Қазақша рефераттар

Қай құстың дыбысы

Құстар – біздің досымыз

Бұл сабақтың мазмұны балаларға құстар туралы түсінік беріп, табиғатты аялауға және құстарды қорғауға баулуға бағытталған. Құстардың тіршілігі, пайдасы, түрлері және оларға қатысты ұлттық таным да қамтылады.

Мақсаты

  • Құстардың тіршілігі мен пайдасы туралы түсіндіру.
  • Балалардың белсенділігін, қызығушылығын, сөздік қорын және ой-өрісін дамыту.
  • Құстарды қорғауға, қамқор болуға және табиғатты сүюге тәрбиелеу.

Көрнекіліктер

  • «Құстар – біздің досымыз» бұрышы.
  • Құстар туралы буклеттер, альбомдар, плакаттар.
  • Құстардың дыбысы жазылған аудиожазба.
  • «Табиғат» тақырыбындағы сызба/кесте.

Әдіс-тәсілдер

  • Сұрақ-жауап, ойын, түсіндіру, көрнекілік.
  • Сабақ түрі: аралас сабақ.
  • Пәнаралық байланыс: ән, бейнелеу өнері, тіл дамыту.

Сабақтың барысы

1) Ұйымдастыру және психологиялық сәт

Сабақ сұрақ-жауап арқылы басталып, балалардың табиғат туралы бастапқы түсінігі анықталады.

  • Табиғат дегеніміз не? Ол нешеге бөлінеді?
  • Өлі табиғатқа нелер жатады?
  • Тірі табиғатқа нелер жатады?
  • Табиғат құбылыстарына нелер жатады?

2) «Табиғат» сызбасымен жұмыс

Өлі табиғат

Жер, су, топырақ, ауа, күн, жұлдыз.

Тірі табиғат

  • Адамдар
  • Өсімдіктер: ағаштар, бұталар, шөптер
  • Жануарлар: сүтқоректілер, құстар, бунақденелілер, жәндіктер

3) «Кім жылдам?» ойыны (топтық жұмыс)

Балалар екі топқа бөлініп, өсімдіктер мен жануарлар туралы білімдерін жарыс түрінде көрсетеді. Белсенді жауап берген оқушылар ынталандыру сыйлықтарымен марапатталады.

Тапсырмалар

  • Жеміс ағаштарын ата.
  • Көкөністерді ата.
  • Үй жануарларын ата.
  • Жемістерді ата.

Бағалау

Жауаптың толықтығы, жылдамдығы және ұқыпты жеткізілуі ескеріледі.

Жаңа тақырыпқа кіріспе

Сөзжұмбақ және жұмбақтар

Тақтадағы жұмбақтарды шешу арқылы сабақ тақырыбы ашылады.

  1. 1) Түгі қара мамықтай, төсі ақ сыр жаққандай. Ұшса оқтай зулайды, көктен жұлдыз аққандай.
  2. 2) Тал басында, түндіксіз отау.
  3. 3) Өзі сақ, өзі ұсақ, шықылдап тынбайды. Құйрығы ұзын, өзі ала. Бұл қандай құс?
  4. 4) Орманда жоғары ағашқа қонады. Тұмсығын балға қып «тоқ-тоқ» соғады.
  5. 5) Ақ сарайды талқандап, шықты біреу таландап.
  6. 6) Биікке салған ағаш үй — сол ғой оның мекені. Жаздай сайран салып-ақ, қыста алысқа кетеді.

Шешулері

Қарлығаш, ұя, сауысқан, тоқылдақ, балапан, қараторғай.

Сөзжұмбақтың шешуі: Құстар.

Құстар туралы түсіндіру

Құстар — тірі табиғатқа жататын жануарлардың ең маңызды топтарының бірі. Олардың түрі өте көп және оларды екі топқа бөлуге болады: жабайы құстар және үй құстары.

Жабайы құстар

Табиғатта өз бетінше тіршілік етеді. Бір жерден екінші жерге ұшып-қонып жүріп, қорегін тауып, ұя салып, ұрпақ өрбітеді.

Үй құстары

Адам баптап өсіреді. Еті, жұмыртқасы, жүні мен мамығы тұрмыста кеңінен пайдаланылады.

Ортақ белгілері

  • Қанаты, мамығы және тұмсығы болады.
  • Жұмыртқалайды, балапан басады.
  • Көпшілігі ұша алады.

Айырмашылықтары

Дене көлемі, пішіні, тұмсығы, түсі, дауысы және тіршілік ету ортасы бір-біріне ұқсамайды.

Құстардың табиғатқа пайдасы

Құстар ағаштар мен өсімдіктерді зиянкес жәндіктерден тазартып, табиғаттың тепе-теңдігін сақтауға көмектеседі.

Тәжірибелік бөлім: ойындар, сұрақтар, сергіту

Ойын: «Қай құстың дыбысы?»

Аудиожазбадағы құстардың дауысын тыңдап, қай құс екенін табу.

Сұрақ-жауап

  • Құстар немен қоректенеді?
  • Біздің өңірде қандай құстар қыстап қалады?

Сергіту сәті

«Ұшты-ұшты» ойыны және «Шөп-шөп, шөжелерім» әнін тыңдау арқылы көңіл-күй көтеріп, сабақ ырғағын жаңғырту.

«Құстар – біздің досымыз» бұрышы және ұлттық таным

Бұрыш мазмұны

Бұрышта құстарға қатысты буклеттер, альбомдар, плакаттар, қанатты сөздер, сондай-ақ ою-өрнектердегі құс бейнелері ұсынылады. Бұл материалдар балалардың қызығушылығын арттырып, көрнекі түрде білімін толықтырады.

Қазақ халқының құсқа құрметі

Қазақ халқы ежелден құстарды қастерлеп, жақсы көрген адамын құсқа теңеу арқылы ықыласын білдірген: саңлақ ұлдарын — сұңқарға, әдемі ән айтқан әншілерді — бұлбұлға, сұлу қыздарын — аққуға теңеген.

Ситуациялық сұрақтар: құстарды қорғау мәдениеті

1-сұрақ

Егер орманда жүрген балалар құстардың ұясындағы жұмыртқаны алып кетпек болса, сен оларға не айтар едің?

2-сұрақ

Егер ұядан балапан жерге түсіп кетсе, сен қалай әрекет етер едің?

Негізгі ой

Құс ұясын қорғау — табиғатты қорғаудың маңызды бөлігі. Әр бала өз әрекетінің салдарын түсініп, жан-жануарға зиян келтірмеуге дағдылануы қажет.

Сабақты бекіту

Тыйым сөздер

  • Аққуды атуға болмайды.
  • Құстың ұясын бұзуға болмайды.

Қайталау сұрақтары

  • Құстардың қандай пайдасы бар?
  • Құстар туралы қандай тақпақ білесің?

Мақал-мәтелдер

  • Бұрап қойған сағаттай, айқайлайды таң атпай.
  • Ерді талап ұшырар, құсты қанат ұшырар.

Қорытынды

Сабақ соңында белсенді қатысқан балалар мадақталып, ынталандыру сыйлықтарымен марапатталады. Негізгі мақсат — құстарды қорғау мәдениетін қалыптастыру және табиғатқа жанашыр көзқарасты күшейту.