Достар үшін аянбай, Шын пейілмен көмекке
Сабақ туралы қысқаша мәлімет
Тақырыбы
«Айсұлу мен ержүрек Батыр» ертегісі (ашық сабақ)
Сабақ түрі
Саяхат сабақ
Мақсаты
- Балаларды мейірімділікке, адалдыққа және достыққа тәрбиелеу.
- Үлкенге құрмет, кішіге қамқор болу дағдыларын бекіту.
- Әдепті сөздерді жиі қолдануға үйрету.
- Топпен бірлесіп жұмыс істеуге баулу.
Автор
Алматы облысы, Ақсу ауданы, Қызылағаш ауылы, «Нұршуақ» балабақшасының әдіскер-психологі — Мукушева Махаббат Жұмашевна.
Сабақтың барысы: ертегі арқылы саяхат
Кіріспе: тыңдаушыны ертегіге тарту
Мұғалім қонақтармен амандасып, мектепалды даярлықтағы «Қуаныш» тобы дайындаған «Айсұлу мен ержүрек Батыр» ертегісін ұсынады.
Балаларға бүгінгі ертегінің тақырыбы — достық пен ерлік екені айтылады. Ертегі барысында мұғалімге балалардың көмегі қажет болатыны ескертіледі.
Сұрақ:
«Маған көмектесесіңдер ме?»
Балалардың жауабы: «Жарайды, көмекке әрқашан дайынбыз.»
Ертегінің басталуы: Айсұлу мен Батырдың достығы
Ерте, ерте, ертеде бір сұлу қыз өмір сүріпті. Оның «ай десе аузы, күн десе көзі бар» екен. Ол Батыр атты ержүрек балаға адал дос болыпты. Екеуі бір-бірінен айырылмастай тату жүреді.
Бір күні алай-дүлей жел тұрып, жаңбыр жауады. Сол дүрбелеңде ауылға адасып жалмауыз кемпір келіп, Айсұлуды ұрлап әкетеді.
Батыр Айсұлуды іздеп таба алмай, сұрастыра келе оны жалмауыз кемпір алып кеткенін біледі де, қызды құтқаруға бел буады.
Дана сөз: «Жалғыз ағаш — орман емес.»
Балаларға сұрақ қойылады: «Батырды жалғыз өзіне алыс орманға жібереміз бе? Әлде бірге көмектесеміз бе?»
Сергіту сәті: «Ауа райы» жаттығуы
Жолға шығар алдында балалар денені сергітіп алады: дөңгелек үстелде бір-бірінің арқасына қарап отырып, қимыл арқылы табиғат көріністерін бейнелейді.
- Күн шықты: саусақпен күн бейнесін салу.
- Бұлт торлады: бұлтты саусақ қимылымен көрсету.
- Жел соқты: бес саусақты ары-бері жылжыту.
- Жаңбыр жауды: саусақ ұшымен тамшылату.
- Кемпірқосақ шықты: жеті сызық сызып, бірге санау.
Нәтиже: балалар күш жинап, саяхатқа дайын болады.
1-кедергі: Өзен — әдептілік туралы еске салу
Балалар су ағысының дыбысын тыңдап, оның өзен екенін табады. Өзенмен амандасып, жол сұрайды.
Өзеннің өтініші:
«Мен әдептілік сөздерін ұмытып қалыппын. Еске түсіріп бересіңдер ме?»
Ойын-жаттығу: әдеп ережелері (өлең жолдары)
Ерболат
Құр бекерге қылтима,
Болмашыға бұртима.
Саусағыңды сормағын,
Салдыр-салақ болмағын.
Бекжан
Салма аузыңа инені,
Жұлма үзіп түймені.
Сыйлап үлкен кісіні,
Қамқорлыққа ал кішіні.
Амангүл
Тұрып ерте күн көзін,
Төсегіңді жина өзің.
Дәнәр
Өзің жасап ісіңді,
Тазалап жүр тісіңді!
Ашуланбай долданып,
Жауап бергін ойланып.
Өзеннің жауабы: «Жарайсыңдар! Сендер ақылды да адал достар екенсіңдер.»
Өзен балаларға жол көрсетеді, балалар алғыс айтып қоштасады.
2-кедергі: Жаңбыр — мақал-мәтелдер сайысы
Келесі дыбыс — жаңбыр мен күннің күркіреуі. Балалар дыбысты танып, жаңбырмен амандасып, жол сұрайды.
Жаңбырдың өтініші:
«Маған қазақтың мақал-мәтелдерін үйретіп кетсеңдер, тамаша болар еді.»
Мақал-мәтелдер
- 1. Аққуды атпа, досыңды сатпа.
- 2. Дос — доссыз өмір бос.
- 3. Досы көпті жау алмайды, ақылы көпті дау алмайды.
- 4. Жаңадан дос тапсаң да, ескі досты ұмытпа.
- 5. Ауылым — алтын бесігім.
- 6. Ырыс алды — ынтымақ.
- 7. Оқы да біл, ойна да күл.
- 8. Оқу түбі — тоқу.
- 9. Не ексең, соны орасың.
- 10. Ел жаусыз болмас, жер таусыз болмас.
Жаңбырдың жауабы: балаларға алғысын айтып, жол көрсетеді.
Балалар қоштасып, саяхатын жалғастырады.
Соңғы белгі: Айсұлудың дауысы
Жол үстінде балалар қазақша ән айтып тұрған қыздың дауысын естиді. Олар бір ауыздан бұл Айсұлудың дауысы екенін таниды.
Соңғы кедергі ретінде орман ішіндегі жалмауыз кемпірдің үйі көрсетіледі.
Шешім: ұлттық ойын арқылы татулыққа келу
Балалар үйге жақындағанда, жалмауыз кемпір шығып олардың адал достық танытып, жолда кездескен кейіпкерлерге көмектескенін атап өтеді.
Кемпірдің ұсынысы:
«Қазақтың ұлттық ойыны — арқан тартуды ойнайық. Сендер ойнасаңдар, мен Айсұлуды қайтарып беремін.»
Ойын ойналған соң, Айсұлу босатылады. Батыр мен Айсұлу қайта табысып, достықтың қадірін түсінеді.
Қорытынды: ерлік — біреуге қол ұшын беру
Мұғалім балаларға ризашылығын білдіреді: олар Батырға да, Айсұлуға да көмектесіп, адал достық пен бірлік қандай маңызды екенін дәлелдеді.
Сабақ соңында балалар өздерінің қандай «ерлік» жасағанын — яғни досына қолдау көрсетіп, жақсылыққа үлес қосқанын — еске түсіріп, бір-біріне алғыс айтады.
Хор
Ризамыз біз бүгінге,
Ризамыз біз қазірге.
Ақылды да керемет.
Достар үшін аянбай,
Шын пейілмен көмекке.