Мамандық таңдаудың негізгі шарттарын таныту
«Мамандықтың бәрі жақсы, таңдай біл!» — бұл ата-аналарға арналған дөңгелек үстел форматындағы мазмұнды кездесу. Негізгі ой: балаға мамандық таңдауда дұрыс бағыт беру арқылы оның еңбекке қуанышпен араласуына және қоғамға еркін бейімделуіне (әлеуметтенуіне) ықпал ету.
Мақсаты
«Мамандық» құндылығы туралы түсінік аясын кеңейту; ата-ананың жауапкершілігін нақтылау; баланың еңбек қуанышы мен қоғамдық ортаға бейімделуіне қолдау көрсету.
Міндеттері
- Мамандық таңдаудың негізгі шарттарымен таныстыру.
- Үйлесімді, оң шешім қабылдауға көмектесу.
- Бала бойындағы жеке психологиялық ерекшеліктерді тану.
- Еңбекқорлыққа, еңбекті қадірлеуге, табандылыққа отбасында тәрбиелеу.
Формат және құралдар
- Өткізілу формасы: дөңгелек үстел.
- Әдістер: әңгімелеу, пікірталас, ойын-жаттығу.
- Көрнекі құралдар: түрлі-түсті қағаз, үнтаспа, A4 қағаз, слайд, қанатты сөздер.
Ісің оңсын десеңіз — сол істің маманы болыңыз.
Даңқыңыз шықсын десеңіз — көпшіліктің адамы болыңыз.
Өткізілу барысы
Ұйымдастыру
Ата-аналарға жасыл және сары түсті жапырақшалар таратылады. Сол арқылы қатысушылар екі топқа бөлініп орналасады.
Кезеңдер
- Ой қозғау (топтық жұмыс)
- «Бүгінгі менің ойым» пікірталасы
- «Шабыт» ойын-жаттығуы
- «Сүйіспеншілік сипат» бөлімі
- Қорытындылау
І бөлім — Ой қозғау: негізгі ұғымдар
Мамандық — ол...
Арнайы біліктілік пен білімді талап ететін, адамның еңбек қызметінің белгілі бір түрі.
Еңбек — ол...
Адамның материалдық және рухани жағдайын құруға бағытталған мақсатты әрекеті.
Еңбек пен мамандықтың айырмашылығы
Еңбек әрдайым мақсатты әрі нәтижелі болуы тиіс. Ал мамандық — ресми түрде анықталған іс; мамандық иесі болу үшін арнайы оқу мен дайындық қажет екенін білдіреді.
ІІ бөлім — «Бүгінгі менің ойым»: пікірталас сұрақтары
Мамандық таңдағанда нені басшылыққа алу керек?
- Бейімділік: қызығушылық, еңбекке түрткі, ынта.
- Қабілет және денсаулық жағдайы: ішкі мүмкіндіктер мен шектеулер.
- Ықылас деңгейі және өзін-өзі бағалау.
- Икемділік.
Жақсы маман болу үшін нені білу және үйрену қажет?
- Өзіне және қоғамға тигізетін пайдасын түсіну.
- Кісілік қасиеттерді дамыту: имандылық, ізгілік, қайырымдылық, кішіпейілділік, дербестік, жауапкершілік, намыс, жігер және т.б.
- Ортамен дұрыс қарым-қатынас жасай білу.
- Таңдаған мамандықтың мазмұнын, қызықты қырларын, жұмыс тәртібі мен жағдайын, кәсіби өсу мүмкіндігін түсіндіріп бере алу. Сонда ғана ниет пен таңдаудың салмағы артады.
Бірнеше мамандықты меңгеру өмірге қалай әсер етеді?
Қазіргі заман ағымында кейбір мамандықтар тез ескіріп, олардың орнын жаңалары басады. Сондықтан қандай жағдайда да қосалқы дағды немесе балама бағыт пайдалы.
«Жігітке жеті өнер де аз» деген сөз бекер емес: таным көкжиегі кеңейіп, білім қоры артқан сайын мүмкіндік көбейеді. Ең маңыздысы — таңдаған саланы үздіксіз тереңдетіп, тоқырап қалмау.
Өзін мамандыққа қашан және қалай дайындау керек? Ата-ананың рөлі қандай?
Ертерек дайындалу пайдалы: ақпарат жинау, өзін ішкі тұрғыда әзірлеу, мүмкіндігін есепке алу — мұның бәріне уақыт қажет.
Ата-ана баланың жеке ерекшелігін ескере отырып, оның қызығушылығы мен қабілетіне сай үйірмелерге қатысуына жағдай жасап, кәсіби әдебиет пен сенімді ақпарат көздеріне қолжетімділік ұйымдастырады.
ІІІ бөлім — «Шабыт»: пікірді айқындау жаттығуы
Тапсырма: ата-ана берілген тұжырымдардың ішінен өзі келіспейтінін таңдап, неге келіспейтінін анық әрі ашық түрде түсіндіреді. Мысалы, «Мамандық бір-ақ рет, біржола таңдалады» — бұл пікірмен келісуге болмайды: жағдайға қарай адам жаңа бағыт игеруге және өмір бойы оқу арқылы өз жолын жаңартуға құқылы.
Тұжырымдар тізімі
- Мамандық бір-ақ рет, біржола таңдалады.
- Мамандық таңдау қалтаның қалың болуына байланысты.
- Мамандық адамның қабілеті мен бейімділігіне байланысты.
- Отбасы мен достардың ақылына сүйеніп мамандық таңдауға болады.
- Қартайғанда да мамандық таңдауға болады.
- Жақсы білім алу үшін міндетті түрде қымбат оқу орнына түсу керек.
Тұжырымдар тізімі (жалғасы)
- Ақша болса, мамандық қажет емес.
- Мамандық таңдауда психологтың көмегі қажет.
- Басты өлшем — қызығушылық пен қоғамдық сұраныстың сәйкестігі.
- Таңдайтын мамандығымды болашақ табысым анықтайды.
- Мамандық таңдау — күнкөріс қамы ғана.
ІV бөлім — «Сүйіспеншілік сипат»: ойды тереңдету
«Еңбек атаулының бәрі де бағалы, өйткені ол адамды ізгілендіреді»
Жапырақ әдісі
Баласының өз қалауымен мамандық таңдауына жағдай жасаймын, әрі ең алдымен оқу орнын емес, мамандықтың өзін таңдауды басты орынға қоямын деген ата-аналар жасыл жапыраққа ізгі ниетін жазады.
Ал әлі де шешілмеген сұрағы бар, ойында қайшылық сезілетін ата-аналар сары жапыраққа өз ой-пікірін жазып, ағашқа жапсырады.
Неліктен жапырақ — ағашқа?
Әр отбасы — тамыры терең, бұтағы жайылған бір ағаш. Егер сары жапырақ көп болса, балаға мамандық таңдауда беріліп жатқан бағыт-бағдар көмескі болуы мүмкін. Ал жасыл жапырақ басым болса, отбасында кәсіби бағдар беру жұмысы өз мәнінде жүріп жатыр деуге болады.
Үлкендер «көктеп-көгер, ұрпағың жайылсын» деп батасын береді. Отбасының көктеп-көгеруі үшін жақсы ойды балаға сүйіспеншілікпен түсіндіріп, біртіндеп дағдыға айналдыру қажет.
Қорытынды: ата-ана — бағыт беруші тірек
Күнді қолмен бүркеу мүмкін емес сияқты, өмірдегі барлық қиындықтан қашып құтылу да мүмкін емес. Сондықтан балаңыз мамандық таңдағанда сіздің ақылшы екеніңізді, қиындықты жеңілдететін көмекші екеніңізді, ертеңгі күні сүйеніш-тірек болатыныңызды ұмытпаңыз.
Өмірлік тұжырым
Адам өзін бақыттымын деп санауы үшін екі тірек дұрыс болса жеткілікті дейді: мамандық және адал жар. Өйткені жұмыс пен отбасы өмірдің едәуір бөлігін қамтиды.
Өзіңді мамандықтар әлемінде табу нені береді?
- Қоғамға қажетті екеніңді сезіну.
- Лайықты табыс табу мүмкіндігі.
- Қабілеттерді толық көрсету.
- Сый-құрметке бөлену.
Адам өз мамандығына қаншалықты риза болса, өмірге де соншалықты риза болады. Кәсіп таңдау — бір жағынан болашаққа көз салу, екінші жағынан өз ішкі жан дүниеңе үңілу: күшті және әлсіз тұстарым қандай, мен не істей аламын, табысқа жету үшін маған не қажет?
Жүректен жүрекке
Қатысушылар шеңбер құрып тұрады. Балауыз шам қолдан-қолға беріліп, әр адам бір-біріне жылы сөз айтып, қолдау білдіреді. Бұл сәт — сенім мен ортақ жауапкершілікті күшейтетін қорытынды қадам.