Қазақша рефераттар

Өлеңді үнтаспадан тыңдау

7-сынып қазақ әдебиеті: күнделікті сабақ жоспары (61–65-сабақ)

Төменде 7-сыныпқа арналған қазақ әдебиеті пәні бойынша 61–65-сабақ тақырыптары және 61-сабаққа (Әбділдә Тәжібаевтың «Сырдария» өлеңі) арналған толық жоспар берілген.

Сабақ тақырыптары

  • 61 Әбділдә Тәжібаев. «Сырдария» өлеңі
  • 62 «Ана – теңдесі жоқ құдірет»
  • 63 «Ақтамақ» хикаясы (Жүсіпбек Аймауытовтың «Әнші» әңгімесі бойынша)
  • 64 «Көксерек» – табиғаттың тағы перзенті
  • 65 «Ақын өлімі туралы аңыз»

Оқу форматы

Бұл жоспар аралас сабақ үлгісінде құрылған: тыңдалым, оқылым, талдау, салыстыру, топтық және шығармашылық жұмыстар өзара үйлестіріледі.

сұрақ-жауап түсіндіру ой қозғау талдау деңгейлік тапсырмалар

Пәнаралық байланыс

Қазақ тілі, тарих, география, музыка

Көрнекілік

ақын портреті, шығармалар көрмесі, Қазақстан картасы, талдау-салыстыру сызбасы, электронды оқулық

61-сабақ жоспары: Әбділдә Тәжібаев — «Сырдария»

Сабақта ақын туралы қысқаша мәлімет беріліп, өлеңнің мазмұны мен идеясы ашылады. Табиғаттың, соның ішінде өзеннің адам өміріндегі рөлі талданып, оқушыларды туған жерді сүюге және қоршаған ортаны қорғауға тәрбиелеу көзделеді.

Сабақтың мақсаты

  • Білімділік: Әбділдә Тәжібаев туралы мәлімет беру; өлеңнің мазмұны мен идеясын ашу; мәнерлеп оқуға баулу; туған жерге сүйіспеншілік қалыптастыру.
  • Дамытушылық: ауызша және жазбаша тіл мәдениетін дамыту; өлең құрылысына талдау жасауға үйрету; шығармашылық қабілетті жетілдіру.
  • Тәрбиелік: өзеннің пайдасын түсіндіру; табиғатты қорғауға баулу; ойды еркін жеткізуге қолайлы орта қалыптастыру.

Сабақтың құрылымы

Сабақ түрі

Аралас

Негізгі кезеңдер

  1. Үнтаспадан тыңдау
  2. Сөздікпен жұмыс
  3. Салыстыру және талдау
  4. Топтық жұмыс
  5. Шығармашылық жұмыс

Негізгі ой

Қазақтың кең даласы талай дарынды тұлғаны дүниеге әкелген. Солардың бірі — Әбділдә Тәжібаев. Бүгінгі сабақта «Сырдария» өлеңі арқылы туған жер, ана бейнесі және табиғат құндылығы өзара байланыста қарастырылады.

Сабақ барысы

I. Ұйымдастыру

  • Сәлемдесу, оқушыларды түгендеу.
  • Сабаққа даярлықты қадағалау.

II. Үй тапсырмасын сұрау және бекіту

Өткен сабақ бойынша оқушылардың түсінігін анықтау үшін сұрақ-жауап жүргізіледі, поэмадан үзінділер жатқа айтылып, негізгі идея қорытындыланады.

Қайталау сұрақтары

  • Өткен сабақта қай ақынның өмірі мен шығармашылығын оқыдық?
  • Поэма неге «Ақын өлімі туралы аңыз» деп аталады?
  • Поэманың тақырыбы қандай, оқиғасы қай кезеңді суреттейді?
  • Кімнің ерлігі бейнеленген? Ақын өзіне қандай баға берген?

Қорытындылау үшін Қ. Бұғыбаеваның «Қасыммен сырласу» өлеңі оқылады. Т. Ахтанов пікіріне сүйене отырып, ақынның адал да шыншыл мінезі оның өлеңдерінде өмір сүретінін түйіндейміз.

III. Жаңа сабақ

1) Мақсат қою

Сабақтың мақсаттары нақты айтылып, жоспар интерактивті тақта арқылы көрсетіледі.

2) Электронды оқулықпен жұмыс

Әбділдә Тәжібаев туралы мәлімет беріледі, «Сырдария» өлеңі мәнерлеп оқылады және үнтаспадан тыңдатылады.

3) Географиялық байланыс

Қазақстан картасынан Сырдария өзені көрсетіліп, өзен туралы қысқаша дерек беріледі.

Сөздікпен жұмыс

Оқушылар дәптерлеріне сөздік жазып алады.

Гейне
неміс ақыны
Рейн
Германиядағы өзен
Тарас
украин ақыны (Т. Шевченко)
Днепр
Украинадағы өзен
Пушкин
орыс ақыны
Еділ (Волга)
өзен

Өлеңді талдауға бағытталған сұрақтар

  • Өлеңнің тақырыбы қандай?
  • Ақын елге, жерге деген сүйіспеншілігін қалай білдірген? Қай жолдардан аңғарылады?
  • «Ел анасы – менің анам» деген жолдың мәнін қалай түсінесіңдер?
  • Анаға ұқсас ұғым өлеңде қандай тәсіл арқылы беріледі?
  • Лирика дегеніміз не? Бұл өлең лириканың қай түріне жатады?
  • Параллелизм деген не? (пәнаралық байланыс ретінде математикамен ұштастыру)

IV. Салыстыру және талдау

Тірек сөздер арқылы Әбділдә Тәжібаевтың «Сырдария» өлеңі Қалмақан Әбдіқадыровтың «Сырдария» өлеңімен және Ыбырай Алтынсариннің «Өзен» өлеңімен салыстырылады. Оқушылар ұқсастық пен айырмашылықты табады, поэтикалық тілін (теңеу, метафора) талдайды.

Әбділдә Тәжібаев — «Сырдария»

  • қарт ана
  • Сыр сұлуы
  • туған ел
  • ел анасы
  • сүті кетпеген

Қалмақан Әбдіқадыров — «Сырдария»

  • «мен анаң»
  • «суым – сүтің»
  • «анам десең…»
  • балық, арық қазу
  • егінге пайдалану

Ыбырай Алтынсарин — «Өзен»

  • сарқыраған өзен
  • айнадай су
  • өзен рахаты
  • мөлдір су
  • ну орман, тоғай

Талдау бағыты

  • Қай өлеңде «ақын» мен «өлең» бір-бірімен тілдескендей әсер береді?
  • Қай ақында табиғаттың бейнесі ана ұғымымен көбірек астасады?
  • Теңеу мен метафораны табу, көркемдегіш құралдардың қызметін анықтау.

V. Шығармашылық жұмыс (топтық тапсырмалар)

1-топ

«Сырдария» және «Өзен» өлеңдерін құрылысына талдау: шумақ, тармақ, бунақ, ұйқас түрлері, айырмашылығы.

2-топ

«Сырдария» өлеңінің 2, 3, 5-шумақтарынан инверсияны тауып, қара сөзге айналдырып жазу.

3-топ

Туған жердегі Машат немесе Ақсу өзені туралы бір шумақ өлең жазу. Қалауы бойынша «Су – тіршілік көзі» тақырыбында эссе жазуға болады.

VI. Сабақты бекіту

Оқушылар өлең мазмұны бойынша негізгі ойды жинақтап, табиғат пен адам өмірінің байланысын тұжырымдайды.

Бекіту сұрақтары

  • Ақын «Сырдария» өлеңі арқылы қандай ой айтқысы келді?
  • Параллелизм дегеніміз не?
  • Өзен-көлдердің адам өміріндегі пайдасы туралы не айтар едіңдер?
  • «Қазақстан – жасыл желекті, мөлдір сулы өлкеге айналуы тиіс» деген идеямен үндестіре отырып, өз жерімізді көркейтуге қандай үлес қоса аласыңдар?

VII. Қорытынды

Сабақ соңында оқушылардың жауаптары тыңдалып, негізгі тұжырымдар жүйеленеді. Қажет болған жағдайда жоспардың толық нұсқасына қайта оралып, тапсырмалар нақтылап беріледі.