Қазақша рефераттар

Сот билігі

Пәні: Адам. Қоғам. Құқық Сынып: 9 Тақырып: Конституциялық Кеңес Сабақ түрі: аралас

Мақсат (білімділік)

Қазақстан Республикасының Конституциялық Кеңесі туралы 1995 жылғы 29 желтоқсандағы № 2737 Қазақстан Республикасының Конституциялық заңымен толық танысу.

Мақсат (тәрбиелік)

Оқушыларды Конституциялық Кеңес туралы заң нормаларымен таныстырып, өз елінің заңдарын құрметтеуге және қорғауға баулу.

Мақсат (дамытушылық)

Танымдық қабілеттерін, сөйлеу мәдениетін, талдау және сыни ойлау дағдыларын дамыту.

Әдіс-тәсілдер

  • Аралас сабақ форматы
  • Интерактивті тақтамен жұмыс
  • Тапсырмаларды талдау, пікірталас

Үй тапсырмасы: «Сот билігі» бойынша сұрақтар

  1. Сот билігі мемлекеттік биліктің қай тармағына жатады?
  2. Судья болуға кімдер құқылы?
  3. Сот жүйесін атаңдар.
  4. Судья заңды қолданғанда қандай қағидаттарды басшылыққа алуы тиіс?
  5. Сот өз қызметін кімнің атынан жүзеге асырады?

Практикалық тапсырмалар (жағдайлық есептер)

Әр тапсырма бойынша жауапты тиісті заң нормаларына сүйеніп дәлелдеңдер.

1-тапсырма

Отбасы құқығы

Азамат А. Айдаров азаматша М. Махмудовамен некені бұзу туралы сотқа шағымданады. Ол отбасында өзара түсіністік жоқ екенін көрсетеді. Осы уақыт аралығында Махмудова ұл бала туған, бірақ бала 4 айдан кейін шетінеген. Судья Махмудованың некені бұзуға келісімі жоқ деген уәжбен талап-арызды қабылдаудан бас тартып, 10 ай өткен соң ғана қайта жүгінуді ұсынады.

Сұрақ

Судья әрекетінде заңсыздық белгілері бар ма? Жауапты тиісті баптарға сүйеніп негіздеңдер.

2-тапсырма

Отбасы құқығы

А. Садырова Алматы аудандық сотына С. Алдековпен некені бұзу туралы талап қояды. С. Алдеков қылмыс жасағаны үшін 4 жылға бас бостандығынан айырылған. Сот Алдековтың Садыроваға мүліктік талаптары болуы мүмкін екенін ескертіп, некені бұзудан бас тартады.

Сұрақ

Егер бұл істі қарау сенің құзыретіңде болса, қандай шешім қабылдар едің? Нормаларға сүйеніп, жауапты негіздеңдер.

3-тапсырма

Отбасы және алимент

Азаматша А. Жанарова азамат Қ. Турдиевтен некені бұзу жөнінде сотқа талап қояды. Сонымен қатар 4 айлық баласы бар екенін және жұмыс істеуге мүмкіндігі жоқ екенін айтып, алимент өндіру туралы талабын қанағаттандыруды сұрайды.

Сұрақ

Әйел жүкті болғанда немесе 1 жасқа толмаған баланы тәрбиелеп отырған кезде некені бұзу туралы іс қозғауға бола ма? Істі дұрыс шешу жолын көрсетіңдер.

4-тапсырма

Әкімшілік құқық

Шаймаханов көлікті жоғары жылдамдықпен жүргізіп келе жатқанда, алдынан МАИ қызметкері шығып, тоқтатады. Қызметкер жүргізушіге құқықтарын түсіндіріп, жүргізуші куәлігін алып қояды.

Сұрақ

МАИ қызметкерінің әрекеті дұрыс па? Құжатты қандай тәртіппен және қандай негіздер бойынша алады?

Жаңа тақырып: Конституциялық Кеңес

Төменде Конституциялық Кеңес туралы Конституциялық заңның негізгі нормалары ықшамдалып берілді. Мәтіннің мақсаты — түсінікті құрылым арқылы негізгі ұғымдарды айқындау: мәртебе, құрам, құру тәртібі, талаптар, өкілеттік мерзім және тәуелсіздік.

1-бап. Конституциялық Кеңестің мәртебесі

Негізгі қағида

Конституциялық Кеңес — мемлекеттік орган ретінде Қазақстан Республикасы Конституциясының Республика аумағында жоғары тұруын қамтамасыз етеді.

  • Өкілеттігін жүзеге асыру кезінде дербес, мемлекеттік органдарға, ұйымдарға, лауазымды тұлғалар мен азаматтарға тәуелсіз; тек Конституцияға бағынады.
  • Саяси және өзге себептерді негізге ала алмайды.
  • Конституция мен Конституциялық заңды басшылыққа ала отырып, өз өкілеттігі шегінде шешім қабылдайды және соттар мен өзге органдардың құзыретіне жататын мәселелерге араласпайды.

2-бап. Конституциялық Кеңестің құрамы

Құрылым
  • Конституциялық Кеңес 7 мүшеден тұрады, оның ішінде Төраға бар.
  • Республиканың экс-Президенттері құқық бойынша ғұмыр бойы Кеңес мүшесі болып табылады.

3-бап. Конституциялық Кеңесті құру тәртібі

Тағайындау
  • Төрағаны Республика Президенті тағайындайды және қызметтен босатады.
  • Кеңестің екі мүшесін Президент тағайындайды.
  • Қалған мүшелер Парламент Палаталары төрағаларының ұсынуы бойынша: Сенат пен Мәжіліс тиісінше екі-екіден тағайындайды.
  • Кеңес мүшелерінің жартысы әрбір үш жыл сайын жаңартылып отырады.

4-бап. Кандидаттарға қойылатын талаптар

Біліктілік
  • Жасы 30-ға толған Қазақстан Республикасының азаматы.
  • Республика аумағында тұрады.
  • Жоғары заң білімі бар.
  • Заң мамандығы бойынша кемінде 5 жыл жұмыс өтілі бар.

5-бап. Өкілеттік мерзімі

Мерзім
  • Төраға мен мүшелердің өкілеттігі 6 жылға созылады.
  • Мүше шыққан немесе өкілеттік мерзімі аяқталған жағдайда, тағайындау Конституция мен Конституциялық заңда белгіленген тәртіппен жүргізіледі.

10-бап. Мемлекеттік лауазымды тұлға ретіндегі мәртебе

Мәртебе

Конституциялық Кеңестің Төрағасы мен мүшелері мемлекеттік лауазымды тұлғалар болып табылады. Олардың мәртебесі Конституциямен, осы Конституциялық заңмен, сондай-ақ реттелмеген бөлігінде мемлекеттік қызмет туралы нормативтік құқықтық актілермен айқындалады.

11-бап. Төраға мен мүшелердің тәуелсіздігі

Қорғаушы норма

Бағыну

Төраға мен мүшелер өз міндеттерін орындау кезінде тәуелсіз және тек Конституция мен осы Конституциялық заңға бағынады.

Міндетті күш

Өзге ешбір актінің олар үшін сөзсіз міндетті күші болмайды.

Кепілдік

Қызметіне араласуға, қысым көрсетуге немесе өзге ықпал етуге жол берілмейді; мұндай әрекеттер заң бойынша жауапкершілікке әкеледі.

Талқылауға арналған қорытынды сұрақтар

Негізгі ұғымдар

  • Конституциялық Кеңестің басты міндеті неде?
  • Тәуелсіздік қағидаты қандай кепілдіктермен қамтамасыз етіледі?
  • Кеңес құрамының кезең-кезеңімен жаңартылуы нені көздейді?

Қолдану

  • Неге Конституциялық Кеңес саяси себептерді негізге ала алмайды?
  • Кандидаттарға қойылатын талаптар қандай мақсатты көздейді?
  • Заң нормаларын өмірлік жағдайларда қолдану үшін қандай деректер қажет?