Мыс Сабақтың ұраны
Мұғалім
Табарикова Тарбия Исаевна
Химия пәні мұғалімі
Сабақтың тақырыбы
Алюминий және оның қосылыстары
Бұл сабақта алюминийдің табиғатта таралуы, алынуы, құрылысы, қасиеттері, қосылыстары және қолданылуы жүйелі түрде қарастырылады.
Сабақтың ұраны
«Іздесең — табасың, талаптансаң — жетесің, зейін салсаң — ұғасың».
Сабақтың мақсаты
Білімділік
Оқушылардың алюминий және оның қосылыстары жөніндегі білімдерін жүйелеу, тереңдету және қорытындылау.
Дамытушылық
Шығармашылықпен бірлесе жұмыс істеуге және өз білімін тексеруге баулу; пәнге қызығушылықты арттыру.
Тәрбиелілік
Ізденімпаздыққа, жауапкершілікке, ұйымшылдыққа тәрбиелеу; химия пәніне деген көзқарасты нығайту.
Сабақтан күтілетін нәтиже
Тарих
Алюминий қосылыстарының ашылу тарихын ажырата алады.
Технология
Алюминийді өндіру технологиясын сипаттай алады.
Қасиеттер
Алюминийдің физикалық және химиялық қасиеттерін жаза алады.
Сабақтың барысы
1) Ұйымдастыру кезеңі
Сабақ басталар алдында оқушылардың психологиялық дайындығын қалыптастыру («Менің бүгінгі сабақтағы көңіл-күйім»).
2) Топқа бөлу
1-топ
Алтын
2-топ
Күміс
3-топ
Мыс
3) Өткен тақырыпқа шолу
Сұрақ-жауап арқылы өткен материалды қайталау.
4) «Не білуіміз керек?» — қызығушылықты ояту
Алюминий «қанатты металл» ретінде сипатталады. Жұмбақтар арқылы тақырыпты анықтау.
5) Жаңа сабақ
INSERT кестесін қолданып, оқушылармен бірге жоба құрудан бастау. Бейнесюжет арқылы алюминийдің жалпы сипаттамасын көрсету, кейін оқушылар кестені өздігінен толтырады.
Табиғатта таралуы
Қосылыстары
Қасиеттері
Алынуы
Құрылысы
Ашылу тарихы
Қолданылуы
«Не білеміз?» — мағынаны ашу
Алюминий тақырыбы пәнаралық байланыс арқылы ашылады: физика, география және биология.
Физика
- Түсі және түрі
- Күміс түсті, ақ, жеңіл металл
- Тығыздығы
- 2,7 г/см³
- Балқу температурасы
- 660,4 °C
- Қайнау температурасы
- 2467 °C
География
Алюминий кендерінің бай қорлары Қазақстанда, Оралда, Хибин тауларында, Башқұртстанда және Сібірде кездеседі.
Негізгі руда
Боксит: Al₂O₃·nH₂O
Қазақстанда бокситтің белгілі кен орындары Қостанай және Ақтөбе облыстарында орналасқан. Павлодар алюминий зауытында металл күйіндегі алюминий өндіріледі.
Биология
Ересек адамға тәулігіне шамамен 30–50 мг алюминий қажет болуы мүмкін. Күнделікті өмірде оны негізінен нан өнімдерінен аламыз.
Шай құрамындағы алюминий мөлшері суға қарағанда 20–200 есе көп болуы мүмкін.
Кездесетін орта
- Су мен ауада
- Дәрілік препараттарда және иіссуларда
- Алюминийден жасалған ыдыстарда
Ағзада алюминийдің шамадан тыс мөлшері қозғалыс белсенділігінің төмендеуіне және есінен тануға әсер етуі мүмкін. Кейбір зерттеулер алюминийдің мидың зақымдануына ықпал етуі ықтимал екенін де көрсетеді.
Ашылу тарихы және алынуы
Тарихи дерек
Өнеркәсіптік әдіспен (балқыма электролизі) алюминийді алғаш рет 1854–1856 жылдары француз химигі Анри Этьен Сент-Клер Девиль алған.
2007 жылдан бастап Қазақстанда алюминий өндіретін Павлодар электролиз зауыты жұмыс істей бастады.
Электролиз теңдеуі
Алюминий оксиді балқымасын электр тогымен ыдыратып алады:
2Al₂O₃ → 4Al + 3O₂
Кесте: алюминий қосылыстары
Оқушылар алюминий қосылыстарының атауы мен химиялық формуласын сәйкестендіріп, кестені толықтырады.
| Қосылыстың атауы | Химиялық формуласы |
|---|---|
| Алюминий оксиді | Al₂O₃ |
| Алюминий сульфаты | Al₂(SO₄)₃ |
| Алюминий гидроксиді | Al(OH)₃ |
| Алюминий хлориді | AlCl₃ |
| Алюминий нитраты | Al(NO₃)₃ |
| Алюминий бромиді | AlBr₃ |
Ескерту
Қажет болған жағдайда материалдың толық нұсқасын бөлек файл ретінде жүктеуге болады.