Мұғалім ұрысты деп айтуға қорқатынбыз
Қазіргі жас ата-аналардың бала тәрбиесіне және ұстаздарға деген көзқарасы
Бала тәрбиесі — қоғамның болашағын айқындайтын ең нәзік те жауапты сала. Бұл мәселе тек мектептің немесе тек отбасының міндеті емес: ол отбасы мен ұстаздың, ата-ана мен баланың өзара қарым-қатынасына тікелей байланысты.
Жүсіпбек Аймауытов: «Баланы тәрбиелеу үшін әрбір тәрбиешінің өзі тәрбиелі болуы керек»
Отбасы — алғашқы мектеп
Бала тәрбиесі мен дамуындағы басты рөл атқарушы — отбасы. Баланың өмірінің басым бөлігі отбасында өтеді. Отбасы — адамзат бесігін тербеткен ұя болса, баланың ең алғашқы ұстазы — ата-ана. Сондықтан бала мектеп табалдырығын аттағанға дейін-ақ оның мінезі, құндылықтары, әдеттері негізінен үйде қалыптасады.
Сол себепті отбасы мен мектептің байланысы, ұстаз бен ата-ананың ынтымақтастығы, ата-ана мен баланың ішкі түсіністігі қашанда өзекті.
Негізгі байланыс арнасы
Көп мектептер бұл мәселені әлеуметтік тұрғыдан «Отбасы – оқушы – мектеп» үштағаны арқылы жүйелейді. Бұл үш тараптың біреуі әлсіресе, тәрбие үдерісінің нәтижесі де әлсірейді.
- Отбасы: күнделікті орта, әдеп пен үлгінің қайнар көзі
- Оқушы: көргенін бойына сіңіретін, еліктеуге бейім тұлға
- Мектеп: білім мен тәртіпті жүйелейтін, бағыт беретін орта
Кешегі құрмет пен бүгінгі күдік
Үлкендеріміздің «Мұғалімді көрсек, әрі ұялып, әрі қорқып, алыстан айналып өтетінбіз» деген сөзі әлі күнге дейін жадымызда. Ол кезде мұғалімнің беделі жоғары еді. Біз оқыған жылдары да мұғалімнің сөзінен именіп, жиналыс күні «ата-анама не айтады екен?» деп қобалжитынбыз. Жаман баға алсақ, соны айтып қоя ма деген уайым да болатын.
Бүгінгі көрініс
Қазір кей жағдайда мұғалімнің сөзін жүре тыңдау, қарсы дау айту, тіпті баласының көзінше мектеп пен ұстаз туралы жағымды-жағымсыз пікір білдіру әдетке айналып барады. Мұның балаға әсер ететіні анық.
Бала көбіне ақылмен айтылған сөзден гөрі, көзбен көрген әрекетке еліктейді. Сондықтан жақсы мінезді талап етумен ғана емес, ең алдымен үлгімен көрсету қажет.
Уақыт өзгерді — адамдар да өзгерді
Бұрынғы мен қазіргі ұстазды немесе бұрынғы мен қазіргі ата-ананы бір өлшеммен салыстыру қиын. Қоғам өзгерген сайын оқушылар да, ең алдымен олардың ата-аналары да жаңарды. Бүгінгі таңда кей ата-ана баласын ұстаздан «қорғауға» көбірек ұмтылатын сияқты.
Жауапкершілікті кімнен іздейміз?
Бұрын «Сүйегі — менікі, еті — сенікі» деп баласын мектепке сеніп тапсырған ата-ана көп еді. Үйге шағым айтсаң, алдымен өзің жазаланатын. Мұғалім ұрысты деп айтуға да қорқатынбыз.
Ал қазір кейбірі болмашы жағдайға бола мектепке бірден барады. Таңнан кешке дейін жұмыстың қамымен жүріп, баласының немен айналысатынын толық білмей тұрып, жағдайдың байыбына жетпестен мұғалімді кінәлауға даяр тұратын сәттер де кездеседі.
Кейде біз бұл мәселені күнделікті күйбең тіршіліктің аясында қарап, маңызын төмендетіп аламыз. Шешімін алыстан іздеп адасамыз. Ал шын мәнінде, оны түзету жолы ең алдымен өзімізден — сіз бен бізден басталатынын ұмытпауымыз керек.