Сиқырлы таяқшамен сермейін
Ашық сабақ конспектісі
«Мысық пен мысықайлар» картинасы бойынша әңгіме құрастыруға арналған тіл дамыту сабағы. Мақсаты — балалардың шығармашылық ойлауын, байқағыштығын және байланыстырып сөйлеу дағдыларын дамыту.
Білім беру саласы
Қатынас
Бөлімі
Тіл дамыту
Тақырыбы
Мысық пен мысықайлар
Мақсаты
Шығармашылық әңгіме құрастыру дағдыларын жетілдіру.
Бағдарламалық мазмұны
- Картинаның негізгі нысандарын ажыратып, оларды дұрыс атап үйрету; жұмбақтың мазмұнын аша білуге баулу.
- Нысандарды сызба арқылы өзара байланыстыру және сол байланысқа сүйене отырып шығармашылық әңгіме құрастыру; зат есімдерді сипаттап сөйлеуді жаттықтыру.
- Достыққа, бір-бірін тыңдауға, үлкеннің сөзін бөлмеуге тәрбиелеу; өз ойын толық әрі анық жеткізуге үйрету.
Дамытылатын қабілеттер
Зейін, ес, байқағыштық, шығармашылық, қиял.
Құрал-жабдықтар
- «Мысық пен мысықайлар» картинасы
- Ақ қағаздағы мысықтың негізі (қаңқасы)
- Сиқырлы фломастерлер
- Нысандардың үлгілері
- Медальондар
- Сиқыршылардың суреттері
- Сиқырлы таяқша
- Мольберт
Сөздік жұмысы
Билингвалды компоненттер
- мысық
- кошка
- мысықайлар
- котята
- үлпілдек
- пушистый
- жүн
- шерсть
- мейірімді
- добрый
Сабақтың барысы
Сабақ ойын элементтерімен, «сиқыр» тәсілдерімен ұйымдастырылады. Бұл балалардың қызығушылығын арттырып, еркін сөйлеуіне жағдай жасайды.
Психожаттығу: «Шаттық шеңбері»
Балалар шеңбер құрып, бүгінгі күнге алғыс айтып, бір-біріне жылы лебіз білдіреді. Тәрбиеші сабақтың «сиқырлы» түрде өтетінін ескертеді.
Сөзбен сурет салу: мысықты сипаттау
Тақтада мысықтың тек денесі мен басы берілген. Балалардың сипаттауына қарай бөлшектер толықтырылады.
- Әдемі көздері бар.
- Ұзын мамық құйрығы бар.
- Тікірейген екі құлағы бар.
- Майысқан әдемі мұрттары бар.
- Оймақтай аузы бар.
- Ұлпа жүні бар.
- Мықты төрт аяғы бар.
Нәтижесінде балалар «әдемі сөздер» арқылы толық сурет құрастырғанын байқайды.
Ойын: «Жақсы — жаман»
Мысықтың жақсы жақтары
- Тышқан ұстайды.
- Ауырған жеріңді басып жатады.
- Ойнайды, еркелейді.
Мысықтың жағымсыз жақтары
- Тырнауы мүмкін.
- Сүтті көп ішеді.
- Иірімді тарқатуы мүмкін.
Қорытынды: мысықты көбіне мейірімді, нәзік жануар ретінде сипаттаймыз.
«Сиқыр» арқылы картинаға көшу
Балалар көзін жұмады. Тәрбиеші сиқырлы таяқшамен «Сиқыр-сиқыр болады, ғажайыпқа кенелтеді» деп, мольберттегі суреттің орнына үлкен картинаны ашады.
Балалар картинаны таниды: «Мысық пен мысықайлар».
Ойын: «Дүрбі»
Тәрбиеші сиқырлы таяқшамен «дүрбілерді» жанап, оларды сиқырлыға айналдырады. Балалар «дүрбімен» картинаны мұқият қарайды.
«Бәрін бөл» сиқыршысы көмектеседі: балалар картинаның нысандарын атап, бір-бірден бөліп алады; тәрбиеші оларды тақтаға іледі.
Ойын: «Шеңберде не тұр?»
Сұрақ: Мына шеңберде не тұр?
Жауап: Мысық.
Сипаттау: Үлкен.
Тағы не бар? Мысықайлар.
Нешеу? Үшеу.
Мысық не істеп жатыр? Балаларына қарап отыр.
Бұл қандай жануарлар? Үй жануарлары.
Кейіпкерлерге ат қою
Тез бағдарлау үшін мысықтарға ат қойылады: үлкен мысық — Бағлан, сары мысықай — Алтынай, сұр мысықай — Еркетай, қара ала — Томпақ.
Ойын: «Дос іздеймін»
«Бәрін қос» сиқыршысы келіп, нысандарды бір-бірімен байланыстыруды ұсынады. Балалар сиқырлы фломастермен тақтадағы нысандарды «достастырады».
Сұрақ
Неге мысықты алашамен қостың?
Жауап
Өйткені ол алаша үстінде жатыр.
Сұрақ
Неге Бағланды Еркетаймен қостың?
Жауап
Өйткені Еркетай — оның баласы.
Сұрақ
Неге Алтынайды сүтпен қостың?
Жауап
Өйткені ол сүт ішіп жатыр.
Нәтижесінде нысандар өзара «шым-шытырық» байланысып, әңгіме құрастыруға дайын сызба пайда болады.
Сергіту сәті
«Кімнің үйінде мысық бар? Мысықты қалай еркелетесіңдер?» деген сұрақ қойылып, қимыл-қозғалыспен шағын жаттығу жасалады.
«Май берейін, құрт берейін, құйрығыңды бұлғаңдатшы» (қимылмен көрсету, құйрығын сипау).
Ойын: «Картинаға ену»
«Бәрін естимін» және «Бәрін қолыммен сипаймын» сиқыршылары балаларды картина ішіне шақырады. Балалар көзін жұмып, «сиқырмен» картина әлеміне енеді.
Есту арқылы болжам
- Мысықтың пырылын естідім.
- Алтынайдың сүт ішкенін естідім — ерке екен.
- Еркетайдың жіппен ойнағанын естідім — жіпті тарқатты.
- Томпақтың мияулағанын естідім — анасының жанынан шықпайды.
- Себеттің құлағанын естідім — үстел үстіндегі себет ауыр болуы мүмкін.
Сипап сезу арқылы сипаттау
- Алашаны сипадым — қатты екен.
- Себетті сипадым — бұдыр екен.
- Бағланды сипадым — жұмсақ екен.
- Еркетайды сипадым — кішкентай, нәзік екен.
Одан кейін балалар қайтадан «сиқыр» арқылы топқа оралады.
Ойын: «Иә — жоқ»
Бір бала жүргізуші болады: ол картина ішіндегі бір нысанды «жасырады» (ойша таңдайды) және тәрбиешіге айтады. Қалған балалар сұрақ қою арқылы табуға тырысады.
- Ол сол жақта ма?
- Бағланның қасында ма?
- Себеттің алдында ма?
- Жерге жақын ба?
Ойын: «Кейіпкерге айнал»
Балаларға медальондар кигізіледі. Сиқырлы таяқшаның көмегімен әр бала медальондағы кейіпкердің рөліне еніп, өз атынан сөйлейді.
Медальондар
себет, үстел, Бағлан, сүт, тәрелке, алаша, Еркетай, Томпақ, Алтынай
Мысал жауаптар
- «Мен Бағланмын. Үлкенмін, балаларымды жақсы көремін.»
- «Мен Еркетаймын. Еркемін, тәтті сүт ішкенді ұнатамын.»
- «Мен Томпақпын. Кішкентаймын, анамның жанында ұйықтағанды жақсы көремін.»
- «Мен үстелмін. Қаттымын, ағаштан жасалғанмын.»
Шағын әңгіме құрастыру
Балаларға әңгіменің басы, ортасы, аяғы болатыны еске салынады. 1–2 бала тақтаға шығып, картина бойынша байланыстырып әңгіме құрайды: «Суретте нелер бар? Олар не істеп жатыр?»
Қорытынды
Кері байланыс
Тәрбиеші балалардың әңгімелерін бағалап, «Сөзбен кім әдемі суреттеді? Кім нағыз суретші болды?» деген сұрақтар қояды.
Үй тапсырмасы
Үйде бүгінгі әңгіменің мазмұны бойынша ақ қағазға бояумен сурет салып келу. Келесі сабақта суреттер бірге қарастырылады.
Картина атауы
Балалардың ұсыныстары: «Мысықтар», «Мысықтар отбасы», «Мысықайлар ойнап жүр», «Мысық пен мысықайлар». Негізгі, суретші қойған атауы — «Мысық пен мысықайлар».