Қазақ хрестоматиясы Сабақтың мақсаты
Қарағанды облысы, Қарқаралы қаласы, академик О. А. Жәутіков атындағы №1 қазақ орта мектебі
Қазақ тілі мен әдебиеті пәндерінің мұғалімі: Асанова Индира Мукаевна
Сабақ тақырыбы
Ыбырай Алтынсариннің өмірі мен ағартушылық қызметі. «Қазақ хрестоматиясы».
Сабақтың мақсаты
Білімділік
Ыбырай Алтынсариннің ағартушылық қызметі мен шығармаларының мәнін меңгерту; мазмұнына терең бойлату; өлеңдеріне жан-жақты талдау жасай отырып, тақырыптық-идеялық өзегін ашу.
Дамытушылық
Оқушылардың ауызша және жазбаша тіл мәдениетін қалыптастыру; шығарманың мазмұнын аша білу қабілетін дамыту.
Тәрбиелік
Әдебиетке сүйіспеншілікті оята отырып, еңбекқорлыққа, табиғатты қорғауға, елжандылыққа және ұқыптылыққа тәрбиелеу.
Сабақтың ресурстары мен ұйымдастыру форматы
Көрнекіліктер
- Суреттер
- Ыбырайдың шығармалар жинағы
- Баспасөз материалдары
Әдіс-тәсілдер
- Сұрақ-жауап
- Түсіндіру
- Талдау
Пәнаралық байланыс
Тарих, география.
Сабақтың сипаттамасы
- Түрі:
- дәстүрлі сабақ
- Типі:
- жаңа материалды меңгерту
Сабақтың барысы
1) Ұйымдастыру кезеңі
- Оқушылардың назарын сабаққа аудару.
- Оқу құралдарын түгендеу.
2) Үй тапсырмасын тексеру
Өткен тақырып бойынша сұрақтар қою, жауаптарды нақтылау және толықтыру.
3) Жаңа сабақ
Ыбырай Алтынсарин кім? Ол — ақын, ағартушы, педагог, жазушы, оқулық авторы, ғұлама және шағын әңгіме жанрының шебері.
Белсендіру сұрақтары
- Оқушылардан Ыбырайдың өмір жолы туралы білетіндерін сұрау, деректерді толықтыру.
- Әңгімелері мен өлеңдерін еске түсіріп, мазмұнын айтқызу.
- Балқожа би туралы мәлімет беру.
Өмір жолына шолу
Ыбырай Алтынсариннің өмірі мен қызметі оның негізгі миссиясымен тығыз байланысты: халықты білімге шақыру, оқу-ағарту ісін ілгерілету және оқулық жазу. Бұл сабақта әсіресе оқулық авторы ретіндегі еңбегі мен «Қазақ хрестоматиясы» аясындағы тақырыптар қамтылады.
«Қазақ хрестоматиясы»: құрылымы мен мазмұн бағыттары
Хрестоматия бөлімдері
- Балалар өмірінен алынған әңгімелер (көбі орыс хрестоматияларынан, әсіресе И. Паульсоннан алынған).
- Әртүрлі жинақтардағы адамдар өмірінен алынған әңгімелер.
- Қазақ ақындарының таңдаулы өлең-жырларынан үзінділер.
- Қазақ мақал-мәтелдері.
Негізгі тақырыптық арналар
- Білімге шақыру: «Кел, балалар, оқылық!», «Өнер, білім бар жұрттар».
- Табиғат тақырыбы: «Өзен», «Жаз».
- Әлеуметтік теңсіздік, әділет мәселесі: «Залым төреге», «Әй, жігіттер», «Азған елдің хандары», «Азған елдің билері».
- Аудармалары: И. Б. Паульсон («Книга для чтения и практических упражнений в русском языке»), К. Д. Ушинский («Родное слово»), Л. Н. Толстой, И. А. Крылов.
- Қазақ ауыз әдебиеті: «Лұқман хакім», «Жиренше шешен», «Таза бұлақ», «Қар батыр», «Тазша бала», «Алтын айдар», «Қобыланды батыр».
Өлеңдерді оқу және мазмұндық талдау
Табиғат лирикасы
«Жаз», «Өзен» өлеңдері табиғат көріністерін бейнелей отырып, оқушының эстетикалық талғамын тәрбиелеуге және табиғатты аялау ұғымын бекітуге бағытталған.
Қоғамдық-әлеуметтік мәселе
«Азған елдің билері», «Азған елдің хандары», «Залым төреге» өлеңдерінде ел ішіндегі теңсіздік пен келеңсіздіктер сыналады.
Адамгершілік пен кеңпейілділік
«Әй, достар» өлеңі жас жеткіншектерді қолдан келгенше жақсылық жасауға, кең пейілді болуға және өз еңбегімен күн көруге үндейді.
Адал еңбек, шындық
«Араз бол, кедей болсаң, ұрлықпенен» өлеңінде адал еңбек пен шындық негізгі құндылық ретінде дәріптеледі.
Талдау нәтижесін бекіту үшін Ыбырай өлеңдеріне байланысты кестелер толтырылады (тақырып, идея, көркемдік құралдар, тәрбиелік мәні).