Орбұлақ шайқасында Жәңгір ханға келіп, көмектескен батыр кім

БҚО, Казталов ауданы

Қараөзен мектеп-лицейі

Тарих пәні мұғалімі: Сүлейменова Әсемгүл Набиоллақызы

Жаңа сабақты меңгерту Аралас сабақ

Тәуке хан тұсындағы Қазақ хандығы

Бұл сабақта XVII ғасырдың соңы мен XVIII ғасырдың басындағы Қазақ хандығының саяси-әлеуметтік ахуалы, Тәуке ханның билікке келуі, ішкі және сыртқы саясаттағы басым бағыттары, сондай-ақ «Жеті жарғы» заңдары мен ұлы билердің тарихи рөлі қарастырылады.

Сабақтың мақсаты

Білімділік

Тәуке ханның хан сайлануы қарсаңындағы және билік құрған кезеңіндегі ішкі-сыртқы жағдайды түсіндіру; «Жеті жарғы» заңдары және қазақтың ұлы билері туралы білімді қалыптастыру.

Дамытушылық

Оқушы белсенділігін арттыру; тарихи ұғымдарды талдау, салыстыру, жинақтау дағдыларын дамыту; шығармашылық ойлау мен пікір білдіру мәдениетін қалыптастыру.

Тәрбиелік

Туған жерді сүюге және оның дамуына үлес қосуға тәрбиелеу; адамгершілік құндылықтарды жетілдіру; заман талабына сай тұлға қалыптастыру.

Сабақтың ресурстары мен байланыстары

Әдістер мен тәсілдер

  • Сұрақ-жауап, пікірлесу, талқылау
  • Суреттеу, зерттеу, салыстыру, жинақтау
  • Қызығушылықты арттыру, тест жұмысы

Пәнаралық байланыс және көрнекіліктер

Пәнаралық байланыс: Әдебиет География
Суреттер Схема-кесте Электронды оқулық Тест сұрақтары Карта

Сабақ барысы

  1. 1) Ұйымдастыру кезеңі

    Сәлемдесу, оқушылардың назарын сабаққа аудару. «Екі жұлдыз» ойыны арқылы жұпқа бөлу: түрлі түсті қағаздар таратылады, бірінде сұрақ, бірінде жауап жазылады. Оқушылар сәйкес жұптарын табады.

  2. 2) Үй тапсырмасын тексеру

    Алдыңғы тақырып бойынша білім деңгейін анықтау, қысқаша кері байланыс жасау.

  3. 3) Жан-жақты тексеру

    Негізгі ұғымдарды нақтылау, сұрақтар арқылы түсінуді тереңдету.

  4. 4) Жаңа сабаққа даярлық

    Тақырыпқа қызығушылық тудыру, мақсат-міндеттерді айқындау.

  5. 5) Жаңа сабақ

    Негізгі мазмұнды түсіндіру және талқылау (төмендегі жоспар бойынша).

  6. 6) Бекіту

    Деңгейлік тапсырмалар, тірек конспект, Венн диаграммасы арқылы қорытындылау.

  7. 7) Үйге тапсырма беру

    Үй тапсырмасын түсіндіру және келесі тақырыпқа бағыт беру.

Қайталау: «Кім жылдам?» ойыны

Тақырып: Қазақ хандығының әлсіреуі

  1. 1. Жәнібек пен Керей алғаш ту тіккен жер қай өңірде болды?
  2. 2. Есім ханның ұлы Жәңгірдің ел басқарған жылдары қандай?
  3. 3. 1680 жылдары жоңғарлар Жетісу мен Оңтүстік Қазақстанда қанша қаланы басып алып, қосып алды?
  4. 4. Халық Жәңгір ханды неге «Салқам Жәңгір» деп атады?
  5. 5. Орбұлақ шайқасы қай жылы болды?
  1. 6. Орбұлақ шайқасында Жәңгір хан қанша жауынгермен шайқасты?
  2. 7. Орбұлақ шайқасында Жәңгір ханға көмектескен батыр кім?
  3. 8. 1652 жылы қазақ жеріне шабуыл жасағандар кімдер?
  4. 9. Қазақ хандығындағы негізгі шаруашылық түрлері қандай болды?
  5. 10. 1643 жылы жоңғарларға қарсы ерлікпен шайқасқан хан кім?

Жаңа сабақтың жоспары

Негізгі бөлім

  1. XVII ғасырдағы Қазақ хандығының жағдайы
  2. Тәукенің хан билігіне отыруы
  3. Тәуке хан тұсындағы ішкі және сыртқы жағдай
  4. «Жеті жарғы» заңы
  5. Ұлы билер

Тәуке хан (1680–1715): негізгі бағыттар

  • Хандық кеңес пен Билер кеңесінің рөлін күшейтті.
  • Ташкент қаласының маңында құрылтай шақырды.
  • Қырғыздар мен қарақалпақтарға ықпал етіп, басқару ісін жолға қойды.
  • Бұхар хандығымен бейбіт қатынасты сақтады.
  • Орта Азия аймақтары мен қалаларымен сауда байланыстарын дамытуға ұмтылды.

Тәуке хан дәуірі Қазақ хандығының саяси жүйесін нығайтуға, құқықтық тәртіпті жүйелеуге және сыртқы қауіп-қатер жағдайында бірлік пен келісімді күшейтуге бағытталған кезең ретінде сипатталады.