Оқушылардың арасында достық сезімдерін дамытуға ықпал ету
І. Сәлемдесу
Оқушылар хормен:
Үлкенге де — Сіз,
Кішіге де — Сіз.
Бар адамға құрметпен,
Бас иеміз біз.
ІІ. Шаттық шеңбері
Балалар, бәріміз шаттық шеңберіне жиналайық. Енді бір-бірімізге бүгінгі күніміздің тамаша өтуіне арнап жақсы тілектер айтайық.
Тапсырма: «Досыммен бірге» ойыны арқылы бір-бірімізге бүгінгі күннің көңілді, мазмұнды өтуіне арналған тілектер айтамыз.
Танысу тренингі
Өз есімімізге бір сын есім қосып танысайық (мысалы: «Мейірімді Айжан», «Шынайы Нұрлан»).
ІІІ. Кел, ойланайық, пікірлесейік
Өлеңді тыңдайық
Дос көп еді жүретін сыр ақтарып,
Жандарынан тұратын шуақ тамып.
Домбырамның үні де естіледі,
Достарымның сырлары сияқтанып.
Дос жүрегі қашанда аңсағаным,
Соларменен қосылып ән саламын.
Ақ пейілді аңсаған достарымды,
Қуанышпен күлімдеп қарсы аламын.
Көңіл — дария, толқыған асылдарым,
Сендер менің жылдарым, ғасырларым.
Тіршіліктің тұздығы — достық екен,
Достарымнан ештеңе жасырмадым.
Шын достықтың оттары жалындайды,
Дос қамалдар ешқашан алынбайды.
Дос көңілдер есепке бағынбайды,
Дос жүректер өсекке бағынбайды.
Күн шығады дүниені нұрландырып,
Достар әні — өшпейтін бір мәңгілік.
Дос көңілі сияқты шашырайды,
Күннің өзі көктегі тұрған күліп.
Талқылау сұрақтары
- Достық дегенді қалай түсінесіңдер?
- Шын дос екенін қалай білуге болады?
- «Досы көпті жау алмайды» деген сөзді қалай түсіндіресіңдер?
- Достары көп болуы үшін адам қандай қасиеттерге ие болуы керек?
Назар: Жауап бергенде нақты мысал келтіріп, өз тәжірибелеріңмен байланыстыруға тырысыңдар.
IV. Мәтінмен жұмыс
«Екі дос» (ел аузынан)
Ертеде ел ішінде жаугершілік жиі болған кезеңде қазақтың екі жауынгері төс қағысып, дос болады.
Бірде әскерлер өзен бойына қонып, қос тігіп дамылдапты. Кенеттен жаудың қалың қолы шабуыл жасап, малды айдап, мүлікті тиеп алып кетеді. Қолға түскен азаматтарды да айдап әкетеді.
Сол екі достың біреуі жау қолына түседі. Досының тұтқындалғанын естіген екінші батыр күздің қара суығына қарамастан өзеннен жүзіп өтіп, жау жатқан жағаға жетеді. Аңдып тұрған жау сарбаздары оны ұстап алады.
Жауынгер өзін қолбасына апаруды өтінеді. Қолбасына жеткізген соң ол:
— Мен қолдарыңа түскен бір жауынгерге құн төлеп, сатып алуға келдім. Айырбастайтын мал-мүлкім жоқ. Бір-ақ нәрсем бар — өз өмірім. Досымды босатыңдар, ол үшін менің өмірімді алыңдар, — дейді.
Қолбасы ойланып отырып, оны сынамақ болып:
— Жарайды, сені қыршыныңнан қимай-ақ қояйын. Маған өміріңнің бір бөлшегін ғана берсең болады, — дейді.
— Ол не? — дейді досын құтқаруға асыққан жігіт.
— Маған сенің көздерің керек. Екі көзіңді ойып аламын, — дейді қолбасы.
— Ол да болсын. Көзімді ал да, досымды тезірек босат, — дейді.
V. Достық пен бірлік: «Үй салу» тапсырмасы
Балалар, адал достарымыз көбейе түсуі үшін, бізге ортақ, берік үлкен үй салғандай бірігу керек. Ендеше, сол «үйді» бәріміз бірге құрастырып көрейік.
Мақал-мәтелдер қоры
- Шын дос үшін қалайда, тік қатерге басыңды. Айыра біл алайда, досыңменен қасыңды.
- Досы жоқпен сырлас, досы көппен сыйлас.
- Досың мың болса да — аз, дұшпаның біреу болса да — көп.
- Досыңменен дос болғанға шаттан, дұшпаныңмен дос болғаннан сақтан.
- Ақылсыз достан ақылды дұшпан артық.
- Дос басқа қарайды, дұшпан аяққа қарайды.
- Өрге жүзген өнегелі ісіңмен, адал дос тап тең құрбыңның ішінен.
VI. Тыныштық сәті
Балалар, орындарыңызға емін-еркін жайғасыңыздар. Енді көзімізді жұмып, әрқайсымыз өз досымызды және оның жақсы қасиеттерін ой елегінен өткізейік.
Нұсқаулық: 2–3 секунд тыныстап, ойымызды жинақтаймыз. Дайын болғанда көзімізді ашамыз.
Параққа аты-жөніңізді жазып, ойлаған досыңыздың есімін белгілеңіз. Соңынан сол досыңыздың бір-екі ерекше қасиетін қысқаша сипаттап жазыңыз.
Қорытынды ой
Адал достық — сенім мен сыйластыққа құрылған құндылық. Ол қиын сәтте танылып, жақсы күнде нығаяды. Бір-біріміздің жүрегімізге жылу сыйлап, сөзіміз бен ісімізді үйлестіре алсақ, достығымыз да берік болады.
Есте сақтайық
- •Досқа адалдық — сөзден бұрын әрекет.
- •Сыйластық — кез келген қарым-қатынастың тірегі.
- •Шынайылық — сенімнің бастауы.
- •Бірлік — ортақ үйдің берік қабырғасы.