Қазақша рефераттар

Жыл құстарын ілестіріп

Сабақтың тақырыбы

Құстар — біздің досымыз

Сабақтың мақсаты

  • Оқушыларға құстардың табиғаттағы пайдасы туралы мәлімет беру.
  • Құстарды қорғауға, қамқор болуға және аялауға тәрбиелеу.
  • Көктемде құстардың оралуын танытып, олардың азайып кету қаупіне назар аударту.
  • Құстар туралы ой-өрісті кеңейту, түсініктерін дамыту.
  • Отанын, жерін, орманын, көлі мен табиғатын сүюге баулу.

Көрнекілігі

  • Интерактивті тақта
  • Суреттер
  • Бейнематериалдар

Сабақ барысының идеясы

Сабақ жазғы ормандағы құстардың әсем дауыстары жазылған бейнематериалмен басталады. Оқушылар өлең, көрініс, сұрақ-жауап және жұмбақтар арқылы құстар туралы білімін толықтырады.

Кіріспе

Интерактивті тақтадан жазғы орман көрінісі көрсетіліп, құстардың әуезді дауыстары естіледі. Осы әсерлі сәт сабақтың көңіл күйін көтеріп, табиғатқа деген ықыласты оятады.

Хор: «Көктем келді»

1-оқушы

Наурыз келді, тіршілікке жан кірді.
Кең дала жасарып, жаңғырды.
Бар өңір құлпыра бастады,
Төсіне құйып ап жаңбырды.

2-оқушы

Жыл құстары келді деп,
Балдырғандар мәз болды.
Қос қанаты желпілдеп,
Көлге үйрек-қаз қонды.

3-оқушы

Ұшып келген ең алғаш —
Қараторғай қырағы.
Ұяларға қонақтап,
«Менің тұрағым», — дейді.

Бастаушының сөзі

Табиғатты құрайтын маңызды бөліктердің бірі — құстар. Халық ежелден-ақ құстарға әуес болып, оларға деген сүйіспеншілігін ерекше қастерлеген. Адамның асыл қасиеттерін құстарға теңеу арқылы да ел ықыласын білдіріп отырған.

Теңеулердің мәні

Ел ішінен шыққан саңлақ ұлдарын — сұңқарға, төгілте ән салған әншісін — бұлбұлға, Отан үшін жанын қиған батырын — қыранға, елден асқан сұлуды — аққуға теңеген.

4-оқушы

Ой, балалар, балалар!
Жылы-жылы жел соқты.
Жылғалардан су ақты,
Қаңқыл-қаңқыл қаз кепті.

5-оқушы

Құстар тойын құттықтап,
Қуанамыз, қолдаймыз.
Ұя жасап құттықтап,
Біз оларды қорғаймыз.

6-оқушы

Жылы шуағымен гүл өсіріп,
Жыл құстарын ілестіріп,
Көрікті көктем келді.

Көктемнің сөзі

Сәлем, достар, аман ба?
Мынау бейбіт заманда
Шат-шадыман көктеммін,
Шаттық болсын әманда.

Ән құрдым үніммен,
Сән құрдым гүліммен.
Қуантамын бәріңді
Құтты мереке күніммен.

7-оқушы

Үй салдым құстың алдынан,
Болсыншы ол өмір панасы.
Өзімдей сәби балдырған,
Өссінші құстың баласы.

Көрініс және тәрбиелік ой

Көрініс

«Бұлбұл мен тоқылдақ»

Қамқорлыққа шақыру

Құстардың ұясын бұзуға, жұмыртқасын жаруға, рақымсыздық жасап, жазықсыз құстарды жәбірлеуге немесе өлтіруге жол бермейік. Табиғатқа жанашыр болу — әрқайсымыздың міндетіміз.

«Көкек келді — көктем келді» деген неге айтылады?

Халық «көкек келді — көктем келді» дейді. Тіпті көктемнің ең көркем бір айын «көкек» деп те атайды. Осы атаудың мәні неде?

Өз ұрпағына аса ұқыпты болмаса да, көкек пайдалы құстардың қатарына жатады. Оның балапаны бір күннің өзінде 39 шегіртке, 43 жұлдызқұрт, зауза қоңызының 5 жұмыртқасын, 4 өрмекші және құмырсқа жұмыртқаларын қорек етеді.

Үй маңында жүретін кіп-кішкентай торғайдың өзі бір жылда 4 миллионға жуық жәндікті жейді.

Музыкалық үзіліс

«Көгершін әні»

Викторина: құстар туралы сұрақтар

Құстар жөніндегі білімімізді бекіту үшін төмендегі сұрақтарға жауап берейік.

  1. 1. Құстың негізгі мекені не? Ұя
  2. 2. Қандай құс «хат тасушы» атанған? Көгершін
  3. 3. Қай құста мүлде ұя болмайды? Көкек
  1. 4. Адам қай құсты аң аулауға пайдаланады? Бүркіт
  2. 5. Торғайдың жүрегі минутына неше рет соғады? 960 рет

Жұмбақтар әлемі

Құстарға арналған жұмбақтар көп. Ойы ұшқыр оқушы жұмбақты тез шешеді.

1-жұмбақ

Көлдің көркі, сәні екен,
Ұшқанда сазды әні екен.
Ақындар оны мақтаған,
Адамдар қорғап сақтаған.
Бұл қандай құс?

Жауабы: Аққу

2-жұмбақ

Ақ сарайын талқандап,
Шықты біреу талтаңдап.

Жауабы: Балапан

3-жұмбақ

Маң-маң басқан жүрісі,
Барлық құстың ірісі.
Қашқанда құстай ұшпайды.

Жауабы: Түйеқұс

4-жұмбақ

Ауылда да, қалада да мекені,
Жолаушы жүрсе, шығарып салады.
Алдыңнан шығып,
Жаныңды еркелетеді.

Жауабы: Қарлығаш

5-жұмбақ

Өзі сақ, өзі ұсақ,
Шықылықтап тынбайды.
Құйрығы ұзын, өзі ала.
Бұл қандай құс?

Жауабы: Сауысқан

6-жұмбақ

Көктемде құстар келгенде,
Ең алдымен келетін,
Өзіміз күтіп алатын,
Ұя жасап беретін —
Бұл қандай құс?

Жауабы: Қараторғай

Қорытынды

Ән

«Ақ көгершін»

Үй тапсырмасы

  • «Құстар — біздің досымыз» тақырыбында эссе жазу.
  • Құстардың суретін салу.

Негізгі ой

Құстар — табиғаттың ажырамас бөлігі әрі адамға пайдалы тіршілік иелері. Оларды қорғау, ұясын сақтап, қорек табуына көмектесу — табиғатты сүюдің нақты көрінісі.