Жүгіру - ол қарқынды қозғалыс екені бәрімізге мәлім, ол ежелден келе жатырған сайыстар мен спорт түрлеріне жатады
Жүгіру: спорт, дене шынықтыру және аэробика арасындағы айырмашылық
Жүгіру — қарқынды қозғалысқа негізделген, ежелден келе жатқан жарыстар мен спорт түрлерінің бірі. Көпшілік үшін ол, ең алдымен, дене шынықтырудың қолжетімді әрі қызықты жолы. Дегенмен жүгірудің кез келген түрін бірдей «аэробика» деп қарастыру дұрыс емес: тек белгілі бір қарқын мен ұзақтыққа сай келетін жүгіру ғана аэробты жүктемеге жатады.
Қай жүгіру «аэробика», ал қайсысы емес?
Спорттық жарыстардағы жүгіру түрлері — спринт, эстафета, қысқа және орташа қашықтықтар — көбіне аэробты емес жүктемеге жақын. Ал аэробты жүгіруге, әдетте, шамамен 10 км және марафон тәрізді ұзақ қашықтықтар жатады.
Дене шынықтыру мақсатында ең жиі ұсынылатын нұсқа — ұзақ әрі баяу джогинг (орысша «трусца»). Ал жылдам жүгіруді «дене шынықтыру үшін ең дұрыс тәсіл» деп айту қиын: ол көп жағдайда аэробты аймақтан шығып кетеді және жүктемені бақылауды күрделендіреді.
«Тез» және «баяу» деген ұғымдар салыстырмалы: бір адамға жай көрінетін қарқын, басқа адамға жоғары жүктеме болуы мүмкін. Сондықтан жүгіруде ең маңыздысы — қарқын мен көлемді өз жағдайыңызға қарай реттеу.
Жыл бойы қолжетімді спорт
Жүгірудің үлкен артықшылықтарының бірі — оны жылдың кез келген мезгілінде жасауға болады. Шаңғы немесе велосипедпен салыстырғанда, арнайы маусымға тәуелділігі төмен. Тек ауа райына сай киіну жеткілікті.
Кейбір әуесқойлар қыста да жеңіл киіммен жүгіріп жүреді. Ал көпшілік үшін ыңғайлы, жылы киім мен қарапайым аяқ киімнің өзі жеткілікті. Әрине, арнайы кроссовка мен спорттық киім қозғалысты жеңілдетіп, өзіңізді еркін сезінуге көмектеседі.
Аяқ киім туралы: кроссовка, жалаң аяқ және ерекше мысалдар
Жалаң аяқ жүгіру де мүмкін. Бұған әйгілі мысал — Абебе Бикила: ол жалаң аяқ жүгіріп, Олимпиадалық марафонда жеңіске жеткен. Бұл «ежелгі заманның аңызы» емес — салыстырмалы түрде жақын өткен ғасырдағы тарихи оқиға.
Демек, ең бастысы — аяқтың қозғалысына кедергі келтірмейтін, қауіпсіз әрі ыңғайлы нұсқаны табу. Ал биік өкше немесе платформа сияқты аяқ киіммен жүгіру қауіпті: тепе-теңдік бұзылады, табан мен тізеге түсетін жүктеме артады. Дегенмен саябақта биік, жуандау өкшелі аяқ киіммен баяу жүгіріп бара жатқан адамдарды кездестіруге болады — сырт көзге бұл өте ерекше көрініс.
Танымал спортшылардың тәжірибесінен
Кросс-жаттығуларда атақты боксшы Кассиус Клей (Мухаммед Али) де көлемдірек аяқ киіммен жүгіргені айтылады. Бұл оның рингте жеңіл қимылдап, «билеп жүргендей» қозғалуына ықпал еткен болуы мүмкін. Кейін оның денсаулығында қиындықтар болғаны белгілі, бірақ оны тікелей жүгірумен байланыстыруға негіз жоқ.
Қай жерде жүгірген дұрыс?
Егер физикалық дайындығыңыз қалыпты болса, жүгіруді әртүрлі жерде жасауға болады: құмда, тауда, ойлы-қырлы жерде. Кейбіреулер қосымша салмақпен жаттығады. Мұның бәрі жүктемені түрлендіріп, бұлшықет жұмысының сипатын өзгертуге көмектеседі.
Жүгірудің басты ерекшелігі — жүктемені басқару
Жүгірудің тиімді жағы — қарқын мен жүктеме көлемін оңай реттеуге болады. Көп жағдайда жүгіру велосипед тебу, жүзу немесе шаңғы тебуге қарағанда қарапайым ұйымдастырылады: арнайы орын немесе құрал-жабдық міндетті емес.
Техника: бәріне бірдей ереже жоқ
Көп жүгірушіні жүгіру техникасы қызықтырады. Мамандардың айтуынша, техникаға баға бергенде әр адамның физиологиялық және конституциялық ерекшеліктерін ескеру керек. Сонымен қатар техника жылдамдыққа да тәуелді: жылдамдық артқан сайын қозғалыс үлгісі өзгереді, баяу қарқында басқа сипатқа ауысады.
Неге балалардың қозғалысы «табиғи» көрінеді?
Кейбір мамандар жүгіру техникасын түсіндіруде дені сау балалардың қозғалысына назар аударуды ұсынады. Өйткені ересектермен салыстырғанда, олар әлі күнделікті өмірдің «өркениеттік» дағдыларымен табиғи қозғалысты толық жоғалтып үлгермейді. Шартты түрде айтқанда, олар асыл тұқымды жылқы секілді қозғалысқа бейімділікті ерте жастан-ақ көрсетеді.
Егер табиғи қозғалыс дағдылары қолданылмаса, қимыл-қозғалыс аппараты, жүйке жүйесі және қан тамыр жүйесінің тиімді жұмысы әлсірей бастайды. Мұндайда ешбір бағдарлама «орнына келтіруді» бір күнде қамтамасыз етпейді — қозғалыс тұрақты әдетке айналғанда ғана ағза толыққанды жұмыс істейді.
Қорытынды: жүгіру — қолжетімді, икемді және тиімді жаттығу. Ең маңыздысы — қарқынды өз деңгейіңізге сай таңдап, қауіпсіздік пен тұрақтылықты ұмытпау.