Ағылшын тілі
Кіріспе
Ертеде Математика, Орыс тілі, Ағылшын тілі және Қазақ тілі «Ғылымның төресі кім?» деген сұрақ төңірегінде дауласып, бір шешімге келе алмай, Ғылымға жүгінеді.
Ғылым
– Неге келісе алмай отырсыңдар? Айтыңдар, тыңдайын.
Математика
– Мен адамзат жаратылғалы бері адамға қызмет етіп келемін. Менсіз өмірді елестету қиын. «Есеп білмеген – есек» деп, баланы сәби кезінен есепке баулиды. Өмірдің өзі есепке құрылғанын дәлелдедім: кішкентай баладан еңкейген қарияға дейін менің қажеттілігімді біледі. Сондықтан ғылымның төресі болуға лайықтымын.
Орыс тілі
– Мен бұған келіспеймін. Абай, Ыбырай, Шоқан секілді қазақтың дара тұлғалары білімнің бір бұлағы менде екенін еңбектерінде атап өткен. Мемлекеттік тіл – қазақ тілі болса да, жұрттың бір бөлігі менің тілімде сөйлейді. Жарнамаларды қараңыздар: көп жерде аударма қиындығынан шала қазақша жазылып жатады. Депутаттар да телеэфирде менің тілімде сөйлейтін кездер бар. «Үш тіл – тұғырың» қағидасын қолдаймын. Сондықтан ғылымның төресі мен боламын.
Ағылшын тілі
– Бұл не сөз? Мен тұрғанда ғылымның төресі болу жайлы қалай айта аласыздар? Менсіз халықаралық компанияларға жұмысқа тұру қиын. Әлемдік деңгейде мені бүкіл дүние мойындап отыр. Білім жүйесінде де менің үлесім артып келеді: оқушылар ағылшын тілін ерте жастан меңгерсін деп мектепке, тіпті балабақшаға дейін енгізілді. Болашақта көптеген пән менің тілімде оқытылса, сендердің дауларың тіпті мәнсіз. Сондықтан ғылымның төресі – менмін.
Ғылым
– Жақсы. Ал, Қазақ тілі, неге үндемей отырсың?
Қазақ тілі
– Өз елімде, өз жерімде отырған соң, әуелі сыпайылық сақтадым. Уәжімді Мұхтар Шахановтың өлең жолдарымен жеткізейін.
Тағдырыңды тамырсыздық індетінен қалқала,
Мазмұн жоқта мазмұнсыздық шыға келер ортаға.
Әр адамда өз анасынан басқа да,
Ғұмырына етер мәңгі астана,
Демеп жүрер, жебеп жүрер арқада,
Болу керек құдіретті төрт ана:
Туған жері – түп қазығы, айбыны,
Туған тілі – мәңгі өнеге айдыны,
Жан байлығы, салт-дәстүрі – тірегі,
Қадамына шуақ шашар үнемі,
Және туған тарихы,
Еске алуға қаншама ауыр әрі қасіретті болса да.
Құдірет жоқ төрт анаға тең келер,
Онсыз санаң қаңбаққа ұқсап сенделер.
Өзге ананың ұлылығын танымас,
Төрт анасын менсінбеген пенделер.
Төрт анадан сенім таба алмаған
Тамырсыздың басы қайда қалмаған?!
Төрт анасын сыйламаған халықтың
Ешқашан да бақ жұлдызы жанбаған.
Қасиетті бұл төрт ана – тағдырыңның тынысы,
Төрт ана үшін болған күрес – күрестердің ұлысы!
Ғылымның қорытындысы
– Жөн сөз, Қазақ тілі. Мен ғылымның төресі деп ана тілге бас иер едім. Математикасыз да аталарымыз өмір сүрген. Ал есепті шығарып, түсіндіру үшін бәрібір ана тіл қажет. Сондықтан Математика да ана тіліне сүйенеді.
Қазақ тілі – ұлы Абайды, әлемге танылған қос Мұхтарды және басқа да алып тұлғаларды дүниеге әкелген халықтың тілі. Ұлыдан – ұлағат. Ана сүтімен дарыған тілдің құдіретіне ештеңе жетпейді.
Математика, Орыс тілі, Ағылшын тілі секілді барлық ғылым-білімнің түп төркіні – ана тілі, Қазақ тілі. Қазақ тілінен нәр алып, құлаштарыңды кеңге жайып, қанаттанасыңдар.
«Бірлік болмай, тірлік болмас» дегендей, әрдайым бірлікте болып, адамзатқа үздіксіз қызмет етіңдер. Сонда ғана қоғам сендерді әділ бағалайды.
Түйін
Бұл қойылым білімнің өзара таласын емес, өзара тірегін көрсетеді: математика да, өзге тілдер де қажет, бірақ бәрін ұғынып, ойды өрнектеп, ұлттың жадын сақтайтын құдірет – ана тіл. Бірлікке келген жерде ғана ғылым да, қоғам да алға басады.