Оқушылардың діни сауатын ашу
Сабақтың мақсаты мен көрнекілігі
Мақсаты
- Діни білім беру арқылы келер ұрпақты адамгершілікке, мейірімділікке, мәдениеттілікке, кішіпейілділікке тәрбиелеу.
- Оқушылардың діни сауатын ашу, түсінігін кеңейту.
Көрнекілігі
- Нақыл сөздер жазылған плакаттар.
- Компьютерлік слайдтар және қосымша материалдар.
Кіріспе: тәрбие бастауы
Бала өмірге келгеннен кейін пәк, періштедей жасына дейін ата-анасының мейіріміне бөленіп өседі. Қыздың бой жетуіне, ұлдың азамат болуына айрықша көңіл бөлінеді. Баланың табиғатына сай кәсіп пен мамандық игеруіне көмектесіп, өмірдің қиындығын танып-білуге баулиды.
Қыздың отбасын құруына, ал ұлдың ата-анасына, іні-қарындасына, туыстарына, елі мен халқына қамқор болуына бағыт беріп тәрбиелейді. «Баланы — бастан» деген сөз бекер айтылмаған: ел ішінде әр басқосуда жастардың мінез-құлқы мен еңбегі үлгі етіліп, әңгіме арасында жаманнан жирендіріп, жақсыға жетелеп отырған.
Кездесу қонағы
Осы мақсат аясында 5 «В» сынып оқушыларымен кездесу өткізіліп, ауданымыздың бас имамы шақырылды.
Дін туралы ой: байып, түсіністікпен қарау
Дін — аса нәзік ұғым. Сондықтан оған барынша байыппен қарап, салмақты әрі салауатты көзқараста болу қажет. Дін адамдарды бір-бірінен алыстатуға емес, керісінше жақындатуға, өзара түсіністік пен құрметке үндейді. Бұл — әр уақытта баршамыздан талап етілетін құндылық.
Халық діни нанымына қарай да жіктеледі, бұл — халықтың діни құрамы деп аталады. Дегенмен Жер шары халқының барлығы бірдей бұл санатқа кірмейді: адамзаттың шамамен 25–30 пайызының діни ұстанымы жоқ.
Тақырып бағыты
Дүние жүзіндегі діндердің таралуы туралы мәліметтерге сүйенсек, христиандықтан кейін кең таралған дін — ислам. Бүгінгі әңгіме осы ислам діні төңірегінде өрбиді (слайдтар арқылы).
Исламның әлемге таралуы
Ислам салыстырмалы түрде кейінірек қалыптасқан дін болса да, бүгінде әлемнің көптеген бөлігіне кең таралған: дүние жүзінің 120 елінде мұсылман мешіттері мен қауымдастықтары бар.
Оқушылар не біледі?
Негізгі тұжырымдар
- «Ислам» сөзі араб тіліндегі «бейбітшілік», «тыныштық» ұғымдарымен түбірлес.
- Аллаһ бұл дінді адамдарға ақиқат, тыныштық, игілік және жарылқау жолын көрсету үшін жіберген.
- Ислам — бейбітшілік пен береке-бірлік діні.
- Қасиетті Құранда мұсылмандарға адамдарға жақсылық жасауға және әділ болуға әмір етіледі.
«Ислам» ұғымының мәні
Ислам — әлемдегі ең ірі әрі дамыған діндердің бірі. Исламнан кейін жаңа дін пайда болған жоқ.
«Ислам» — мойынсұну, бойұсыну дегенді білдіреді. Мойынсұну — қабылдау, бағыну және бұйырылғанды орындау. Кім Аллаға мойынсұнса, ол — мұсылман.
Мұсылманның сенімі
Мұсылмандар Аллаға, Пайғамбарға, Алланың кітабына, періштелерге және өлімнен кейін өмір болатынына сенеді.
Бес парыз
Мұсылман болу — ұлы игілік. Бұл игілік үшін Аллаға шүкіршілік етеміз. Алланың алдында әр мұсылманның өтеуге тиіс бес парызы бар.
1
Иман айту
2
Намаз
3
Зекет
4
Ораза
5
Қажылық
Осы парыздардың әрқайсысына жеке-жеке тоқталып, мәнін тарқатып түсіндіру (экраннан көрсету) ұсынылады.
Пайғамбарлар және рухани мұра
Алла Тағала өзінің ақыл-кеңесін пайғамбарлар арқылы жеткізген. Олар — ізгі ниетті, Алланың ықыласына лайықты жандар. (Пайғамбар есімдері экраннан көрсетіледі.)
Алланың қалауымен соңғы пайғамбар — Мұхаммед (оған Алланың нұры жаусын). «Алладан басқа тәңір жоқ» — иманның өзегі.
Оқушылардың шығармашылық бөлімі
- Әлиев Нұржан мен Балтабаев Әділханның мәнерлеп оқуында мұсылмандық жолын дәріптейтін өлең.
- Абибулла Аяулымның жатқа айтатын «Аллаға мадақ» өлеңі.
Негізгі ой
Рухани тәрбие — тек білім емес, мінез бен жауапкершілікті қалыптастыру. Бұл — адамның сөзі мен ісіне адал болуына бастайтын жол.
Экстремизм мен терроризм: діннің мәніне қайшы
Ғылым мен технология дамыған, адамзат бірін-бірі оңай тани алатын мүмкіндіктерге ие болған кезеңде де соңғы жылдары діни экстремизм мен терроризм тақырыптары бұқаралық ақпарат құралдарында жиі көтеріледі. Бұл құбылыстың зардабын әсіресе Батыс елдері көріп отыр: түрлі ұйымдар мен секталардың салдарынан мыңдаған адам қайғылы жағдайға ұшырады.
Діни сенім мен имандылық — сүйіспеншілік, мейірімділік, бейбітшілікке негізделеді. Ал терроризм мен экстремизмнің мақсаты — бұған мүлде қайшы: қантөгіс, қатыгездік және қайғы-қасірет.
Ортақ жауапкершілік
Ендеше, ел болып осындай қауіптен сақ болып, күмәнді ағымдар мен секталардың ықпалына түсіп кетпеудің жолдарын түсіндіруіміз керек. Ең бастысы — балаларға лайықты деңгейде көңіл бөліп, дұрыс бағыт-бағдар беру маңызды.
Осы тақырып төңірегінде қонақтың ой-толғамы тыңдалады.
Ислам мерекелері: мәні мен мағынасы
Алланың құдіретімен қасиетті дінімізді, қастерлі салт-дәстүрімізді танитын әрі оларды өмірімізге енгізетін кезеңге жеткенімізге мың да бір тәубе дейміз. Бұрын Ораза айт, Құрбан айт секілді ислам мерекелерінің мәнін жете білмей келдік.
Енді сол мерекелердің мән-мағынасын түсіндіріп беру ұсынылады (экраннан ислам мерекелерінің атауларын көрсету).
Оқушылар сұрақтары
- Мешітке біз сияқты жас балалар бара ала ма?
- Имам болу үшін оқып, диплом алдыңыз ба?
- Отбасыңыздың мүшелері де ораза ұстап, намаз оқи ма?
- Қажылық сапарынан алған әсеріңізбен бөліссеңіз.
Қорытынды ой
Құдайға шүкір, егемендік алғаннан бері елдің кем-кетігі толып, жастарға жан-жақты білім беру — соның ішінде діни сауат пен тілдік-мәдени танымды қалыптастыру — басты мақсаттың біріне айналды. Әсіресе, имандылыққа, әдептілікке, инабаттылыққа, жалпы адамгершілік қасиеттерге баулитын іс-шаралар көбейді. Осындай күндерге жетуіміздің өзі — жұбаныш.
Жастайынан әрбір ісіне, сөзіне жауапкершілікпен қараған иманды адам өз айналасындағы адамдардан да осыны талап етеді. Адамзат тарихындағы ұлы тұлға, пайғамбарымыз Мұхаммед (с.ғ.с.) — соған айқын дәлел.
Тілек және алғыс
Алла Тағала тілегімізді қабыл етсін: мұсылман болып өмірге келіп, мұсылман болып дүниеден өтуді нәсіп етсін. Ағайын-туыс, бауырлар, Алладан осыны тілейік.
Кездесуге келген ауданымыздың бас имамына зор алғысымызды білдіреміз. Денеңізге саулық, отбасыңызға береке-бірлік тілейміз.
Қорытынды сөз.