Қазақша рефераттар

Қараторғайға арнап үйшік жасау

Сабақтың тақырыбы

Қараторғай. Жүсіпбек Аймауытов.

Сабақтың мақсаты

1) Білімділік

  • Ж. Аймауытов туралы қосымша мәлімет беру.
  • Мәтінді оқи отырып, қараторғайдың ерекшелігі мен тіршілігі туралы мағлұмат қалыптастыру.
  • Мәтін мазмұнын меңгерту, оқиғаның өзекті түйінін ашуға бағыттау.

2) Дамытушылық

  • Өз бетінше шығармашылықпен жұмыс істеуге баулу.
  • Сын тұрғысынан ойлауын, қиялын, сөздік қорын дамыту.
  • Байланыстыра сөйлеу дағдысын қалыптастыру.

3) Тәрбиелік

  • Табиғатты сүюге тәрбиелеу.
  • Құстарға қамқор болуға және оларды қорғауға үйрету.

Сабақ форматы мен ресурстар

Сабақтың түрі

Жаңа білімді меңгерту, топтық жұмыс.

Көрнекіліктер

Оқулық, ребус, суреттер, интерактивті тақта.

Әдіс-тәсілдер

сұрақ-жауап көрнекілік топтастыру ой қозғау талдау түсіндіру

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

Оқушылардың зейінін сабаққа аудару, оқу үдерісіне психологиялық дайындық қалыптастыру.

II. Үй тапсырмасын тексеру

С. Сарғасқаевтың «Шыбық» әңгімесін оқу және мазмұндау.

III. Үй тапсырмасын пысықтау (сұрақтар)

  1. Бақыт Темірге қандай ұсыныс жасады?
  2. Темірдің бұл ұсынысқа бірден келісе қоймағанын қай сөзінен байқауға болады?
  3. Бақыттың табандылығы мен еңбекқорлығын қай әрекетінен аңғардың?
  4. Темірдің көңілін неліктен өкініш кернеді? Сенің басыңда осындай жағдай болды ма?

IV. Ой қозғау (жаңа сабаққа даярлық)

Сұрақ: «Шыбық» әңгімесінде қай мезгіл суреттеледі? (Көктем)

Сұрақ: Көктемде табиғатта қандай өзгерістер болады? (Құстар ұшып келеді және т.б.)

Сұрақ: Құстардың қандай түрлерін білесіңдер? (Слайдтағы құстарды атап, қысқаша сипаттау.)

Құстар — адамға ең жақын тіршілік иелерінің бірі. Қазақстанда құстардың түрі өте көп. Қазақ халқы құсты ерекше қастерлеп, балаларын да құстарға теңеп ат қойған: Қарлығаш, Бұлбұл, Аққу, Бүркіт. Сұлу қызды — киелі аққуға, әсем дауысты әншіні — бұлбұлға, батыр ұлды — қыранға теңеген. Қыран — еркіндік пен батылдықтың нышаны.

Құстардың адамға пайдасы көп. Ендеше, біз олардың игілігіне қандай көмек көрсете аламыз? Осы тұста Қызыл кітапқа енген құстар туралы да қысқаша тоқталу маңызды.

V. Қызығушылықты ояту

Ребус шешу арқылы жаңа тақырыпты анықтау: «Қараторғай». Осыдан кейін Ж. Аймауытовтың «Қараторғай» шығармасымен танысу.

VI. Жаңа сабақ

1) Мағынаны тану: Ж. Аймауытов туралы

Жүсіпбек Аймауытов (1889–1931) — жазушы, ғалым, қоғам қайраткері. Ол 13–14 жасынан қисса-дастандарды жаттап, өлең шығара бастаған. Балаларға арналған ертегілер мен әңгімелер жазған.

Негізгі еңбектері: «Шығармалар топтамасы», «Шернияз», «Жаман тымақ», «Ақбілек», «Психология».

2) Мағынаны тану: Қараторғай туралы

Қараторғай — торғай тұқымдасына жататын жыл құсы. Түсі көбіне біркелкі қара. Ұзындығы шамамен 19–22 см, салмағы 80–100 г. Тұмсығы ұзындау, өткір, сәл имектеу, құйрығы қысқа келеді.

Көктемнің алғашқы айларында ұшып келеді. Адамдар оларды қарсы алып, арнайы үйшік жасап, ішіне жем салып күтім көрсетеді.

Бейнематериал

Қараторғай туралы бейнематериал қарау және оның дыбысын тыңдау.

Оқулықпен жұмыс

  • Мәтінді іштей оқу, тізбектей оқу (4–5 оқушыға мәнерлеп оқыту).
  • Мәтін бойынша сұрақтарға жауап беру.

Талқылау сұрақтары

  • Қамбар ата не істеді?
  • Балалар қай сөз тіркесін түсінбей қалды?
  • «Қонағым қол басындай, мінезі қорғасындай» сөзін қалай түсінесің?
  • Тақырыбы ұқсас қандай шығармаларды білесің? (Мысалы: «Жаралы торғай» — Ө. Тұрманжанов; «Суықторғай» — Максим Зверев)

Дәптермен жұмыс

Қамбар атаның қараторғайға қатысты айтқан сөзін дәптерге жазу:

«Қонағым қол басындай, мінезі қорғасындай».

Сергіту сәті

Құстардың дыбыстарын тыңдап, қай құс екенін ажырату.

VII. Шығармашылық жұмыс (топтық)

1-топ

Сабақта алған білімге сүйеніп, құстардың тіршілігі туралы шағын әңгіме жазу.

2-топ

Құстар туралы өлең шумағын құрастыру.

3-топ

Қараторғайдың суретін салу (жұмыс барысында құс дыбыстары қосылған әуен тыңдау).

Ауызша тапсырма

Құстар туралы жұмбақтар, мақал-мәтелдер айту.

VIII. Сабақты қорытындылау

  • Бүгін қандай тақырып өттік?
  • Әңгіме не туралы?
  • Қараторғай қандай құс?

Әр топқа «үйшіктің» бір бөлігі (қаңқасы) беріледі. Оқушылар қорытынды сұрақтарға жауап беріп, бөліктерді тақтаға іледі. Соңында қараторғайдың үйшігі құрастырылады.

IX. Үй тапсырмасы

  1. Мәтінді оқу, мазмұндау.
  2. Қараторғайға арнап үйшік жасау.

X. Бағалау

Оқушылардың белсенділігі, мәтінді түсінуі, жауаптарының нақтылығы және топтық жұмысқа қатысуы бойынша бағалау.