Бақыт сөзін топтастыру
Сабақтың мақсаты
Білімдік
Өлең авторымен танысу, мәтінді талдау арқылы өмірдегі құндылықтар мен қасиетті ұғымдардың мәнін ажырата білуге жетелеу.
Дамытушылық
«Бақыт» сөзіне сөз тіркестері мен көркем сөздер тізбегін құрастыру арқылы оқушының сөйлеу тілін дамыту.
Тәрбиелік
Бақыттың мәнін сезіндіру, отбасылық құндылықтарды құрметтеуге баулу, жақынға жанашырлық пен мейірімділікке тәрбиелеу.
Ұйымдастыру кезеңі
Психологиялық дайындық ретінде төмендегі шумақ оқылып, сабаққа жағымды көңіл күй қалыптастырылады.
Біз қашанда біргеміз,
Сөгілмесін іргеміз.
Құшып күннің шуағын,
Кездесейік қуанып.
Үй тапсырмасын тексеру
Сұрақ-жауап
- Мұрат кім болуды армандады?
- Бала Мұраттың арманы қалай жүзеге асты?
- Теңізшіге қандай мінез-құлық керек деп ойлайсыңдар?
- Сенің арманың қандай?
Тақырыптық жұмыс
«Бақыт» сөзін топтастыру: оқушылар бақытқа қатысты ұғымдар мен тіркестерді жинақтап, ой картасын жасайды.
Автор туралы қысқаша дерек
Сырбай Мәуленов
1922 жылғы 17 қыркүйекте Қостанай облысы, Жангелдин ауданы, Торғай ауылында дүниеге келген. Ақын, Қазақстанның халық жазушысы.
Шығармашылық жолы
Алғашқы өлеңі 1937 жылы Жамбыл облыстық «Колхозшы» газетінде жарияланды. «Өлеңдер» атты тұңғыш жинағы 1948 жылы жарық көрді. Қазақ поэзиясында лирика жанрын дамытуға елеулі үлес қосты.
Өлең: «Балалардың бақыты»
Өлең бала бақытының өлшемін табиғаттың әсемдігімен, Отанның тыныштығымен және отбасының амандығымен байланыстырады.
Аспан тұрса күлімдеп,
Айқын биік орнатып.
Ақса бұлақ гүрілдеп,
Балаларға — сол бақыт.
Балаларға — сол бақыт:
Болса Отаны аман-сау.
Басын бұлтқа байлатып,
Тұрса асқақтап Алатау...
Балалардың сол бақыты —
Аман болса әкесі,
Қатар өссе тәтесі,
Аман болса анасы,
Жүрсе алдында ағасы,
Болса мөлдір өзені,
Болса байтақ даласы!
Тірек ұғым
Бақыт — амандық, тыныштық, мейірім.
Көркем бейне
Күлімдеген аспан, гүрілдеген бұлақ, асқақ Алатау.
Негізгі ой
Бала бақыты — Отан мен отбасының амандығы.
Оқулықпен жұмыс: мағынаны тану
1) Сөздік жұмысы
Түсінуге қиын сөздерді белгілеу, мағынасын анықтау, сөйлем ішінде қолданып көру.
2) Тізбектеп оқу
Өлеңді кезекпен оқып, дауыс ырғағы мен мәнеріне көңіл бөлу.
Сергіту сәті
Қысқа қимыл-қозғалыс жаттығулары арқылы оқушылардың зейінін сергіту.
Орнымыздан тұрайық,
Алақанды ұрайық.
Бір отырып, бір тұрып,
Жоғары-төмен қарайық.
Солға, оңға бұрылып,
Орнымызға қонайық.
Жұппен жұмыс және шығармашылық тапсырма
«Бақыт ағашы»
Оқушылар жұптасып, «бақыт» ұғымына қатысты сөздер мен тіркестерді «ағаш» бейнесіне топтастырады.
Өлең ұйқасын тап
Таң шуағы арайлап,
Дала нұрға ...
Балалардың барлығы
Ұйқысынан ...
Оқушылар жалғасын ұйқасқа сай өздері ұсынады.
«Бақыт әлеміндегі» жұмбақтар
Жұмбақтар арқылы отбасы мүшелерінің орны мен қадірі бекітіледі.
1–2) Ата туралы
-
Кітапты көп оқитын, қызықты тарихи оқиғаларды жақсы білетін, мақал-мәтелдерді жиі қолданатын, немерелерін еркелетіп, үнемі жанынан тастамай ертіп жүретін кісіні кім дейміз?
Жауабы: Ата
-
Айтары мол ғұлама, көп жасаған бұл адам. Әкесі ол көкеңнің, білер оны сұрағын. Ол кім?
Жауабы: Атаң
3–5) Ана туралы
Бала, бала, бала деп,
Түнде шошып оянған.
Түн ұйқысын төрт бөліп,
Түнде бесік таянған.
Аялы қолда талпынтқан,
Айналасына ас қойып,
Өзенді көлдей шалқытқан.
Қолын қатты тигізбей,
Кірлі көйлек кигізбей,
Иісін жұпар аңқытқан.
Қаймақты сүттей қалқытқан.
Суық болса жөргегі,
Қорғасындай балқытқан.
Бұл кім?
Жауабы: Ана
Әлпештеп өзіңдей өсірген, нағашы әжеңнің баласы. Төрінде шалқая көсілген, бұл күнде жиеннің анасы. Ол кім?
Жауабы: Анаң
Біз үшін ең қымбатты, ең ардақты адам кім?
Жауабы: Ана
6–7) Әке туралы
Өзі салмақты, байсалды, бос уақытын балалармен өткізгенді жақсы көреді, циркке және басқа да жерлерге апарады, отбасының қорғаушысы әрі сақтаушысы. Ол кім?
Жауабы: Әке
Атаңның баласы, кей кезде таласып, қаласың әжеге. Білгенің асады кәдеге. Ол кім?
Жауабы: Әкең
8–9) Әже туралы
Өте мейірімді, ақ шашты, дәмді тағамдар мен тәтті бауырсақ пісіреді, жылы қолғап пен шұлық тоқиды, ұйықтар алдында ән немесе ертегі айтып береді. Бұл кім?
Жауабы: Әже
Аймалайды «күнім» деп, мейірімді жүзі күлімдеп. «Тәтті-ақ» дейді немере, бал шырындай үнің деп. Ол кім?
Жауабы: Әжең
Суретпен жұмыс және бекіту
Оқушылар суретке сүйене отырып, «бақыт» туралы ойларын айтады және қорытынды жасайды.
«Сөздерді аяқта» ойыны
- Әркімнің ...
- «Бақыт» сөзін тіркестіріп айт: ...
- Бақыт деген ...
Бақыт деген немене?
Айтшы білсең егер де,
Бақыт деген немене?
Бақыт деген, шырағым,
Мынау әсем тұрағың.
Ну ормандар, гүл бағы,
Күннің күліп тұрғаны.
Бақыт — гүлі далаңның,
Алақаны анаңның,
«Ботам» деуі әжеңнің,
Тыныштығы әлемнің.
Қайда бақыт мекені,
Қалай оған жетеді?
Адал еңбек етесің —
Сонда ғана жетесің.
Үй тапсырмасы және бағалау
Үй тапсырмасы
- «Балалардың бақыты» өлеңін мәнерлеп оқу.
- «Отбасы бақыты» тақырыбында әңгімелеу (шағын мәтін құрастыру).
Бағалау
Оқушылардың сабаққа қатысуы, сұрақтарға жауап беруі, өлеңді түсініп оқуы және шығармашылық тапсырмаларды орындауы бойынша білімдері бағаланады.
Назарда
Ойдың дәлдігі, тіл байлығы, мәнерлеп оқу дағдысы, топ/жұппен жұмыс мәдениеті.