Абайдың өлеңдерімен қара сөздерін бастауыш сыныпқа барғанда немесе жоғарғы сыныптарда қазақ әдебиеті сабақтарынан оқисыңдар
Ұйымдастырылған оқу іс-әрекеті: Көркем әдебиет
Сабақтың тақырыбы: Жазғытұры — Абай Құнанбаев
Сабақтың мақсаты
Жалпы мақсат
- Поэзиялық шығармаларды жаттай білу дағдысын жетілдіру.
- Өлең мазмұнын түсініп, жүйелі түрде айтып беруге үйрету.
- Өлең жолдарын есте сақтап, мәнерлеп жатқа айтуға дағдыландыру.
Білімділік мақсат
- Қазақ халқының ұлы ақыны Абай Құнанбаевтың өмірі мен шығармашылығымен таныстыру.
- Көктем мезгіліндегі табиғи құбылыстардың ерекшеліктерін ажырата білуге үйрету.
Дамытушылық және тәрбиелік мақсат
- Сөйлеу мәдениетін қалыптастырып, балалардың сөздік қорын байыту.
- Ойлау, бақылау, сезіну және есте сақтау қабілеттерін дамыту.
- Поэзияға сүйіспеншілікті, адамгершілік пен өзін-өзі жетілдіруге ұмтылысты тәрбиелеу.
- Табиғатты аялауға және сүйе білуге баулу.
Ресурстар мен әдіс-тәсілдер
Көрнекіліктер
- Абайдың портреті (слайд).
- Көктем мезгілінің көріністері (слайд/иллюстрациялар).
- Кубизм әдісіне арналған тапсырмалар.
- Венн диаграммасы, топтастыру сызбалары.
- Табиғат құбылыстарын сипаттайтын жұмбақтар.
- Абайдың табиғат лирикасына қатысты өлеңдері (мәтін).
Қолданылатын әдістер
- Әңгімелесу, сұрақ-жауап.
- Слайдтармен жұмыс.
- Шығармашылық тапсырмалар.
- Мәнерлеп оқу, жаттау.
- Бой сергіту.
- Салыстыру, талдау.
Пәнаралық байланыс: математика, бейнелеу өнері, қоршаған орта, тіл дамыту, ән-музыка.
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру: «Шаттық шеңбері»
Қайырлы күн, қымбатты балалар! Бүгін сендерді жақсы көңіл күймен қарсы аламын. Ендеше, шаттық шеңберіне тұрып, бір-бірімізге жылы лебіз айтайық:
- Армысың, Әлем!
- Армысың, жарық күн!
- Армысың, абзал адам!
- Армысың, менің досым!
II. Қызығушылықты ояту: «Кім тапқыр?»
Балалар, сендерге бір жұмбақ жасырамын. Мұқият тыңдап, жауабын табыңдар:
Қар, мұз еріп,
Су көбейіп,
Сай-салаға ағады.
Бүршік шашып,
Жапырақ ашып,
Жер гүл, шашақ тағады.
Қой маңырап,
Төл жамырап,
Жайлау малға толады.
Бөбектерім, айтыңдаршы, бұл қай кезде болады?
Балалардың жауабы: Көктем мезгілінде.
III. Мағынаны ашу: «Ойлан тап»
Ендеше, бүгін біз Абай Құнанбаевтың табиғат тақырыбындағы «Жазғытұры» өлеңімен танысамыз.
Абай Құнанбаев туралы қысқаша мәлімет
- Абай (Ибраһим) Құнанбаев 1845 жылы 10 тамызда Семей өңірінде, Шыңғыстау бөктеріндегі Қасқабұлақта дүниеге келген.
- 1904 жылы өмірден өткен.
- Әкесі — ел басқарған Құнанбай би, анасы — ақылды, мейірімді Ұлжан.
- Абай әжесі Зеренің тәрбиесін көрген. Әжесі Ибраһимді еркелетіп, «Абай» деп атаған.
Шығармашылығы
- Абай 12 жасынан бастап өлең жаза бастаған.
- Өз өлеңдеріне 20-дан астам ән шығарған сазгер.
- Лермонтов, Пушкин, Крылов сияқты орыс ақындарының шығармаларын қазақ тіліне аударған.
- Қысқа болғанымен мағынасы терең 45 қара сөзі бар.
- Абайдың өлеңдері мен қара сөздерін қазақ әдебиеті сабақтарында кеңінен оқисыңдар.
Келесі қадам: мұғалім балаларға «Жазғытұры» өлеңін мәнерлеп, жатқа оқып береді.