Қазақша рефераттар

Бүгінгі Тәуелсіздік шежіресі тақырыбындағы тәрбие сағатымызға қош келдіңіздер

Тәрбие сағаты

Тәуелсіздік шежіресі

Бұл танымдық тәрбие сағаты оқушылардың тарихи жадысын жаңғыртып, ұлттық сана-сезімін күшейтуге және бүгінгі Қазақстанның құндылықтарын түсінуге бағытталған.

Мақсаттар

  • Қазақстанның өткенін және бүгінін салыстыра отырып, елдің даму тарихы туралы танымды қалыптастыру; ұлттық сана-сезім мен саяси сауаттылықты ояту.
  • Әр оқушының Қазақстанның болашағына үлес қоса алатын тұлға екенін ұғындыру; саналы тәртіп пен сапалы білімге дұрыс көзқарас қалыптастыру; жауапкершілік сезімін нығайту.
  • Ізденімпаздық қасиеттерді дамыту, тарихи оқиғаларға қызығушылық ояту.

Форматы

Түрі
Танымдық тәрбие сағаты
Әдісі
Интерактивті әдіс
Көрнекіліктер
Интерактивті тақта, слайдтар, газет-журналдар және т.б.

Негізгі ой

Тәуелсіздік — оңай келген құндылық емес. Ол сан ғасырлық күрес, батырлардың ерлігі, халықтың бірлігі және Желтоқсан құрбандарының қайсар рухы арқылы орнықты.

Еске алу

Желтоқсан оқиғасында қаза тапқан жастарды 1 минут үнсіздікпен еске алу ұсынылады.

Өту барысы: жоспар

  1. I. Ұйымдастыру. Кіріспе сөз

    Тәуелсіздіктің тарихи бағасын түсіндіру, тағзым және ойға шақыру.

  2. II. Қазақстан қандай мемлекет? (топтастыру)

    Негізгі сипаттарды бірлесе анықтау: демократиялық, зайырлы, құқықтық, көпұлтты, әлеуметтік, біртұтас.

  3. III. “Ой додасы”: Қазақстан — кеше, бүгін, ертең

    • Кеше: өткен тарихқа шолу
    • Бүгін: “Біз кімбіз?” (таңбалау), “Елдің жастарға жасауы”
    • Ертең: “Болашақ біздің көзімізбен” (ойтолғау, сурет, өлең, шығарма және т.б.)

  4. IV. “Даналар деген екен…”

    Тәуелсіз ел туралы афоризмдер, даналық сөздер, мақал-мәтелдер.

  5. V. Түйін. Әнұран

    Қорытынды ой, ортақ жауапкершілік және патриоттық рух.

Кіріспе сөз (мұғалім сөзі)

Құрметті ата-аналар мен ұстаздар! Бүгінгі “Тәуелсіздік шежіресі” тақырыбындағы тәрбие сағатымызға қош келдіңіздер.

Тәуелсіздік бізге оңай келген жоқ. Сан ғасыр бойы ата-бабамыз аңсаған арманы — елдің тәуелсіздігі — батырларымыздың ерлігімен, халқымыздың табандылығымен, сондай-ақ Желтоқсан оқиғасында қыршынынан қиылған қазақ қыздары мен ұлдарының қаны мен жанқиярлығымен бекіді.

Әрбір қазақ баласы өз елінің тәуелсіздік шежіресін, тарихын білуге тиіс. Кейде қайғылы, шерлі; кейде айбынды, рухты тарихымыздағы әрбір оқиға — азаттыққа бастар қадам еді. Сол қадамдардың ішіндегі ең ірілерінің бірі — Желтоқсан оқиғасы.

Үнсіздік минуты

Желтоқсанда құрбан болған жастарымызды 1 минут үнсіздікпен еске алайық.

Жүргізушілер сөзі

1-жүргізуші (Назым)

Армысыздар, құрметті ата-аналар мен ұстаздар!

Осыдан 21 жыл бұрын, яғни 1991 жылы 16 желтоқсанда Қазақстан ғасырлар бойы армандаған мемлекеттік тәуелсіздігін жариялады. Бұл — қазақ ұлты тарихындағы ең қастерлі мерекелердің бірі.

2-жүргізуші (Нұрсұлтан)

Ассалаумағалейкум, құрметті қауым! Ел тәуелсіздігінің мерейлі мерекесі құтты болсын!

Бүгін біз “Ой додасы” арқылы Қазақстанның кеше, бүгін, ертең бейнесін талқылаймыз.

II. Қазақстан қандай мемлекет? (топтастыру)

Оқушылардың жауаптары негізінде Қазақстанның сипаты төмендегідей қорытындыланады:

демократиялық зайырлы құқықтық көпұлтты әлеуметтік біртұтас

III. “Ой додасы”: Қазақстан — кеше…

Өлең жолдары
Тәуелсіздік бізге оңай келген жоқ,
Жұртым менің не қиындық көрмеді?!
Жылап тұрып аналарым бұл жолда,
Сан перзентін қара жерге жерледі.

Тарихқа көзқарас (Шолпан)

“Құс ұясыз болмайды, адам Отансыз болмайды.” Менің Отаным — Каспийден Алтайға дейін созылған қасиетті өлке, Қазақстан. Қазақстан — тәуелсіз, азат ел.

Тәуелсіздік жолында халқымыз азапты да, аштықты да, сұм соғысты да бастан өткерді. Әсіресе ХХ ғасыр қазақ халқы үшін ауыр әрі қасіретке толы кезеңдермен есте қалды: 1916 жылғы көтеріліс, 1928–1932 жылдардағы аштық, Ұлы Отан соғысы, 1986 жылғы Желтоқсан оқиғасы.

Бұл оқиғалардың бәрі қазақ жеріне ауыр жара салды. Біз оны ұмытпаймыз, өйткені бұл — тарих.

1) Жоңғар шапқыншылығы

Ақбаян

XVII ғасырдың соңы мен XVIII ғасырдың басында Қазақ хандығы ішкі және сыртқы ауыр жағдайға тап болды. Алтайдан Атырауға дейінгі кең далада өмір сүрген қазақ халқы географиялық ерекшелікке байланысты үш жүзге бөлінді.

Әскери-феодалдық шонжарлар арасындағы ішкі тартыс күшейіп, ел бірлігі әлсіреді. Осы тұста қазақ-жоңғар қатынастары шиеленісіп, жоңғарлар үздіксіз шабуыл жасады. Жоңғарлардың қазақ жеріне енуі XV ғасырдан басталғаны айтылады.

1718 жылы Тәуке хан қайтыс болғаннан кейін елді бір орталыққа бағындыру ісі жүзеге аспай, Қазақ хандығы дағдарысқа ұшырады. Тәукенің орнына отырған Болат ханның беделі әлсіз болды. Жүздерді билеген хандар дербестеніп, саяси бытыраңқылық күшейді: Орта жүзді Сәмеке хан, Ұлы жүзді Жолбарыс хан, Кіші жүзді Әбілхайыр хан басқарды.

Дәйексөз (Ш. Уәлиханов)

“XVIII ғасырдың алғашқы он жылдығы қазақ халқының өмірінде қасіретті кезең болды. Жоңғарлар, Еділ қалмақтары, Жайық казактары мен башқұрттар жан-жақтан қазақ ұлыстарын ойрандады.”

2) “Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама” және ашаршылық

Аяу

1723 жыл жұтпен тұспа-тұс келіп, ел әлсіреген шақта жоңғарлар тосыннан шабуыл жасады. Мәліметтерде шапқыншы әскер саны 70 мыңнан асқаны айтылады. Жоңғарлар жеті бағытпен қазақ жеріне кірді.

Ұлы жүз бен Орта жүздің бір бөлігі Самарқанд пен Бұқараға, Кіші жүздің елі Хиуаға қарай босып, тағы бір бөлігі Алакөл маңына паналаған. 1723–1727 жылдар аралығы қазақ тарихында “Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама” деген атпен қалды.

Бұл нәубет халықты аштық пен қайыршылыққа ұшыратып, мыңдаған адамның қырылуына, елдің тоз-тоз болуына әкелді. Ауылдар күйреп, мал-мүлік талан-таражға түсті, қалалар жау қолында қалып, қиратылды.

“Елім-ай” — зарлы естелік

Сол ауыр жылдардың өшпес белгісі — “Елім-ай” зары. Ән мәтіні мен әуенін ақын әрі жауынгер Қожаберген жырау шығарған деген пікір бар.

Қаратаудың басынан көш келеді,
Көшкен сайын бір тайлақ бос келеді.
Ел-жұртынан айырылған жаман екен,
Екі көзден мөлтілдеп жас келеді.

Кей деректерде халықтың үштен екі бөлігі қырғынға ұшырағаны айтылады. Тірі қалғандар алым-салықтың ауыртпалығын көрді, ел жан сақтау үшін батысқа қарай ауа көшті. “Қайың сауған” деген тіркес те аштық жылдарының қасіретті шындығынан қалған.

Осы күйзеліс қазақ қоғамын әлсіретіп, кейінгі отарлық кезеңдердің алғышарттарын күшейтті.

Ой түйін

Тәуелсіздік тарихы — қасірет пен қайсарлықтың, жоғалтулар мен жаңғырудың шежіресі. Өткенді білу — бүгінгі бейбіт өмірдің бағасын түсіну, ал болашаққа сенім — ел алдындағы жауапкершілікті сезіну.