Қазақша рефераттар

Қыс - менің сүйікті жыл мезгілім

Ақтөбе облысы, Ойыл ауданы, Қараой мектеп-бала бақшасы

Ағылшын тілі пәні мұғалімі: Мырзагалиева Сандигүл Сандиғалиқызы

Ағылшын тілінде ән үйренудің маңыздылығы

«Мектеп бітіріп шыққан бала бүкіл әлемге, өзгенің және өзінің өміріне білім жүзімен ашылған саналы ақыл көзімен қарай білсе — міне, білімнің көздейтін түпкі мақсаты осы. Мектеп осы бағытта баланың келешекте жетілуіне мықты негіз салуы керек».

Ж. Аймауытов

Қазіргі заман талабына сай шет тілін оқытудағы негізгі мақсат — тіл үйренушілердің коммуникативтік құзыреттілігін қалыптастыру. Бұл үдерісте оқыту мазмұнын екі маңызды құраммен толықтыру тиімді: мәдениеттанымдық және өзіндік (тұлғалық) компоненттер.

Шет тілі — қосымша қарым-қатынас құралы ғана емес, адамның танымын кеңейтетін, дамуына және өзара түсінісуіне мүмкіндік беретін асыл мұра. Тіл — қай тілде сөйлесе де адам үшін құндылық; ол халықтың мәдениеті мен тарихын сақтайтын байлық. Тілді меңгеру арқылы адам өзге ұлттың мәдениетін, тарихын, салт-дәстүрі мен әдет-ғұрпын танып-біледі.

Ән — мәдениетті танытатын тірі мұра

Өзге ұлттың салт-дәстүрі мен мәдениетін кеңінен танытатын құндылықтардың бірі — ән. Қай халық болмасын әнмен өмір сүреді. Бауыржан Момышұлының ойына сүйенсек, адам ән салуды тоқтатса, өмір сүрудің де мәні кемиді. Көңіл құлазығанда да, шаттанғанда да адамның серігі — әуезді ән.

Ендеше, әннің тіл үйренуге қосатын үлесі қандай? Ән тіл үйренушіге жаңа елдің әлемін ашқанмен тең: ол сөздік қорды молайтады, грамматикалық дағдыларды бекітеді, әрі дыбыстау мен интонацияны табиғи қалыпта жаттықтырады.

Әнмен жұмысты ұйымдастыру: тек жаттау емес, мақсатты әдістеме

Әнмен жұмыс мұғалімнен уақыт пен дайындықты талап етеді. «Әнді үйретіп, сөздерін жаттатсам болды» деген түсініктен аулақ болған жөн. Алдымен материалды толық меңгеріп, әнге қатысты қосымша деректерді жинақтап, мәтіндегі сөздер мен құрылымдарға сай лексикалық және грамматикалық тапсырмалар әзірлеу қажет.

Кейбір әндер бейтаныс әрі күрделі болуы мүмкін. Мұндай жағдайда мұғалім әннің мазмұны мен тарихын өзі терең түсініп, сабаққа тыңғылықты дайын болуы тиіс.

Әнмен жұмыстың үш кезеңі

Тыңдауға дейін

Әннің тарихы туралы қысқаша ақпарат беру, жаңа лексиканы алдын ала таныстыру.

Тыңдау кезінде

Оқушылардың назарын бақылау, тыңдау мақсатын нақтылау (негізгі ой, сөз тіркестері, рифма).

Тыңдаудан кейін

Шумақтармен жұмыс, сөйлемдерді талдау, деңгейге сай тапсырмалар арқылы бекіту.

Әнді тыңдатпас бұрын қиындықтардың алдын алу үшін жаңа сөздер мен тіркестерді таныстыру тиімді. Бұл тәсіл оқушыға мәтінді жартылай болса да түсініп отыруға көмектеседі.

Әнді іріктеу қағидалары

Шет тілі сабақтарында қолданылатын ән мұқият таңдалуы керек. Ән сабақтың негізгі тақырыбына айналмауы тиіс; оны көбіне жаңа лексиканы немесе грамматикалық материалды бекіту үшін қолданған жөн. Тапсырмалар оқушылардың тілдік деңгейіне сай құрастырылады.

Мультимедиалық ресурстар мүмкіндігі: Sing and Learn CD

Sing and Learn CD жинағында ағылшын және америкалық халықтардың 28 әні берілген. Дискіде тек орындау ғана емес, сондай-ақ суретті анимациялар, сөздіктер, ән туралы қызықты қысқаша деректер, ноталар және пайдалы фразалар ұсынылады. Мультимедиалық материалды интерактив тақтада қолдануға ыңғайлы.

  • Мәтінді меңгерген соң караокемен айтып, жазып алып, қайта тыңдау мүмкіндігі бар.
  • Ән мәтінін, сөздікті, сөйлем аудармаларын, нотаны принтерден шығаруға болады.
  • Оқушыларға мәтін мен жаңа сөздерді таратып беріп, жұптық/топтық жұмыс ұйымдастыру жеңілдейді.

Мысал: “Spring is Green” әні арқылы маусым тақырыбын дамыту

“Spring is Green” әнін үйрету барысында оқушылар суреттегі кейіпкерлерді таңдау арқылы берілген фразаларды тыңдап, есте сақтай алады. Бұл тәсіл маусымдарға қатысты сөздерді бекітіп, кейін оқушылардың өз бетінше тақырыптық мәтін (topic) жазуына, әңгімелеуіне, диалог құруына және пікір айтуына көмектеседі.

Маусымдарға байланысты үлгі фразалар

Көктем (Spring)

  • Spring is a nice season. — Көктем ең әдемі жыл мезгілі.
  • The sun is not very hot. — Күн аса ыстық емес.
  • Nature wakes up. — Табиғат оянады.
  • Leaves are small and green and the first flowers appear. — Жапырақтар кішкентай әрі жасыл, алғашқы гүлдер ашылады.
  • I like flowers very much. — Мен гүлдерді өте жақсы көремін.

Жаз (Summer)

  • Usually, the weather is hot in summer. — Әдетте жазда ауа райы ыстық болады.
  • Forests and fields are green and full of life. — Орман мен дала жап-жасыл, тіршілікке толы.
  • You can gather flowers and berries. — Гүлдер мен жеміс-жидек теруге болады.
  • I like to hunt butterflies. — Мен көбелек ұстағанды жақсы көремін.
  • But it is not so easy. — Бірақ бұл оңай емес.

Күз (Autumn)

  • I like autumn. — Мен күзді жақсы көремін.
  • The leaves on the trees are all different colours — green, yellow, orange, red and brown. — Ағаш жапырақтары әртүрлі түсте: жасыл, сары, қызғылт сары, қызыл және қоңыр.
  • And if you are lucky, you can gather a full basket of mushrooms in the forest. — Егер жолың болса, орманда бір себет саңырауқұлақ теруге болады.
  • But it often rains in autumn. — Бірақ күзде жиі жаңбыр жауады.

Қыс (Winter)

  • Winter is my favourite season. — Қыс — менің сүйікті жыл мезгілім.
  • The ground is white with snow. — Жер бетін ақ қар жапқан.
  • The weather is freezing. — Ауа райы аязды.
  • The sun shines brightly and ice sparkles in the rays of the sun. — Күн жарқырап, мұз күн сәулесіне шағылысып жалтырайды.
  • I like to ski in winter. — Мен қыста шаңғы тепкенді ұнатамын.

Тапсырма үлгісі: рифмалық жұптарды толықтыру

“Season” тақырыбындағы сабақта жаңадан тіл үйренушілерге мына тапсырманы қолдануға болады:

Listen and complete the song with pairs of rhyming words.

_______ is green, ------------- spring is ______

_______ is bright. ----------- Summer is _____

_______ is yellow ----------- autumn is _____

_______ is white. ------------ Winter is ______

Қорытынды

Тәжірибеде қолдану нәтижелері көрсеткендей, білім берудің жаңа технологиялары дәстүрлі сабақтармен салыстырғанда белгілі бір пәнді меңгертуге айтарлықтай үлес қосады және оқушылардың интеллектуалдық ептіліктерінің қалыптасуына оң әсер етеді. Жоғарыда қарастырылған тәсілдер шет тілі сабақтарын қызықты, тартымды әрі нәтижелі өткізуге мүмкіндік береді.

Бұл ойларымды өз іс-тәжірибемде қолданып, тиімділігіне көз жеткізгеннен кейін ұсынып отырмын.

Пайдаланылған әдебиеттер

  1. Молдобаева К. Е. Коммуникативтік дағдыларды қалыптастыру барысында әнмен жұмыс жүргізудің рөлі. «Мектептегі шет тілі», №4, 2008, 53–55-б.