Орбұлақ шайқасында Жәңгір ханға келіп, көмектескен батыр кім
БҚО, Казталов ауданы
Қараөзен мектеп-лицейі
Тарих пәні мұғалімі: Сүлейменова Әсемгүл Набиоллақызы
Тәуке хан тұсындағы Қазақ хандығы
Бұл сабақта XVII ғасырдың соңы мен XVIII ғасырдың басындағы Қазақ хандығының саяси-әлеуметтік ахуалы, Тәуке ханның билікке келуі, ішкі және сыртқы саясаттағы басым бағыттары, сондай-ақ «Жеті жарғы» заңдары мен ұлы билердің тарихи рөлі қарастырылады.
Сабақтың мақсаты
Білімділік
Тәуке ханның хан сайлануы қарсаңындағы және билік құрған кезеңіндегі ішкі-сыртқы жағдайды түсіндіру; «Жеті жарғы» заңдары және қазақтың ұлы билері туралы білімді қалыптастыру.
Дамытушылық
Оқушы белсенділігін арттыру; тарихи ұғымдарды талдау, салыстыру, жинақтау дағдыларын дамыту; шығармашылық ойлау мен пікір білдіру мәдениетін қалыптастыру.
Тәрбиелік
Туған жерді сүюге және оның дамуына үлес қосуға тәрбиелеу; адамгершілік құндылықтарды жетілдіру; заман талабына сай тұлға қалыптастыру.
Сабақтың ресурстары мен байланыстары
Әдістер мен тәсілдер
- Сұрақ-жауап, пікірлесу, талқылау
- Суреттеу, зерттеу, салыстыру, жинақтау
- Қызығушылықты арттыру, тест жұмысы
Пәнаралық байланыс және көрнекіліктер
Сабақ барысы
-
1) Ұйымдастыру кезеңі
Сәлемдесу, оқушылардың назарын сабаққа аудару. «Екі жұлдыз» ойыны арқылы жұпқа бөлу: түрлі түсті қағаздар таратылады, бірінде сұрақ, бірінде жауап жазылады. Оқушылар сәйкес жұптарын табады.
-
2) Үй тапсырмасын тексеру
Алдыңғы тақырып бойынша білім деңгейін анықтау, қысқаша кері байланыс жасау.
-
3) Жан-жақты тексеру
Негізгі ұғымдарды нақтылау, сұрақтар арқылы түсінуді тереңдету.
-
4) Жаңа сабаққа даярлық
Тақырыпқа қызығушылық тудыру, мақсат-міндеттерді айқындау.
-
5) Жаңа сабақ
Негізгі мазмұнды түсіндіру және талқылау (төмендегі жоспар бойынша).
-
6) Бекіту
Деңгейлік тапсырмалар, тірек конспект, Венн диаграммасы арқылы қорытындылау.
-
7) Үйге тапсырма беру
Үй тапсырмасын түсіндіру және келесі тақырыпқа бағыт беру.
Қайталау: «Кім жылдам?» ойыны
Тақырып: Қазақ хандығының әлсіреуі
- 1. Жәнібек пен Керей алғаш ту тіккен жер қай өңірде болды?
- 2. Есім ханның ұлы Жәңгірдің ел басқарған жылдары қандай?
- 3. 1680 жылдары жоңғарлар Жетісу мен Оңтүстік Қазақстанда қанша қаланы басып алып, қосып алды?
- 4. Халық Жәңгір ханды неге «Салқам Жәңгір» деп атады?
- 5. Орбұлақ шайқасы қай жылы болды?
- 6. Орбұлақ шайқасында Жәңгір хан қанша жауынгермен шайқасты?
- 7. Орбұлақ шайқасында Жәңгір ханға көмектескен батыр кім?
- 8. 1652 жылы қазақ жеріне шабуыл жасағандар кімдер?
- 9. Қазақ хандығындағы негізгі шаруашылық түрлері қандай болды?
- 10. 1643 жылы жоңғарларға қарсы ерлікпен шайқасқан хан кім?
Жаңа сабақтың жоспары
Негізгі бөлім
- XVII ғасырдағы Қазақ хандығының жағдайы
- Тәукенің хан билігіне отыруы
- Тәуке хан тұсындағы ішкі және сыртқы жағдай
- «Жеті жарғы» заңы
- Ұлы билер
Тәуке хан (1680–1715): негізгі бағыттар
- Хандық кеңес пен Билер кеңесінің рөлін күшейтті.
- Ташкент қаласының маңында құрылтай шақырды.
- Қырғыздар мен қарақалпақтарға ықпал етіп, басқару ісін жолға қойды.
- Бұхар хандығымен бейбіт қатынасты сақтады.
- Орта Азия аймақтары мен қалаларымен сауда байланыстарын дамытуға ұмтылды.
Тәуке хан дәуірі Қазақ хандығының саяси жүйесін нығайтуға, құқықтық тәртіпті жүйелеуге және сыртқы қауіп-қатер жағдайында бірлік пен келісімді күшейтуге бағытталған кезең ретінде сипатталады.