Таза жүрем
Денсаулық – зор байлық
Қазіргі кезде балалар арасында жұқпалы аурулар жиі кездеседі. Олардың қатарында сарыауру, туберкулез, қышыма (қотыр), дизентерия, дифтерия, шошқа мойын (свинка, паротит) сияқты аурулар бар. Бұл аурулардың алдын алу — әрқайсымыздың ортақ міндетіміз.
Мақсат
- Жұқпалы аурулардың таралуының алдын алу және сақтану жолдарын түсіндіру.
- Жеке бас гигиенасын сақтау дағдыларын қалыптастыру.
- Дене шынықтыру мен спорттың денсаулыққа пайдасын насихаттау.
Нені күнделікті әдетке айналдыру керек?
- Таза жүру, жеке бас гигиенасын сақтау.
- Қоқысты уақытында шығарып, айналаны таза ұстау (микробтардың таралуын азайту).
- Ауланы көгалдандыру, жасыл желекті көбейту.
- Ауру белгілері байқалса, дер кезінде дәрігерге қаралу.
- Жеміс-жидекті міндетті түрде жуып жеу.
- Дене шынықтырумен тұрақты айналысу.
- Жылы киініп, суық тиюдің алдын алу.
- Кір-қоқыстан, лас ортадан алыс жүру.
Жұқпалы аурулар: қысқаша мәлімет және қорғану
Жұқпалы аурулар — адамнан адамға әртүрлі жолмен таралуы мүмкін. Ең тиімді қорғаныс: тазалық, дұрыс тамақтану, қозғалыс белсенділігі, және дәрігерлік бақылау.
Туберкулез
Туберкулез — созылмалы жұқпалы ауру. Одан қорғану үшін таза ауада көбірек болып, дұрыс тамақтанып, иммунитетті нығайту және уақытылы тексеруден өту маңызды.
Дизентерия
Дизентерия — ішек-қарын жүйесінің жұқпалы ауруы. Қолды жиі жуу, таза су ішу, тағамды дұрыс сақтау және жеміс-жидекті мұқият жуу — негізгі алдын алу шаралары.
Сарыауру
Сарыаурудың алдын алуда гигиена талаптарын сақтау, қауіпсіз тағам мен таза суды тұтыну, сондай-ақ медициналық кеңесті уақытында алу ерекше маңызды.
Шошқа мойын (паротит)
Паротит — жұқпалы ауру. Ауырған адаммен жақын қарым-қатынасты шектеу, жеке гигиенаны сақтау және дәрігердің ұсынысын орындау қажет.
Қышыма (қотыр)
Қышыма — тері арқылы жұғуы мүмкін. Киім-кешек пен төсек-орынды таза ұстап, жеке заттарды ортақ пайдаланбау және дәрігер белгілеген емді толық аяқтау маңызды.
Тазалық туралы өлең жолдары
Таза жүрем, таза киім киемін, Тазалықты сүйемін. Денем таза болса да, Жиі-жиі моншаға түсемін. Кір-қожалақ жүрмеймін, Ауруды білмеймін. Таза жүрем әрдайым, Жаңа жауған қардаймын.
Суық судың несі айып — Шынығайық, қалайық. Айтылған кеңес — бәрі де Денсаулыққа лайық. Ауырып қалсақ, дәрігерге қараламыз, Дәріханаға барып, дәрі аламыз. Спортпен айналысу — пайдалы іс, Денсаулықтан қымбат не бар, жанға тыныс?
Денсаулық — адамға ең қымбат қазына. Ауру келсе, кең дүние тарылып қалады. Сол үшін дәрігерлер де ел алдындағы парызын антпен бекітеді: денсаулықты қорғау — үлкен жауапкершілік.
Мақал-мәтел — сөз мәйегі
Денсаулықтың қадірін ауырғанда білерсің.
Адам сау кезде денсаулықтың құнын толық сезіне бермейді.
Дені саудың — жаны сау.
Дене саулығы мен көңіл күйі, рухани әл-ауқат бір-бірімен байланысты.
Аурудың жақсысы жоқ, дәрінің тәттісі жоқ.
Дерттің кез келгені қиын, ал ем көбіне тәртіп пен төзімді талап етеді.
Денсаулық — зор байлық. Бірінші байлық — денсаулық, екінші байлық — ақ жаулық, үшінші байлық — он саулық. Денсаулықтың жақсылығын ақшаға да сатып ала алмайсың.
Дәрумендер және олардың пайдасы
Дәрумендер — ағзаның қалыпты өсіп-жетілуіне, иммунитеттің мықты болуына және күнделікті қуатқа қажет қоректік заттар. “Вита” сөзі өмір ұғымымен байланысты: дәрумендер — дерттен қорғайтын қорған.
A дәрумені
Көру қабілеті мен өсу үдерісіне маңызды. Жетіспесе, көру әлсіреп, ағза дұрыс дамымауы мүмкін.
B дәрумендері
Жүйке жүйесіне, жүрекке және қан түзілуіне қажет. Жетіспесе, шаршау, ашушаңдық, әлсіздік байқалып, ас қорыту да қиындауы мүмкін.
C дәрумені
Иммунитетті қолдайды, тіс пен қызыл иектің саулығына әсер етеді. Жетіспесе, ағзаға қоректік заттардың сіңуі төмендеуі ықтимал.
D дәрумені
Сүйек жүйесінің дұрыс қалыптасуына қажет. Жетіспесе, мешел белгілері байқалып, қаңқа әлсізденуі мүмкін.
Денсаулыққа әсер ететін факторлар
Кері әсер ететіндер
- Қоршаған ортаның ластануы.
- Дұрыс тамақтанбау.
- Дене тәрбиесімен айналыспау.
- Зиянды заттарды қолдану.
- Тазалықты сақтамау.
Оң әсер ететіндер
- Дұрыс әрі құнарлы тамақтану.
- Қоршаған ортаның тазалығы.
- Дене шынықтыру және қозғалыс белсенділігі.
- Сапалы медициналық көмек және алдын алу шаралары.
- Зиянды әдеттерден бас тарту.
- Жеке бас тазалығын сақтау.
Қорытынды: мықты денсаулыққа не қажет?
Деніміз сау, құрыш білекті, алып жүректі, қайсар да қайратты, ұқыпты әрі әдемі азамат болып қалыптасу үшін денсаулықтың негізгі тіректерін ұмытпайық:
Табиғи күш
Күн сәулесі, таза ауа және су — ағзаны шынықтырып, сергектік береді.
Дене шынықтыру
Өзіңіз сүйіп орындайтын спорттық ойындар мен жаттығуларды тұрақты жасау — төзімділік пен күштің кепілі.
Тағам
Құнарлы, теңгерімді ас — денсаулықтың негізі. Тағам түрлерінің пайдасы мен зиянын ажыратып үйрену маңызды.
Тазалық
Жеке бастың тазалығы — көптеген аурудың алдын алатын ең қарапайым әрі ең тиімді қорғаныс.