды нығайту, ойлау қабілетін дамыту және алынған білімді әрі қарай тереңдету.

3) Жылдамдық пен жинақтылыққа тәрбиелеу

Оқушыларды тез ойлауға, шапшаң есептеуге, жинақылыққа баулу және пәнге қызығушылығын арттыру.

Сабақ форматы

Сабақтың әдісі

Дәстүрлі емес.

Сабақтың түрі

Сайыс сабағы.

Көрнекіліктер мен ресурстар

Таратпа материалдар
Паскаль түтігі
Архимед шелегі
Динамометр және жүктемелер
Шүмегі бар шыны ыдыс
Мензурка
Қатынас ыдыстар
Сорғы

Пәнаралық байланыс

Математика Астрономия Әдебиет

Сабақ барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

Сәлемдесу, сабақ мақсатын қысқаша таныстыру, жұмыс ережелерін нақтылау.

II. Топтарға бөлу және рөлдерді анықтау

Сынып 4 топқа бөлінеді, әр топта топ басшысы анықталады. Әділқазылар алқасы сайланады.

I топ

Паскаль

II топ

Архимед

III топ

Торричелли

IV топ

Атмосфера

Әділқазы / пән мұғалімі: Хамитова Л. М.

Сайыс сабақтың құрылымы

1) Білімділік кезеңі (сұрақ-жауап)

Физикалық шамалар мен негізгі ұғымдарды қайталау арқылы білімді тексеру.
2) Топтардың таныстыруы

Әр топ өз атауын қорғайды және қысымның күнделікті өмірдегі мысалдарын келтіреді.
3) «Формуланы білесіз бе?»

Оқушылар өткен тақырып бойынша негізгі формулаларды жазып, әділқазылар алқасына тапсырады.
4) «Зерделілер сайысы» (тәжірибелер)

Әр топ тәжірибе жасап, нәтижесін түсіндіреді.
5) «Шапшаңдық сайысы»

Есептер шығару және қалған оқушыларға карточка бойынша кроссворд шешу.
6) Қорытынды және бағалау

Әділқазылар бағаларын жариялайды, жеңімпаз топ анықталады.

Білімділік кезеңіндегі негізгі шамалар

P F S Q G H

Сұрақтар топтамасы (сұрақ-жауап)

1. Қысым дегеніміз не?
Қысым — күштің бірлік ауданға түсіретін әсерін сипаттайтын шама.
2. Қатынас ыдыстарға мысал келтіріңіз.
Шәйнек, кофейник, су құбыры жүйесі.
3. «Атмосфера» сөзінің мағынасы қандай?
Грек тілінен: atmos — бу, sphaira — шар.
4. Атмосфералық қысымның өлшем бірлігі қандай?
Миллиметр сынап бағанасы (мм сын. бағ.).
5. Атмосфералық қысымды өлшейтін аспап қалай аталады?
Барометр.
6. Денелердің жүзу шарттары қандай? F_а мен G арасындағы байланыс.
Дене жүзуі үшін ығыстырушы күш F_а ауырлық күшімен G салыстырылады: F_а > G (көтеріледі), F_а = G (жүзеді), F_а < G (батады).
7. Сұйықтың тығыздығын өлшеуге арналған аспап.
Ареометр.
8. Күш дегеніміз не және оның өлшем бірлігі қандай?
Күш — денелердің өзара әрекеттесуін сипаттайтын векторлық шама. Өлшем бірлігі — ньютон (Н).

F_ы = F_а = ρgV

«Зерделілер сайысы»: топтық тәжірибелер

Паскаль тобы

Паскаль шары арқылы қысымның сұйықта берілуін көрсететін тәжірибе.

Архимед тобы

Архимед күшін дәлелдейтін тәжірибе жүргізу.

Торричелли тобы

Атмосфералық қысымды өлшеу және қатынас ыдыстарға қатысты тәжірибе.

Атмосфера тобы

Отто Герике тәжірибесін көрсету (ауа қысымының әсері).

«Шапшаңдық сайысы»: есептер

№1 есеп

Қысым: P = ρgh

Судың 0,6 м тереңдіктегі қысымын табыңыз.

Берілгені

h = 0,6 м

ρ = 1000 кг/м³

g = 10 Н/кг

P = ?

Шешуі

P = ρgh = 1000 · 10 · 0,6 = 6000 Па = 6 кПа

Жауабы: 6 кПа.

№2 есеп

Архимед күші: F_а = ρgV

Көлемі 100 см³ дене суға батырылған. Денеге әрекет ететін ығыстырушы күшті анықтаңыз.

Берілгені (ХБЖ)

V = 100 см³ = 0,0001 м³

ρ = 1000 кг/м³

g = 10 Н/кг

F_а = ?

Шешуі

F_а = ρgV = 1000 · 10 · 0,0001 = 1 Н

Жауабы: 1 Н.

№3 есеп

Қысым: P = F/S

Берілгені

S = 1,5 м²

V = 6 м³

ρ = 2700 кг/м³

g = 10 Н/кг

P = ?

Шешуі

m = ρV = 2700 · 6 = 16200 кг

F = mg = 16200 · 10 = 162000 Н

P = F/S = 162000 / 1,5 = 108000 Па = 108 кПа

Жауабы: 108 кПа.

Қорытынды

Сабақ соңында бекіту сұрақтары қойылады, оқушылар бағаланады және топтардың нәтижесі бойынша жеңімпаз анықталады.