Арыстан оған қарап
Сыныптан тыс шара (3 «Ә» сынып)
«Көктем сәні» сахналық қойылымы
Бұл қойылым оқушыларды шығармашылыққа баулып, мәтінді түсініп, сезіммен жеткізуге үйретуге бағытталған. Оқиға желісі арқылы балалардың әртістік қабілеті, жауапкершілігі, ұқыптылығы мен тиянақтылығы дамиды.
Мақсаты
Сахналық қойылым дайындау арқылы оқушыларды шығармашылыққа баулу.
Міндеттері
- Мәтінді дұрыс ұғынып, өз ойымен толықтыруға және мимика арқылы жеткізе білуге үйрету.
- Әртістік қабілет пен жауапкершілік қасиеттерін дамыту.
- Ұқыптылыққа, тиянақтылыққа және шығармашылыққа тәрбиелеу.
Қатысушылар
Сыныптан тыс шараға 3 «Ә» сынып оқушылары қатысады.
Өтілу барысы
1) Кіріспе әңгіме
Оқушылар парталарында отырады. Мұғалім балалармен бірге мезгіл тақырыбын талқылайды: қазір қандай мезгіл, қыстың аяқталуына қанша күн қалғаны және қыстан кейін қай мезгіл басталатыны сұралады.
Мұғалімнің сұрақтары
- Балалар, қазір қандай мезгіл?
- Қыстың бітуіне неше күн қалды?
- Қыс біткен соң қандай мезгіл басталады?
Оқушылар көктем туралы жаттаған өлеңдерін еске түсіреді. «Жазғытұры» өлеңі мәнерлеп оқылады.
Мұғалім көктемнің несімен ұнайтынын сұрайды. Оқушылар өз ойларын айтады.
Мұғалім: «Осы тақырыпты ормандағы аңдар да талқылап жатыр екен. Ендеше аңдарды тыңдайық!»
2) Сахналық көрініс: «Ормандағы таң»
Сахнада әртүрлі аңдар ұйықтап жатады. Жай музыка ойналады. Әтештің шақырған дауысы естіліп, таң атады. Аңдар біртіндеп керіліп, есінеп оянады. Бәрі бірге музыка ырғағымен таңғы жаттығу жасайды. Содан соң әрқайсысы өз шаруасына кіріседі.
Бір кезде аң патшасы — арыстан оянып, көктем көркіне тамсанады да, көмекшісі жолбарысты іздейді.
Арыстанның шақыруы
Әй, жолбарыс, бері кел, Аңдардың бәрін ерте кел. Оларға қояр сұрақ бар, Мұқият бәрің тыңдап ал!
Жолбарыстың жар салуы
Әй, жарандар, жарандар! Маған қарай қараңдар! Аң патшасы арыстанның Бәріңе қояр сауалы бар.
Барлық аңдар жиналып, арыстанға сәлем беріп, тыңдауға дайындалады.
Арыстанның сұрағы
Армысыңдар, жандарым! Бармысыңдар, аңдарым! Сендерге қояр сауал бар, Мұқият маған қараңдар! Күн ұзарып, жылыды, Көктем келді далама. «Көктем сәні» деген не? Сауалым бар баршаңа!
3) Жауаптар: «Көктем сәні» неде?
Жануарлар бір-біріне таңырқай қарап, өз ойларын айта бастайды. Әр жауап көктемнің бір қырын айқындайды: күннің шуақ шашуы, бұлт пен жаңбыр, гүл, жасыл желек, құстар әні, Наурыз мерекесі, жаңа туған төлдер, мөлдір су.
Аю — Арсен
Көктем сәні — алтын күн, Жарқырайды жарқын күн!
Ит — Еркебұлан
Көктем сәні — шұбар бұлттар, Сол бұлттардан жаңбыр жауар.
Түлкі — Сымбат
Көктем сәні дегеніміз — гүл, тақсыр! Гүлдей жайнап жүрейікші біз, тақсыр!
Мысық — Назерке
Көктем сәні — жасыл желек, Сол желекте жүрміз билеп.
Қоян — Камила
Көктем сәні — ағаштар, Ауамызды тазартады!
Ақ аю — Қайрат
Көктем сәні — құстар ғой, Ән салады шарықтап.
Айбар
Көктем сәні — ол Наурыз мерекесі, Қазағымның келтірер берекесі!
Жылан, қой — Амина, Бауыржан
Көктем сәні — жаңа туған төлдер ғой, Өрістерде жүгіреді сайрандап.
Жылан — Нұржанбек
Көктем сәні — тамшылаған жаңбырлар, Жерімізді көк шөптерге толтырар.
Қоян — Дана, Жанару
Көктем сәні — мөлдір су, Құмарыңды қандырар.
4) Шешім: бұлғынның түйіні
Барлық жануарлар айтып болған соң, тек бұлғын ғана үнсіз қалады. Арыстан оған қарап, ой қосуын сұрайды.
Арыстан
Ау, бұлғын батырым, Бәрі айтты өз ойын. Сенде айтар сөз жоқ па? Қане, сен де сөз баста!
Бұлғын
Ау, хан ием, не дейін, Қарап тұрмын таңырқап. Әне күн тұр жарқырап, Әне гүл тұр жайқалып — Қарасам көз тоймайды. Суың, нуың, хош иіс — Бәрін қоссаң, сол дұрыс. Көктем сәні — сол болады, Көңілің нұрға толады.
Қорытынды реакция
Барлық жануарлар: «Дұрыс, дұрыс!» — деп шуласады.
Арыстан: «Дұрыс айттың, бұлғынжан! Көктем сәні — осылар!»
Барлығы айналып, би билеп қуанады.
Қорытынды сөз
Мұғалімнің сөзі
Сәлем, көктем, Өрнек қандай су салған, Жасыл қырат — жасыл сағым бусанған. Жас шағымда жиі ағатын жұлдыздың Жұпар исін жұта берем жусаннан.
Мұғалім қорытындылайды: көктемді адамдар да, жан-жануарлар да асыға күтеді. Көктем келгенде туған жеріміз құлпырып, табиғат жаңарып, көңіл көтеріліп, тіршілік жанданады.
Қорытынды ән
Сабақ «Туған жер — алтын бесігім» әнімен аяқталады. Ниет — туған жерімізге көктемнің шаттығы мен шуақ нұры әрдайым келе берсін.