Қазақ тілі мен әдебиеті пәндері мұғалімдерінің аудандық семинарында Сөз өнері факультатив жұмысы бойынша көрсетілетін іс - тәжірибе бағдарламасыЖас ұрпаққа білім мен тәрбие беру үрдісі үнемі жетілдіруді, дамытуды талап етеді
Аудандық семинардағы іс-тәжірибе бағдарламасы: “Сөз өнері” факультативі
Қазақ тілі мен әдебиеті пәндері мұғалімдерінің аудандық семинарында “Сөз өнері” факультативі бойынша көрсетілетін іс-тәжірибе бағдарламасы ұсынылады. Жас ұрпаққа білім мен тәрбие беру үдерісі үнемі жетілдіруді, дамытуды талап етеді. Бүгінгі шәкірт — ертеңгі іскер тұлға. Сондықтан оқушы мектеп қабырғасында таным көкжиегі кең, сөйлеу мәдениеті жоғары, өз ойын сенімді де жігерлі, шешен тілмен жеткізе алатын әрі көпшілікті сөзіне ұйыта білетін дағдыларға бейімделіп тәрбиеленуі тиіс.
Бағдарламаның басты бағыты
Осы мақсатта бағдарламада оқушылардың ойлауын, тіл шеберлігін, сауаттылығын және шығармашылық қабілетін арттыратын, сөз саптауды ұштайтын, тіл ұстартуды көздейтін жұмыс түрлері іріктелді.
Оқып-үйренудің міндеттері
- Ойды айқын, көркем, бейнелі жеткізуге үйрету; сөз өнерін меңгеру жолдарын ұғындыру.
- Сөздің көркемдеуіш құралдарын ұтымды пайдалануға дағдыландыру.
- Шешен сөйлеуге ынталандыру және жүйелі ой айтуға бағыттау.
- Көркем туындылардағы астарлы мағына мен тереңдікті түсінуге жетелеу.
- Көркем шығармаларға тілдік талдау жасауға үйрету.
- Әдеби талдау арқылы көркемдік танымды кеңейту, ғибрат алып оқуға баулу.
- Шығармашылыққа баулу, жеке тілдік стиль қалыптастыруға ықпал ету.
Күтілетін нәтиже
“Сөз өнері” факультативі жоспарына сәйкес өтілетін тақырыптарды толық меңгерту нәтижесінде оқушының астарлы ойды түсіну қабілеті ұшталады; ойын жүйелі жеткізу дағдысы қалыптасады; сөз сазына зер салу мәдениеті дамиды; өз шеберлігі мен кемшілігін аңғара білуі артады; жазба тіл шеберлігі орнығып, айшықты сөйлеуге бейім тұлға тәрбиеленеді.
Қамтылатын аудитория және мазмұн өзегі
Бағдарлама жалпы орта білім беретін мектептің жаратылыстану бағдарлы сыныптарына арналған. Факультатив сабақтары барысында әдебиеттің тектері — поэзия, проза және драма — кеңінен қарастырылып, олардың жүйелілігіне ерекше мән беріледі.
Сөз машығын, ой желісін және тіл шеберлігінің қыр-сырын жетік меңгерген оқушы ғана рухани жан дүниесі бай, тұлғалық әлеуеті жоғары азамат болып қалыптасатыны анық.
6–7-сынып оқушыларымен жүргізілген жұмыс нәтижелері
Ендігі кезекте осы бағдарлама аясында білім алып жатқан 6–7-сынып оқушыларынан құралған топ бойынша жұмыс нәтижелеріне тоқталамыз.
Поэзия бағыты: жыраулар мұрасы
“Түбін білмеген — түгін білмейді” деген аталы сөзді бағдар ете отырып, біз ең алдымен жыраулар поэзиясына назар аударамыз. Бұқар жырау, Тілек, Керейхан, Жанбота секілді жыраулар халыққа ақыл-өсиетін, нақыл сөздерін толғаулар арқылы жеткізді. Бұл мұра — баға жетпес қазына.
Жыраулар поэзиясын оқығаннан кейінгі шығармашылық жұмыстардың ішінде сәтті шыққан толғауды 6-сынып оқушысы Шәйкен Ермахан оқып береді. Ол өткен жылы облыстық жас ақындар мүшәйрасына қатысып, осы толғауымен Қазтуған атындағы арнайы жүлдені жеңіп алған.
Проза бағыты: би-шешен сөзі және қазіргі қазақ прозасы
Проза тақырыптарын оқытуда би-шешендердің тапқыр, мәнді сөздері кеңінен қамтылады. Сонымен қатар қазіргі қазақ прозасының көрнекті өкілдері — Оралхан Бөкей мен Әбіш Кекілбаев шығармаларынан үзінділер алынып, мәтінді мәнерлеп оқу және монолог оқу дағдысына ерекше назар аударылады.
Қорытынды ұстаным
Факультативтің өзегі — оқушының тілдік тұлғасын дамыту: сөзді дәл таңдау, ойды жүйелі құру, көркем мәтінді терең түсіну және шығармашылықпен жауап беру. Осы бағыттағы үздіксіз жұмыс оқушыны мәдениетті сөйлейтін, сауатты жазатын, пікірін сенімді жеткізетін тұлға ретінде қалыптастырады.